Từ Bến Nhà Rồng, một hành trình bắt đầu

Những năm đầu thế kỷ XX, Việt Nam vẫn nằm dưới ách thống trị của thực dân Pháp. Nhiều phong trào yêu nước đã diễn ra với những khuynh hướng và phương thức đấu tranh khác nhau, nhưng đều chưa đưa sự nghiệp giải phóng dân tộc đến thắng lợi. Chứng kiến tình cảnh đất nước và sự thất bại của các phong trào yêu nước đương thời, Nguyễn Tất Thành sớm hình thành ý chí tìm một hướng đi mới.

Sau thời gian dạy học tại Trường Dục Thanh ở Phan Thiết, Nguyễn Tất Thành vào Sài Gòn. Tại đây, Người tìm cách xuống tàu để có điều kiện ra nước ngoài, trực tiếp tìm hiểu về nước Pháp và thế giới. Ngày 3/6/1911, Nguyễn Tất Thành, với tên gọi Văn Ba, được nhận làm phụ bếp trên tàu Amiral Latouche-Tréville. Hai ngày sau, ngày 05/6/1911, con tàu rời cảng Sài Gòn. Từ Bến Nhà Rồng, người thanh niên 21 tuổi rời Tổ quốc, bắt đầu hành trình tìm đường cứu nước.

Khác với một số khuynh hướng cứu nước đương thời, Nguyễn Tất Thành lựa chọn đi ra nước ngoài để trực tiếp tìm hiểu đời sống, xã hội và những biến chuyển của thế giới. Đây chưa phải thời điểm Người đã xác định được một học thuyết hay con đường cách mạng hoàn chỉnh, mà là sự khởi đầu của một quá trình tìm tòi và khảo nghiệm lâu dài. Trên tàu, Nguyễn Tất Thành làm công việc phụ bếp để tự lao động và sinh sống. Từ Sài Gòn, tàu Amiral Latouche-Tréville đi qua Singapore, Colombo, Port Said trước khi đến Marseille, Pháp, ngày 6/7/1911. Nhưng nước Pháp cũng không phải điểm dừng cuối cùng.

Trong những năm tiếp theo, Nguyễn Tất Thành tiếp tục đến nhiều quốc gia ở châu Âu, châu Phi và châu Mỹ. Người làm nhiều nghề khác nhau, đồng thời quan sát đời sống của nhân dân lao động, tìm hiểu xã hội các nước tư bản và tình cảnh của các dân tộc thuộc địa. Chính từ thực tiễn ấy, nhận thức của Nguyễn Tất Thành về vấn đề dân tộc và con đường giải phóng dân tộc từng bước được hình thành và phát triển.

Năm 1919, với tên gọi Nguyễn Ái Quốc, Người cùng một số nhà yêu nước Việt Nam tại Pháp gửi “Bản yêu sách của nhân dân An Nam” tới Hội nghị Versailles, đòi các quyền tự do, dân chủ và bình đẳng cho nhân dân Việt Nam.

Năm 1920, việc tiếp cận Luận cương của V.I. Lênin về vấn đề dân tộc và thuộc địa, cùng với quá trình hoạt động trong phong trào công nhân Pháp, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong nhận thức và con đường hoạt động cách mạng của Nguyễn Ái Quốc. Từ đó, con đường giải phóng dân tộc mà Người kiên trì tìm kiếm ngày càng được xác định rõ.

Sau 30 năm hoạt động ở nước ngoài, ngày 28/1/1941, Nguyễn Ái Quốc trở về Tổ quốc qua khu vực biên giới Cao Bằng, trực tiếp cùng Trung ương Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam.

Ba mươi năm là một hành trình dài. Từ người thanh niên Nguyễn Tất Thành rời Bến Nhà Rồng năm 1911 đến người lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về Tổ quốc năm 1941 là cả một quá trình lao động, học tập, hoạt động cách mạng và tìm kiếm con đường giải phóng dân tộc.