Từ Bến Nhà Rồng – Hành trình thay đổi vận mệnh dân tộc

Có những chuyến đi chỉ kéo dài vài ngày, vài tháng. Nhưng cũng có những chuyến đi kéo dài hàng chục năm, bắt đầu bằng một bước chân rất lặng lẽ, để rồi làm thay đổi vận mệnh của cả một dân tộc.

Ngày 5 tháng 6 năm 1911, tại Bến Nhà Rồng (Sài Gòn), một chàng thanh niên 21 tuổi với dáng người gầy, đôi mắt sáng và ý chí mãnh liệt đã bước lên con tàu Amiral Latouche-Tréville với công việc phụ bếp. Người thanh niên ấy mang tên Nguyễn Tất Thành – người sau này cả dân tộc Việt Nam biết đến với tên gọi Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Lịch sử đã ghi lại khoảnh khắc ấy bằng vài dòng ngắn gọn. Nhưng đằng sau những dòng chữ ấy là biết bao nỗi niềm.

Đó là một đất nước đang chìm trong ách đô hộ của thực dân Pháp. Khắp nơi, người dân phải chịu sưu cao thuế nặng, những cuộc khởi nghĩa yêu nước lần lượt thất bại. Bao thế hệ anh hùng đã đứng lên chiến đấu bằng gươm giáo, bằng lòng yêu nước nồng nàn, nhưng con đường giành độc lập vẫn chưa tìm thấy ánh sáng. Nguyễn Tất Thành cũng đau đáu trước câu hỏi ấy.

Người không chấp nhận sống trong cảnh nước mất, nhà tan. Người cũng không muốn đi theo những lối mòn đã không mang lại thành công. Người hiểu rằng muốn cứu nước thì trước hết phải hiểu thế giới, phải tìm cho dân tộc một con đường mới.

Vì thế, thay vì chọn cuộc sống bình yên bên gia đình, Người quyết định rời Tổ quốc.

Không ai biết phía trước sẽ là gì. Không ai hứa hẹn thành công. Cũng chẳng có ai bảo đảm ngày trở về.

Tất cả những gì Người mang theo chỉ là lòng yêu nước, khát vọng giải phóng dân tộc và niềm tin rằng ở đâu đó trên thế giới sẽ có câu trả lời cho tương lai của Việt Nam.

Con tàu dần rời bến.

Khoảng cách giữa Người và quê hương mỗi lúc một xa.

Có lẽ, trong khoảnh khắc ấy, không ai trên bến cảng có thể hình dung rằng chuyến đi của người thanh niên phụ bếp ấy sẽ kéo dài gần ba mươi năm, đi qua nhiều châu lục, nhiều quốc gia và biết bao gian khổ.

Những năm tháng ở nước ngoài là chuỗi ngày lao động vất vả.

Người từng làm phụ bếp, quét tuyết, cào than, làm thợ ảnh, công nhân, phát báo… Có lúc thiếu ăn, có lúc thiếu mặc, nhưng chưa bao giờ thiếu niềm tin.

Người không ngừng học tập. Người học ngoại ngữ. Người đọc sách. Người tìm hiểu lịch sử của nhiều dân tộc.

Người gặp gỡ những người lao động nghèo ở khắp nơi để hiểu rằng khát vọng tự do không chỉ của riêng dân tộc Việt Nam mà là mong muốn chung của mọi dân tộc bị áp bức.

Năm 1919, với tên gọi Nguyễn Ái Quốc, Người gửi "Bản yêu sách của nhân dân An Nam" tới Hội nghị Versailles, mong các cường quốc quan tâm đến quyền tự do và bình đẳng của nhân dân Việt Nam. Dù bản yêu sách không được chấp nhận, nhưng đó là lần đầu tiên tiếng nói của người Việt Nam vang lên trên một diễn đàn quốc tế.

Tiếp tục hành trình tìm kiếm con đường cứu nước, Người nghiên cứu nhiều học thuyết chính trị khác nhau.

Đến năm 1920, khi đọc "Luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa" của V.I. Lênin, Người tìm thấy con đường mà mình hằng tìm kiếm.

Sau này, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng kể lại rằng Người đã vô cùng xúc động khi đọc bản luận cương ấy vì nhận ra con đường giải phóng cho các dân tộc thuộc địa.

Đó không chỉ là niềm vui của một cá nhân. Đó là niềm hy vọng cho cả dân tộc Việt Nam.

Ba mươi năm sau ngày rời Bến Nhà Rồng, mùa xuân năm 1941, Người trở về Tổ quốc.

Người không trở về với hai bàn tay trắng.

Người mang theo một con đường cách mạng đã được kiểm nghiệm qua thực tiễn, cùng kinh nghiệm hoạt động quốc tế và khát vọng cháy bỏng về một nước Việt Nam độc lập.

Bốn năm sau, Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công.

Ngày 2 tháng 9 năm 1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Khoảnh khắc ấy khiến nhiều người nhớ lại buổi sáng ngày 5 tháng 6 năm 1911.

Nếu ngày ấy không có người thanh niên dũng cảm bước lên con tàu rời Bến Nhà Rồng, liệu lịch sử dân tộc có đi theo một hướng khác?

Không ai có thể trả lời chắc chắn.

Nhưng điều lịch sử khẳng định là: chuyến đi ấy đã mở đầu cho hành trình tìm đường cứu nước của Nguyễn Tất Thành, đặt nền móng cho những bước ngoặt lớn của cách mạng Việt Nam trong thế kỷ XX.

Điều khiến tôi xúc động nhất không phải là những vinh quang sau này, mà là quyết định được đưa ra khi Người mới chỉ 21 tuổi.

Ở tuổi mà nhiều người còn đang lo cho cuộc sống riêng, Nguyễn Tất Thành đã chọn gánh trên vai vận mệnh của cả dân tộc.

Người chấp nhận đánh đổi tuổi trẻ, gia đình và sự bình yên để đi tìm một con đường mà chưa ai biết sẽ dẫn đến đâu.

Đó là sự dũng cảm hiếm có.

Là lòng yêu nước được thể hiện bằng hành động.

Là niềm tin không bao giờ tắt vào tương lai của dân tộc.

Ngày nay, Bến Nhà Rồng không còn là nơi những con tàu viễn dương tấp nập như hơn một thế kỷ trước. Nhưng mỗi lần nhìn ngắm nơi ấy, tôi luôn tưởng tượng hình ảnh người thanh niên Nguyễn Tất Thành với chiếc vali nhỏ, lặng lẽ bước lên boong tàu.

Một bước chân rất nhỏ.

Nhưng đã mở ra một hành trình vĩ đại.

Lịch sử không chỉ được tạo nên bởi những trận chiến vang dội hay những chiến thắng lẫy lừng. Đôi khi, lịch sử bắt đầu từ một quyết định đầy bản lĩnh của một con người bình thường, mang trong mình một trái tim yêu nước phi thường.

Và chính vì thế, câu chuyện về ngày 5 tháng 6 năm 1911 sẽ mãi là nguồn cảm hứng để mỗi thế hệ người Việt Nam hiểu rằng: chỉ cần có lý tưởng, lòng yêu nước và ý chí bền bỉ, mỗi người đều có thể góp phần làm nên những điều lớn lao cho Tổ quốc.