TỪ BẢN LÀNG CAO BẰNG ĐẾN CON ĐƯỜNG CÁCH MẠNG

Chuyện về tuổi thơ và những ngày đầu nhập ngũ của Anh hùng LLVTND La Văn Cầu

Trước khi trở thành người chiến sĩ nổi tiếng với câu chuyện mất một cánh tay vẫn ôm bộc phá xông lên đánh địch ở Đông Khê, La Văn Cầu chỉ là một chàng trai Tày còn rất trẻ của vùng núi Cao Bằng.

Ông sinh năm 1932, tại xã Phong Nặm, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng, nay thuộc xã Đình Phong, tỉnh Cao Bằng. Tuổi thơ của ông gắn với một gia đình nông dân nghèo và những năm tháng đất nước còn chìm trong chiến tranh, áp bức.

Tuổi thơ trong những năm tháng cơ cực

Cao Bằng những năm trước Cách mạng tháng Tám là một vùng biên giới nghèo khó. Người dân sống chủ yếu dựa vào nương rẫy, cuộc sống vốn đã vất vả lại càng thêm cơ cực dưới sự cai trị của thực dân Pháp.

Gia đình La Văn Cầu cũng không nằm ngoài hoàn cảnh ấy.

Cha ông mất sớm sau những năm tháng bị thực dân Pháp bắt đi phu. Mất mát ấy để lại trong cậu bé La Văn Cầu một tuổi thơ nhiều thiếu thốn và sớm hình thành trong ông lòng căm thù đối với chế độ áp bức.

Nhưng điều làm nên La Văn Cầu sau này không chỉ là hoàn cảnh.

Đó còn là ý chí của một người trẻ muốn được đứng lên bảo vệ quê hương.

Khi đất nước bước vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, phong trào cách mạng lan rộng ở Cao Bằng. Những câu chuyện về bộ đội, về những người dân đứng lên đánh giặc, về những trận chiến diễn ra ngay trên quê hương mình đã trở thành một phần trong cuộc sống của những thanh niên vùng biên giới.

La Văn Cầu cũng mong muốn được trở thành một người lính.

Nhưng khi ấy, ông còn quá trẻ.

16 tuổi – khai tăng tuổi để được nhập ngũ

Năm 1948, La Văn Cầu mới 16 tuổi.

Ở tuổi mà nhiều thanh niên vẫn còn sống bên gia đình, ông đã quyết định rời quê hương để gia nhập quân đội.

Nhưng có một trở ngại: ông chưa đủ tuổi nhập ngũ.

Vậy là chàng trai 16 tuổi ấy đã khai tăng tuổi của mình lên 18 để được đứng vào hàng ngũ quân đội.

Đó là một chi tiết nhỏ nhưng nói lên rất nhiều điều về con người La Văn Cầu.

Ông không chờ đến khi đủ tuổi.

Ông muốn đi ngay.

Muốn được cầm súng.

Muốn được trực tiếp tham gia cuộc chiến đấu đang diễn ra trên quê hương.

Sau khi nhập ngũ, ông được biên chế vào đơn vị bộ đội chủ lực và bắt đầu những tháng ngày huấn luyện, chiến đấu.

Từ một chàng trai dân tộc Tày của bản làng Cao Bằng, La Văn Cầu bắt đầu bước vào một cuộc đời hoàn toàn khác.

Đó là cuộc đời của người lính.

Người lính trẻ giữa chiến trường Cao Bằng

Những ngày đầu trong quân ngũ không hề dễ dàng.

La Văn Cầu phải học cách sử dụng vũ khí, học chiến thuật, hành quân trong điều kiện địa hình núi rừng hiểm trở và làm quen với những trận chiến thực sự.

Nhưng tuổi trẻ không làm ông sợ hãi.

Ngược lại, ông nhanh chóng thể hiện sự gan dạ, tinh thần trách nhiệm và ý thức chấp hành mệnh lệnh.

Trong kháng chiến chống Pháp, ông đã tham gia hơn 25 trận đánh lớn nhỏ, trong đó có những trận đánh trên chiến trường Cao Bằng.

Một trong những trận đánh đáng chú ý trước Đông Khê là trận phục kích Bông Lau – Lũng Phầy.

Tại đây, người chiến sĩ trẻ La Văn Cầu đã thể hiện sự dũng cảm trong chiến đấu, từng bước trưởng thành trong môi trường quân đội.

Những trận đánh ấy là trường học đặc biệt.

Mỗi trận đánh giúp ông hiểu thêm về chiến trường.

Mỗi lần đối mặt với hiểm nguy lại rèn luyện thêm bản lĩnh.

Và rồi, chỉ hai năm sau ngày nhập ngũ, người chiến sĩ trẻ ấy bước vào trận đánh đã làm tên tuổi ông đi vào lịch sử.

Đông Khê – bước ngoặt của một đời người

Năm 1950, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào một giai đoạn quan trọng.

Trong Chiến dịch Biên giới Thu – Đông 1950, Đông Khê là một cứ điểm quan trọng trên tuyến phòng thủ của quân Pháp ở Cao Bằng.

Từ ngày 16 đến 18/9/1950, quân ta tiến công cứ điểm Đông Khê.

Đối với những người lính tham gia trận đánh ấy, đây không chỉ là một trận chiến bình thường.

Đó là cuộc chiến vô cùng ác liệt.

Và trong trận đánh ấy, La Văn Cầu được giao nhiệm vụ chỉ huy tổ bộc phá, có nhiệm vụ phá hàng rào, đánh lô-cốt đầu cầu, mở đường cho lực lượng xung kích tiến lên.

Không ai trong những người lính trẻ lúc ấy biết rằng trận đánh này sẽ thay đổi hoàn toàn cuộc đời La Văn Cầu.

“Nếu không phá được lô-cốt thì bộ đội không thể tiến lên”

Trong chiến đấu, những người lính bộc phá thường phải đi đầu.

Họ phải tiếp cận những vị trí nguy hiểm nhất của địch, dùng bộc phá phá hàng rào, phá lô-cốt, tạo cửa mở cho đồng đội.

Đó là công việc đòi hỏi lòng dũng cảm đặc biệt.

La Văn Cầu cùng tổ bộc phá tiến về phía trận địa địch.

Tiếng súng vang lên.

Đạn từ các vị trí phòng thủ của quân Pháp bắn ra dữ dội.

Những người đồng đội lần lượt bị thương.

Cuối cùng, tổ bộc phá gần như không còn người có thể tiếp tục chiến đấu.

Nhưng La Văn Cầu vẫn tiến lên.

Ông vượt qua hàng rào.

Tiếp tục hướng về phía lô-cốt.

Và rồi một viên đạn đã khiến cánh tay phải của ông bị thương rất nặng, gần như dập nát.

La Văn Cầu ngất đi.

Nhưng sau đó ông tỉnh lại.

Và điều đầu tiên ông nghĩ đến không phải là cánh tay của mình.

Mà là nhiệm vụ.

“Chặt cánh tay tôi đi!”

Cánh tay phải đã bị thương nặng.

Nếu cứ để như vậy, nó sẽ vướng víu và khiến ông không thể tiếp tục mang bộc phá.

La Văn Cầu quay lại tìm đồng đội.

Ông yêu cầu đồng đội chặt phần cánh tay bị thương để tiếp tục chiến đấu.

Đó là một quyết định khủng khiếp đối với bất kỳ con người nào.

Nhưng trong khoảnh khắc ấy, người lính trẻ không nghĩ đến nỗi đau của bản thân.

Ông nghĩ rằng phía trước vẫn còn lô-cốt địch.

Và phía sau ông là đồng đội đang chờ một con đường để tiến lên.

Cánh tay phải bị bỏ lại.

La Văn Cầu dùng cánh tay còn lại ôm bộc phá và tiếp tục xông lên.

Cuối cùng, khối bộc phá phát nổ.

Lô-cốt đầu cầu bị phá.

Cửa mở được tạo ra.

Bộ đội ta tiếp tục xung phong và làm chủ cứ điểm Đông Khê.

Đó là khoảnh khắc biến một người lính trẻ thành một biểu tượng của lòng dũng cảm.

Sau trận đánh

Sau trận Đông Khê, La Văn Cầu phải cắt bỏ hoàn toàn cánh tay phải.

Ông trở thành thương binh nặng khi tuổi đời vẫn còn rất trẻ.

Nhưng cuộc đời quân ngũ của ông không kết thúc ở đó.

Chiến công tại Đông Khê đã trở thành một trong những biểu tượng tiêu biểu của phong trào thi đua giết giặc lập công trong quân đội. Hành động của ông cũng góp phần cổ vũ việc sử dụng bộc phá công đồn trong chiến đấu.

Hai năm sau, ngày 19/5/1952, tại Đại hội Chiến sĩ thi đua và Cán bộ gương mẫu toàn quốc lần thứ nhất, La Văn Cầu trở thành một trong bảy chiến sĩ đầu tiên của cả nước được Chủ tịch Hồ Chí Minh phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Một cánh tay mất đi – một cuộc đời được ghi nhớ

Từ một cậu bé dân tộc Tày ở Cao Bằng...

Từ một chàng trai 16 tuổi phải khai tăng tuổi để được nhập ngũ...

Từ một người lính trẻ bước vào chiến trường...

La Văn Cầu đã trở thành một trong những biểu tượng nổi bật của thế hệ chiến sĩ trong kháng chiến chống thực dân Pháp.

Sau chiến tranh, ông tiếp tục phục vụ trong quân đội, được phong quân hàm Đại tá, nghỉ hưu năm 1996 và tiếp tục tham gia công tác xã hội, giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.

Ông qua đời ngày 24/6/2026, thọ 94 tuổi.

Nhưng câu chuyện về người lính trẻ năm nào vẫn còn đó.

Một cánh tay của ông đã nằm lại ở Đông Khê.

Nhưng tên tuổi La Văn Cầu thì còn ở lại với lịch sử.

Thông điệp của câu chuyện

Câu chuyện về La Văn Cầu không chỉ kể về một chiến công.

Nó kể về lý tưởng của một thế hệ thanh niên Việt Nam trong chiến tranh – những người sẵn sàng rời gia đình, chấp nhận gian khổ, thậm chí hy sinh một phần thân thể để hoàn thành nhiệm vụ.

Điều khiến La Văn Cầu trở thành Anh hùng không chỉ nằm ở việc ông đã mất một cánh tay.

Điều đáng nhớ hơn là ngay trong thời khắc đau đớn nhất, ông vẫn đặt nhiệm vụ và đồng đội lên trước bản thân mình.

Và có lẽ vì thế, hơn bảy thập niên sau trận Đông Khê, khi nhắc đến La Văn Cầu, người ta vẫn nhớ đến hình ảnh một người lính trẻ ôm khối bộc phá bằng cánh tay còn lại, tiến về phía lô-cốt địch.

Một cánh tay ở lại chiến trường.
Một cuộc đời ở lại trong lịch sử.