Từ Bí thư Liên khu đến người chỉ huy công tác chính trị trong quân đội

Những năm 1948–1950, Nguyễn Chí Thanh là Bí thư Liên khu ủy Liên khu IV. Đây là thời kỳ cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp diễn ra vô cùng quyết liệt. Trên vùng đất rộng lớn của Liên khu IV, ông cùng cán bộ và nhân dân vừa xây dựng hậu phương, vừa tổ chức chiến đấu, củng cố lực lượng và phát huy sức mạnh của toàn dân. Chính những năm tháng gần dân, hiểu dân và trực tiếp lãnh đạo phong trào đã giúp Nguyễn Chí Thanh tích lũy nhiều kinh nghiệm quý báu về công tác chính trị và xây dựng lực lượng cách mạng.

Đầu năm 1950, cuộc kháng chiến bước vào một giai đoạn mới. Quân đội nhân dân Việt Nam ngày càng trưởng thành, nhưng yêu cầu đặt ra cũng ngày càng cao: không chỉ cần chiến đấu giỏi mà còn phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, có tổ chức chặt chẽ và có niềm tin sắt đá vào con đường kháng chiến.

Ngày 11 tháng 7 năm 1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 122/SL bổ nhiệm Nguyễn Chí Thanh giữ chức Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Bộ Tổng Tư lệnh, đồng thời ông giữ cương vị Phó Bí thư Tổng Quân ủy. Đây là bước chuyển quan trọng từ người lãnh đạo phong trào kháng chiến ở một liên khu sang người trực tiếp phụ trách công tác chính trị trong toàn quân.

Nhận nhiệm vụ mới, Nguyễn Chí Thanh không xem công tác chính trị là những lời tuyên truyền đơn thuần. Ông hiểu rằng phía sau mỗi người lính là một con người với những nỗi lo, tình cảm và hoàn cảnh riêng. Có người nhớ quê, có người xa gia đình, có người đã trải qua nhiều trận chiến và mang trong lòng những vết thương. Muốn người lính chiến đấu vững vàng, trước hết phải giúp họ có niềm tin và có lý tưởng.

Vì vậy, Nguyễn Chí Thanh đặc biệt chú trọng xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức. Ông quan tâm đến việc giáo dục, rèn luyện cán bộ, xây dựng hệ thống cơ quan chính trị, phát huy vai trò của chính ủy, chính trị viên và củng cố nền nếp công tác Đảng, công tác chính trị trong quân đội. Những việc ấy từng bước tạo nên một hệ thống chính trị vững chắc, góp phần nâng cao sức mạnh chiến đấu của bộ đội.

Có thể hình dung một buổi tối trong đơn vị. Sau một ngày hành quân, những người lính ngồi quây quần bên nhau. Một người lính trẻ lặng lẽ nhìn về phía quê nhà. Anh mới rời gia đình chưa lâu, trong lòng vẫn còn nhiều nhớ thương và lo lắng. Người cán bộ chính trị đến ngồi cạnh anh, không trách móc, không lên lớp, chỉ nhẹ nhàng hỏi chuyện.

“Nhớ nhà lắm phải không?”

Người lính im lặng rồi gật đầu.

Người cán bộ nói: “Nhớ nhà là điều bình thường. Nhưng chính vì có một mái nhà để nhớ, có quê hương để yêu thương, chúng ta càng phải cố gắng giữ gìn nó.”

Một câu nói giản dị, nhưng có thể khiến người lính nhìn cuộc chiến bằng một ánh mắt khác. Anh hiểu rằng mình không chiến đấu chỉ vì một mệnh lệnh. Anh chiến đấu vì quê hương, vì gia đình và vì ngày mai của những người mình yêu thương.

Đó cũng là điều Nguyễn Chí Thanh muốn xây dựng trong quân đội: biến tình cảm đối với quê hương, đất nước thành sức mạnh tinh thần; biến niềm tin của mỗi người thành ý chí chung của cả đơn vị.

Ông đặc biệt coi trọng việc cán bộ phải làm gương. Người cán bộ không thể chỉ yêu cầu chiến sĩ chịu gian khổ mà bản thân lại đứng ngoài gian khổ. Không thể nói về đoàn kết nếu chính mình không gần gũi với đồng đội. Vì vậy, tác phong của Nguyễn Chí Thanh luôn gắn với sự sâu sát thực tế, nói đi đôi với làm và dám chịu trách nhiệm. Những phẩm chất ấy được ông phát huy từ thời lãnh đạo Liên khu và tiếp tục thể hiện rõ trong công tác xây dựng quân đội.

B

Bộ Quốc Phòng Việt Nam

Trong quá trình xây dựng quân đội, Nguyễn Chí Thanh cùng Tổng Quân ủy thúc đẩy việc củng cố sự lãnh đạo của Đảng đối với quân đội, xây dựng cơ chế lãnh đạo phù hợp và phát triển hệ thống công tác Đảng, công tác chính trị. Ông đề cao vai trò của cấp ủy, chính ủy, chính trị viên và cán bộ chính trị ở các cấp. Đây là những nền tảng quan trọng để quân đội vừa có sức mạnh chiến đấu, vừa giữ vững bản chất cách mạng.

Từ người cán bộ từng đi qua những làng quê chiến tranh, từng cùng nhân dân Liên khu IV vượt qua thiếu thốn, Nguyễn Chí Thanh mang vào quân đội một nhận thức sâu sắc: muốn xây dựng lực lượng vững mạnh thì phải xây dựng con người trước.

Bởi vũ khí có thể giúp người lính chiến đấu, nhưng chính niềm tin mới giúp họ đứng vững trước gian khổ. Tổ chức có thể tạo nên sức mạnh, nhưng tình đồng chí, đồng đội mới giúp những con người xa lạ trở thành một tập thể thống nhất. Và người cán bộ chính trị chính là một trong những người có nhiệm vụ giữ cho ngọn lửa ấy luôn cháy sáng.

Những đóng góp của Nguyễn Chí Thanh trong thời kỳ này đã góp phần quan trọng vào việc xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, tạo cơ sở để nâng cao sức mạnh chiến đấu của lực lượng vũ trang trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

B

baochinhphu.vn

+1

Nhìn lại chặng đường từ Bí thư Liên khu IV đến Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, ta thấy một sự chuyển giao nhiệm vụ nhưng không thay đổi một điều cốt lõi: đó là niềm tin vào nhân dân và con người. Ở Liên khu, ông dựa vào dân để xây dựng kháng chiến. Trong quân đội, ông dựa vào sức mạnh chính trị, tinh thần và sự đoàn kết của cán bộ, chiến sĩ để xây dựng lực lượng.

Câu chuyện ấy để lại một bài học sâu sắc: một đội quân mạnh không chỉ bởi vũ khí, mà trước hết bởi con người có lý tưởng, có niềm tin, có kỷ luật và biết đoàn kết vì một mục tiêu chung.

Và có lẽ, ý nghĩa lớn nhất trong hành trình của Nguyễn Chí Thanh là ở đó: dù ở cương vị Bí thư Liên khu hay người phụ trách công tác chính trị trong quân đội, ông luôn hướng về con người, gần gũi với con người và tìm cách khơi dậy sức mạnh tốt đẹp trong mỗi con người. Chính từ những điều tưởng như giản dị ấy, một sức mạnh lớn lao đã được tạo nên, góp phần làm nên những trang sử vẻ vang của Quân đội nhân dân Việt Nam.