Tù binh trong chiến thắng lịch sử của Quân đội nhân dân Việt Nam

Khi được giao quyền chỉ huy tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, De Castries tỏ ra hết sức phấn khởi. Đó là một vị trí đặc biệt quan trọng, được quân Pháp xây dựng với quy mô lớn, tập trung đông quân, nhiều hỏa lực và phương tiện chiến tranh hiện đại. Với tầm vóc ấy, lẽ ra chức trách chỉ huy phải thuộc về một viên tướng dày dạn kinh nghiệm. Vì vậy, việc được cấp trên tin tưởng giao nhiệm vụ khiến De Castries càng thêm tự tin, thậm chí có phần kiêu ngạo. Ngay sau khi nhận nhiệm vụ, De Castries dồn sức củng cố Điện Biên Phủ. Ông ta cho xây dựng hệ thống công sự, hầm hào, trận địa, lô cốt, hàng rào dây thép gai, bãi mìn… nhằm biến nơi đây thành một pháo đài quân sự kiên cố giữa vùng rừng núi Tây Bắc. Trong con mắt của giới chỉ huy Pháp, Điện Biên Phủ được kỳ vọng sẽ trở thành “Vecdun ở Đông Dương” — một thành lũy phòng ngự vững chắc, có khả năng bẻ gãy mọi cuộc tiến công của Quân đội nhân dân Việt Nam. Tuy nhiên, ngay từ đầu, việc xây dựng một tập đoàn cứ điểm nằm sâu trong vùng kiểm soát của đối phương đã chứa đựng nhiều rủi ro, nhất là khi mọi hoạt động tiếp tế, vận chuyển quân, vũ khí, lương thực đều phụ thuộc gần như hoàn toàn vào đường hàng không. De Castries bố trí Điện Biên Phủ thành nhiều cụm cứ điểm bao quanh sân bay Mường Thanh, tổ chức phòng thủ theo kiểu liên hoàn. Điều đặc biệt là ông ta đặt tên các cứ điểm bằng tên phụ nữ như Beatrice, Gabrielle, Anne-Marie, Dominique, Éliane, Claudine, Huguette, Isabelle… Có ý kiến cho rằng đó là những cái tên gắn với những người phụ nữ từng đi qua cuộc đời ông ta. Dù thực hư thế nào, cách đặt tên ấy cũng cho thấy phần nào tính cách phóng túng, thích phô trương của viên chỉ huy Pháp tại lòng chảo Điện Biên. Tin tưởng tuyệt đối vào hệ thống phòng thủ mà mình đang nắm giữ, De Castries ngày càng chủ quan. Ông ta cho rằng quân Pháp có đủ sức mạnh để nghiền nát mọi cuộc tiến công của Việt Minh. Từ sự tự tin ấy, De Castries nhiều lần cho máy bay rải truyền đơn xuống khu vực xung quanh Điện Biên Phủ với giọng điệu khiêu khích, thách thức. Trên các phương tiện thông tin quân sự, ông ta cũng không ngần ngại phát đi những lời lẽ ngạo mạn, tuyên bố sẵn sàng “đón tiếp” đối phương bằng hỏa lực.Sự huênh hoang của De Castries còn được thể hiện qua những phát ngôn đầy coi thường. Khi một phóng viên Pháp bày tỏ lo ngại về thế bất lợi của quân Pháp khi đóng quân dưới lòng chảo, xung quanh là núi cao, De Castries đã nhún vai đáp lại với ý thách thức rằng nếu đối phương muốn bắn từ trên cao xuống, ông ta sẽ đội chiếc mũ ca lô đỏ đứng giữa trời để họ nhìn cho rõ mà bắn. Câu nói ấy về sau trở thành một biểu hiện điển hình cho tâm lý chủ quan của quân Pháp trước chiến dịch Điện Biên Phủ. Không chỉ nói với báo chí, De Castries còn từng mạnh miệng với tướng Cogny, Tư lệnh quân Pháp ở Bắc Bộ, rằng quân Việt Minh nếu tiến xuống từ các sườn núi phía đông sẽ bị tiêu diệt ngay tại đó. Ngày 7 tháng 3 năm 1954, khi tướng Navarre dự định tăng cường thêm ba tiểu đoàn cho Điện Biên Phủ, De Castries vẫn tỏ ra tự tin, cho rằng tình hình tuy có thể khó khăn nhưng ông ta vẫn giữ được thế trận. Niềm tin ấy nhanh chóng bị thực tế chiến trường nghiền nát. Khi chiến dịch Điện Biên Phủ mở màn, các cứ điểm Him Lam, Độc Lập, Bản Kéo lần lượt bị tiêu diệt. Hệ thống phòng thủ vòng ngoài của quân Pháp bị phá vỡ nhanh chóng. Trước tình thế đó, De Castries cho xe tăng, pháo binh, súng cối và bộ binh tổ chức phản kích quyết liệt với hy vọng giành lại những vị trí đã mất. Tuy nhiên, mọi nỗ lực đều thất bại. Từ thế phòng ngự chủ động, quân Pháp dần rơi vào bị động, lúng túng và bị bao vây ngày càng chặt. Đến giữa tháng 4 năm 1954, cục diện tại Điện Biên Phủ trở nên vô cùng nguy ngập đối với quân Pháp. Sân bay Mường Thanh bị khống chế, việc tiếp tế bằng đường không gần như tê liệt. Phạm vi chiếm đóng của quân Pháp ngày càng bị thu hẹp. Vòng vây của quân ta siết lại từng ngày, từng giờ. De Castries từ một viên chỉ huy từng cao giọng thách thức đã chuyển sang trạng thái lo sợ, căng thẳng và hoảng loạn.Không còn hình ảnh một De Castries đội mũ đỏ đứng ngoài trời quan sát trận địa như trước. Ông ta cũng không thường xuyên đi kiểm tra các cứ điểm như những ngày đầu. Thay vào đó, De Castries phần lớn thời gian ẩn mình trong căn hầm chỉ huy kiên cố, mái cong, phủ đầy bao cát dày nhiều mét để chống đạn pháo. Từ bên trong căn hầm ấy, ngày nào ông ta cũng liên tục gửi điện hoặc nói chuyện với tướng Cogny ở Hà Nội, báo cáo tình hình ngày càng bi đát và tha thiết yêu cầu được chi viện, cứu nguy. Trong lúc Điện Biên Phủ đang bên bờ thất thủ, De Castries được thăng cấp tướng. Tướng Cogny từ Hà Nội gửi điện chúc mừng và thông báo đã cho chuyển lon cấp tướng cùng quà mừng lên Điện Biên Phủ. Thế nhưng, trong hoàn cảnh chiến trường bị bao vây, hàng tiếp tế thả dù rơi vãi khắp nơi, kiện hàng ấy không bao giờ đến được tay De Castries. Chờ mãi không thấy lon mới, viên chỉ huy Pháp đành cho lính cắt vỏ đồ hộp bằng sắt tây để làm tạm quân hàm một sao đeo thay cho cấp hiệu đại tá cũ. Câu chuyện về món quà thăng cấp của De Castries cũng trở thành một chi tiết trớ trêu. Theo một số lời kể, kiện hàng ghi rõ gửi tận tay De Castries đã rơi vào tay một nhóm lính lê dương. Khi mở ra, thấy bên trong có rượu ngon, thuốc lá, bánh kẹo và nhiều món đồ quý, trong cảnh thiếu thốn, đói khát, họ đã chia nhau sử dụng hết. Còn lon tướng thì bị đem giấu đi để phi tang. Thậm chí có câu chuyện kể rằng một chiếc hòm khác thả dù xuống, bên trong có quà của vợ De Castries gửi từ Hà Nội, gồm đồ dùng cá nhân, thức ăn ngon, cùng một lá thư riêng viết trên giấy thơm. Nhưng tất cả cũng không đến được tay người nhận. Những chi tiết ấy, dù mang màu sắc giai thoại, đã phản ánh rõ sự rối loạn, suy sụp và mất kiểm soát trong nội bộ quân Pháp ở Điện Biên Phủ vào những ngày cuối cùng. Khi kỷ luật tan rã, khi niềm tin chiến thắng không còn, ngay cả món quà gửi cho chỉ huy cao nhất cũng có thể bị lính dưới quyền chiếm đoạt. Đó là một dấu hiệu cho thấy tinh thần quân Pháp đã xuống rất thấp, trái ngược hoàn toàn với vẻ kiêu căng, ngạo mạn ban đầu. Số phận của De Castries ở Điện Biên Phủ vì thế mang đầy tính bi hài. Khi mới được giao nhiệm vụ, ông ta tin rằng mình đang chỉ huy một pháo đài bất khả xâm phạm. Ông ta từng thách thức, từng tuyên bố sẽ nghiền nát đối phương, từng tin rằng quân Pháp có thể giữ vững lòng chảo Điện Biên. Nhưng chỉ sau chưa đầy hai tháng chiến đấu, mọi tính toán của bộ chỉ huy Pháp đều sụp đổ. De Castries được thăng cấp tướng khi tình hình đã không còn khả năng cứu vãn. Lon tướng chính thức chưa kịp đeo, quà mừng chưa kịp nhận, thì ngày 7 tháng 5 năm 1954, tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ thất thủ. Từ một viên chỉ huy đầy tự mãn, De Castries trở thành tù binh trong chiến thắng lịch sử của Quân đội nhân dân Việt Nam. Câu chuyện về ông ta không chỉ là sự thất bại của một cá nhân, mà còn là biểu tượng cho sự phá sản của toàn bộ kế hoạch quân sự của thực dân Pháp ở Đông Dương. Điện Biên Phủ đã chứng minh rằng không một pháo đài nào, dù được xây dựng kiên cố đến đâu, có thể đứng vững trước ý chí độc lập, tinh thần chiến đấu kiên cường và nghệ thuật quân sự sáng tạo của dân tộc Việt Nam././-heart/-strong/-heart:>:o:-((:-h