Từ Bộ trưởng Tư pháp thời Trần Trọng Kim đến bí mật ra vùng giải phóng

Trịnh Đình Thảo sinh ngày 20 tháng 7 năm 1901 tại làng Chính Kinh, Nhân Mục, huyện Hoàn Long, tỉnh Hà Đông, nay thuộc phường Nhân Chính, quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội. Trước năm 1918, ông học trung học ở Hà Nội và đỗ tú tài theo hệ thống giáo dục Pháp. Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, ông sang Pháp theo học các ngành luật, văn chương, kinh tế thương mại, tốt nghiệp Cử nhân Văn chương, Thạc sĩ Kinh tế Thương mại và Tiến sĩ Luật khoa, trở thành thành viên Luật sư đoàn Tòa Thượng thẩm Marseille khi vừa tròn 28 tuổi.

Trong những năm học và hành nghề luật sư ở Pháp, ông sớm đến với phong trào yêu nước qua việc tiếp xúc với văn thơ, các bài báo yêu nước của Phan Chu Trinh và Nguyễn Ái Quốc, người lúc đó cũng đang hoạt động tại Pháp. Ngày 9 tháng 3 năm 1945, khi Nhật đảo chính Pháp tại Đông Dương, ông giữ chức Bộ trưởng Bộ Tư pháp trong Chính phủ Trần Trọng Kim. Sau khi Sài Gòn bị Pháp tái chiếm, ông vẫn ở lại Sài Gòn, làm luật sư tại Tòa Thượng thẩm, và tham gia đưa tang học sinh Trần Văn Ơn năm 1950. Năm 1955, ông được suy tôn làm Chủ tịch danh dự Phong trào Hòa bình ở Sài Gòn, đòi chính quyền Ngô Đình Diệm phải tôn trọng Hiệp định Genève.

Do tích cực tham gia đấu tranh chống Mỹ - Diệm, ông đã bị chính quyền Sài Gòn bắt giam tới 5 lần trong suốt những năm tháng hoạt động của mình. Đầu năm 1968, ông bí mật ra vùng giải phóng, tham gia thành lập và được giữ chức Chủ tịch Liên minh các Lực lượng Dân tộc, Dân chủ và Hòa bình Việt Nam, một tổ chức quan trọng bên cạnh Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam, đại diện cho tầng lớp trí thức, tôn giáo và các lực lượng yêu nước ở đô thị miền Nam trong cuộc đấu tranh chống chính quyền Sài Gòn.