Từ Bến Nhà Rồng đến Quảng trường Ba Đình: Hành trình 30 năm tìm đường cứu nước của Hồ Chí Minh

Một chuyến đi bắt đầu từ một người thanh niên 21 tuổi

Sài Gòn, ngày 5 tháng 6 năm 1911.

Tại Bến Nhà Rồng, một người thanh niên Việt Nam 21 tuổi chuẩn bị rời Tổ quốc. Người ấy mang tên Nguyễn Tất Thành. Trên con tàu Amiral Latouche Tréville, anh làm công việc phụ bếp với tên Văn Ba.

Không phải một chuyến đi du lịch. Cũng không phải một chuyến đi tìm kiếm sự giàu sang.

Nguyễn Tất Thành ra đi với một mục đích lớn hơn: tìm hiểu thế giới và tìm con đường có thể giúp đồng bào, cứu nước.

Đầu thế kỷ XX, nhiều phong trào yêu nước ở Việt Nam lần lượt thất bại. Nguyễn Tất Thành khâm phục lòng yêu nước của những người đi trước, nhưng không lựa chọn đi theo những con đường ấy. Người quyết định ra nước ngoài để tận mắt tìm hiểu các nước phương Tây, tìm hiểu cách họ tổ chức xã hội và tìm một con đường phù hợp với hoàn cảnh Việt Nam.

Ngày 5/6/1911, con tàu Amiral Latouche Tréville rời cảng Sài Gòn.

Một người thanh niên bắt đầu cuộc hành trình mà khi ấy chưa ai có thể biết sẽ kéo dài bao nhiêu năm và đưa anh đến đâu.

Đi để nhìn thế giới bằng chính đôi mắt mình

Trong những năm tiếp theo, Nguyễn Tất Thành sống và làm việc ở nhiều nơi, trải qua nhiều công việc khác nhau để sinh sống. Đồng thời, Người quan sát xã hội, tìm hiểu đời sống của người lao động và nghiên cứu những vấn đề liên quan đến con đường giải phóng dân tộc.

Đó không đơn giản là một chuyến đi để tìm kiếm một câu trả lời có sẵn.

Nguyễn Tất Thành muốn tận mắt chứng kiến thế giới, tìm hiểu những xã hội mà Người đi qua và từ thực tế ấy suy nghĩ về con đường giải phóng dân tộc Việt Nam.

Năm 1919, tại Pháp, Nguyễn Tất Thành thay mặt những người Việt Nam yêu nước gửi Bản Yêu sách của nhân dân An Nam tới Hội nghị Versailles. Dưới bản yêu sách, Người ký tên Nguyễn Ái Quốc. Đây là một dấu mốc quan trọng, bởi tên gọi Nguyễn Ái Quốc xuất hiện từ sự kiện này.

Từ đây, cái tên Nguyễn Ái Quốc gắn liền với những hoạt động chính trị và yêu nước của Người tại Pháp.

Năm 1920, Nguyễn Ái Quốc đọc Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của V.I. Lênin đăng trên báo L'Humanité. Văn kiện này đã tạo ra một bước chuyển biến quan trọng trong nhận thức và tư tưởng của Nguyễn Ái Quốc về con đường giải phóng dân tộc.

Cuối năm 1920, tại Đại hội XVIII của Đảng Xã hội Pháp ở Tours, Nguyễn Ái Quốc bỏ phiếu tán thành việc gia nhập Quốc tế Cộng sản và tham gia thành lập Đảng Cộng sản Pháp.

Từ một người thanh niên ra đi tìm đường cứu nước, Nguyễn Ái Quốc từng bước xác định con đường cách mạng mà Người tin rằng có thể giải phóng dân tộc Việt Nam.

Ba mươi năm sau ngày rời Bến Nhà Rồng

Hành trình ấy kéo dài nhiều năm.

Ngày 28/1/1941, sau khoảng 30 năm xa Tổ quốc, Nguyễn Ái Quốc cùng các đồng chí vượt qua mốc 108 trên biên giới Việt Nam – Trung Quốc, trở về Pác Bó, Cao Bằng. Đây là một dấu mốc quan trọng, mở ra giai đoạn Người trực tiếp hoạt động và lãnh đạo cách mạng ở trong nước.

Ba mươi năm trước, Người rời Sài Gòn trên một con tàu.

Ba mươi năm sau, Người trở về với một hành trình đã trải qua nhiều quốc gia, nhiều công việc và những hoạt động cách mạng lâu dài.

Nhưng hành trình ấy vẫn chưa kết thúc.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công.

Ngày 28/8/1945, Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập, với Hồ Chí Minh làm Chủ tịch.

Và rồi một ngày lịch sử đã đến.

Ngày 2 tháng 9 năm 1945

Chiều ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời đọc Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố trước quốc dân đồng bào và thế giới sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Nếu quay lại thời điểm hơn ba thập niên trước, chúng ta sẽ thấy một hình ảnh hoàn toàn khác.

Năm 1911, một người thanh niên rời Bến Nhà Rồng trên một con tàu, bắt đầu hành trình tìm đường cứu nước.

Năm 1945, cũng chính con người ấy đứng trước đồng bào tại Quảng trường Ba Đình, đọc bản Tuyên ngôn Độc lập.

Khoảng cách giữa hai khoảnh khắc ấy là 34 năm.

Đó là 34 năm của những chuyến đi, những công việc lao động, những cuộc tiếp xúc với nhiều xã hội khác nhau và những hoạt động cách mạng không ngừng nghỉ.

Một hành trình chưa từng bắt đầu bằng sự chắc chắn

Điều khiến câu chuyện ngày 5/6/1911 trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở việc một con tàu đã rời bến.

Điều đáng nhớ hơn là quyết định của một người trẻ rời khỏi nơi quen thuộc để tìm kiếm câu trả lời cho một vấn đề lớn của đất nước.

Nguyễn Tất Thành không biết trước rằng chuyến đi ấy sẽ kéo dài khoảng 30 năm.

Không ai có thể biết trước ngày 5/6/1911 rằng người thanh niên trên con tàu Amiral Latouche Tréville sẽ trở về Việt Nam, trở thành một trong những nhân vật trung tâm của lịch sử cách mạng Việt Nam và đứng tại Quảng trường Ba Đình đọc Tuyên ngôn Độc lập 34 năm sau.

Nhưng lịch sử đã ghi lại hai dấu mốc ấy.

5/6/1911 – Nguyễn Tất Thành rời Bến Nhà Rồng, bắt đầu hành trình tìm đường cứu nước.

2/9/1945 – Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình.

Giữa hai ngày ấy là một hành trình dài của một con người đã dành phần lớn cuộc đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Và khi nhìn lại hành trình ấy, điều đáng nhớ không chỉ là đích đến.

Mà còn là sự kiên trì trên con đường đi tìm câu trả lời cho vận mệnh của một dân tộc.