TỪ BẾP LỬA GIA ĐÌNH ĐẾN NGỌN LỬA NON SÔNG...

“Người ta thường ngước nhìn một vị lãnh tụ trên lễ đài rực rỡ cờ hoa, nhưng lại rơi nước mắt khi nhìn vào bữa cơm chiều sau cánh cổng sắt nhà ông. Không có hào quang quyền lực, câu chuyện về tổ ấm của Bác Nguyễn Phú Trọng, về người vợ tảo tần đi chợ bằng chiếc xe máy cũ và những người con lặng lẽ giữa đời thường chính là định nghĩa đẹp đẽ nhất về hai chữ ‘Gia phong’.”

Là một người dạy Văn và yêu lịch sử, tôi luôn bị ám ảnh bởi một câu hỏi: Sau khi bước xuống khỏi bục cao quyền lực, cởi bỏ bộ vest trang trọng của những hội nghị quốc gia, một vị nguyên thủ sẽ trở về nhà như thế nào? Và tôi đã tìm thấy câu trả lời đẹp đẽ đến nghẹn lòng nơi con phố Thiền Quang rợp bóng cây xanh, phía sau cánh cổng sắt luôn khép hờ của gia đình Bác Nguyễn Phú Trọng.

Người dân khu phố Thiền Quang và mấy chị tiểu thương ở chợ Hôm – Đức Viên suốt mấy chục năm qua đã quá quen với hình ảnh một bà cụ tóc búi gọn gàng, mặc bộ đồ lụa giản dị, chạy chiếc xe máy Honda 81 màu xanh đã cũ kỹ đi chợ mỗi sớm mai. Bà tự tay chọn từng mớ rau muống, từng bìa đậu phụ, đôi khi dừng lại hỏi thăm sức khỏe người bán hàng bằng giọng nói ấm áp, nhẹ nhàng. Chẳng ai nghĩ người phụ nữ bình dị như bao bà nội trợ Hà Thành ấy lại là Phu nhân của vị lãnh đạo cao nhất đất nước — bà Ngô Thị Mận.

Chiếc xe máy cũ kỹ của bà và chiếc xe công vụ Toyota Crown của ông cứ thế song hành cùng nhau qua năm tháng, như một sự đồng điệu tuyệt đối của hai tâm hồn. Trong ngôi nhà ấy, quyền lực dừng lại ở phía ngoài hiên. Bên trong cánh cửa chỉ có một người chồng hết mực yêu thương vợ con, và một người vợ âm thầm làm "hậu phương" vững chãi để chồng yên tâm lo việc nước.

Tôi đã từng rưng rưng khi được nghe kể về đám cưới của người con gái Bác Trọng. Trong tâm thức của nhiều người, đám cưới con của một vị lãnh đạo cấp cao hẳn phải là nơi xe sang nối đuôi nhau dài cả con phố, tiệc tùng linh đình ở những khách sạn năm sao lộng lẫy và những phong bì mừng cưới dày cộm.

Nhưng không. Ngày con gái đi lấy chồng, Bác Trọng và bà Mận chỉ tổ chức một buổi báo hỷ thật ấm cúng, gọn nhẹ. Khách mời vẻn vẹn là họ hàng ruột thịt nội ngoại và vài người bạn thuở hàn vi. Thiệp mời in đơn giản, tuyệt nhiên không một dòng chữ nào ghi chức vụ của người cha, thậm chí nhiều đồng sự cấp dưới ở cơ quan đến tận sau này mới biết con gái thủ trưởng đã lập gia đình. Trước ngày con về nhà chồng, người cha tóc đã bạc cầm tay con gái, không cho con của hồi môn bạc tỷ, mà chỉ dặn dò một câu thấm đẫm cốt cách của bậc sĩ phu:

— Cha mẹ không có tiền bạc, của cải gì lớn để cho các con. Tài sản lớn nhất cha mẹ để lại cho hai chị em là một lý lịch trong sạch và danh dự của gia đình. Các con hãy sống sao cho xứng đáng là người tử tế, tự đi lên bằng đôi chân và trí tuệ của chính mình.

Lời dặn ấy đã trở thành kim chỉ nam cho cả hai người con của Bác — chị Kim Ngọc và anh Trường Đông. Giữa một xã hội mà người ta dễ dàng dựa vào "bóng cây đại thụ" của cha mẹ để thăng tiến nhanh chóng, hai người con của vị Tổng Bí thư lại chọn sống cuộc đời của những công dân bình thường nhất, lặng lẽ nhất. Họ đi làm bằng xe máy như bao đồng nghiệp khác, cần mẫn với công việc chuyên môn ở những vị trí hết sức bình dị, khiêm nhường đến mức ngay cả những người làm việc cùng cơ quan đôi khi cũng không hề biết họ là con của vị lãnh đạo đứng đầu Đảng. Họ giữ gìn thanh danh cho cha bằng chính sự ẩn mình trong sạch ấy.

Tôi cứ hình dung về những buổi tối mùa đông Hà Nội nơi ngôi nhà số 5 Thiền Quang. Sau một ngày dài cân não với những đại sự quốc gia, với cuộc chiến chống tham nhũng "không có vùng cấm" đầy cam go, vị Tổng Bí thư trở về nhà khi phố xá đã lên đèn.

Bữa cơm gia đình dọn ra dưới ánh đèn vàng ấm áp chỉ có bát canh cua đồng, đĩa cà pháo muối giòn, vài khúc cá kho tộ — những món ăn dân dã quê nhà Đông Hội mà Bác thích nhất do chính tay bà Mận nấu. Sau bữa cơm, các con cháu quây quần một lát rồi trả lại không gian tĩnh lặng cho người cha, người ông làm việc.

Đêm khuya thanh vắng, trong căn phòng xếp đầy sách báo, người đàn ông mái đầu bạc trắng vẫn cặm cụi đọc từng trang tài liệu dưới ánh đèn bàn. Cứ đến khoảng mười một giờ đêm, cánh cửa phòng lại khẽ mở. Bà Mận bước vào, nhẹ nhàng đặt xuống cạnh chồng một ly sữa nóng hoặc một chén trà sen, rồi lặng lẽ kéo lại vạt áo len nâu đã sờn cho chồng đỡ lạnh. Ông ngẩng lên nhìn bà qua cặp kính lão, nở nụ cười hiền hậu, hai bàn tay đã đồi mồi của tuổi già khẽ chạm vào nhau. Không cần một lời hoa mỹ, hơn nửa thế kỷ nghĩa tình vợ chồng cứ thế gói gọn trong một ánh nhìn thấu hiểu.

Đến tận những ngày cuối đời trong bệnh viện Trung ương Quân đội 108, khi sức khỏe đã cạn kiệt nhưng trí tuệ vẫn minh mẫn làm việc đến hơi thở cuối cùng, bên cạnh giường bệnh của Bác vẫn luôn là bóng dáng tảo tần của bà Mận và sự chăm sóc ân cần, lặng lẽ của hai con.

Gấp lại những trang tư liệu đời thường ấy, mắt tôi nhòe đi. Giữa cuộc đời đầy rẫy những cám dỗ vật chất này, Bác Nguyễn Phú Trọng đã chứng minh một chân lý giản dị mà vĩ đại: Muốn trị quốc, trước hết phải tề gia. Bác có thể mạnh mẽ, quyết liệt đốt lên "ngọn lửa" làm trong sạch bộ máy đất nước mà không một chút chùn tay, chính là bởi phía sau lưng Bác là một ngôi nhà hoàn toàn không vướng bận chút bụi trần của lòng tham hay lợi ích nhóm.

Một người cha không để lại cho con một tấc đất vàng hay một chức tước quyền hành nào; một người chồng cả đời chỉ biết mang về cho vợ những chiếc áo cũ nhờ khâu lại và nỗi lo toan việc nước. Nhưng khi ông nằm xuống, cả dân tộc đã cúi đầu rơi lệ, và vợ con ông có quyền ngẩng cao đầu tự hào bước đi giữa nhân gian. Bởi gia tài mà ông để lại nơi ngôi nhà số 5 Thiền Quang ấy, chính là một chữ Liêm sáng trong như ngọc — thứ tài sản vô giá mà không một quyền lực hay tiền bạc nào trên thế gian này có thể mua được.