Từ Bến Nhà Rồng ra đi

Ngày 5/6/1911, Nguyễn Tất Thành, sau này là Đồng chí Hồ Chí Minh rời cảng Sài Gòn trên tàu Amiral Latouche-Tréville, lấy tên Văn Ba và làm phụ bếp. Chuyến đi mở đầu hơn ba mươi năm hoạt động ở nước ngoài. Người không khởi hành với một con đường chính trị đã được định sẵn; hành trình là quá trình quan sát, lao động và tìm hiểu những xã hội khác nhau để trả lời câu hỏi làm thế nào dân tộc Việt Nam có thể giành lại độc lập. Bến cảng lúc ấy là nơi tàu buôn nối Sài Gòn với các cảng quốc tế, còn chàng thanh niên ra đi mang theo trải nghiệm của một đất nước thuộc địa. Công việc trên tàu gắn với lao động nặng nhọc và kỷ luật của thủy thủ đoàn. Từ vị trí một người làm thuê, Nguyễn Tất Thành tiếp xúc với nhiều vùng đất và cộng đồng người lao động. Từ Pháp, Nguyễn Tất Thành tiếp tục đi qua nhiều nước ở châu Âu, châu Phi, châu Mỹ và châu Á. Vì vậy, sự kiện ở cảng Sài Gòn không chỉ là một chuyến xuất ngoại thông thường: nó mở ra một quá trình tìm hiểu chủ nghĩa thực dân từ nhiều phía, đồng thời duy trì mối quan tâm hướng về đồng bào trong nước. Khi nhớ lại, Đồng chí Chủ tịch Hồ Chí Minh xem Cách mạng Tháng Mười Nga là một bước ngoặt quan trọng trong nhận thức của mình. Con tàu rời bến năm 1911, nhưng lời giải cho câu hỏi cứu nước chỉ dần hình thành sau nhiều năm sống và hoạt động giữa phong trào quốc tế.