Từ bỏ thú vui để rèn quân

Hịch tướng sĩ dành một phần để phê phán sự xao nhãng việc binh. Trần Quốc Tuấn nêu các thói ham chọi gà, cờ bạc, săn bắn, rượu và tiếng hát, cùng sự chăm lo lợi riêng đến mức quên nhiệm vụ giữ nước.

Ông đặt những thú vui ấy trước một câu hỏi thực tế: khi giặc tới, chúng có thể chống đỡ được quân thù hay không? Cách lập luận buộc người nghe nhìn lại hậu quả của sự chủ quan. Tài sản, gia đình và địa vị mà họ đang hưởng đều có thể mất nếu đất nước bị khuất phục.

Sau lời phê bình, Quốc Tuấn đưa ra việc cần làm: dạy quân sĩ, luyện cung tên và chuẩn bị chiến đấu. Bài hịch vì thế có một đích đến cụ thể trong tổ chức quân đội. Sự căm giận giặc cần chuyển thành năng lực chiến đấu qua tập luyện. Đối với một đạo quân sắp đối diện lực lượng xâm lược mạnh, thời gian chuẩn bị và tinh thần chuyên tâm của tướng lĩnh có ý nghĩa trực tiếp đối với kết quả trên chiến trường.