Từ căn cứ Việt Bắc đến cao trào giành chính quyền năm 1945

Đầu năm 1945, khi phong trào cách mạng bước vào giai đoạn mới, việc mở rộng căn cứ địa và gây dựng cơ sở quần chúng trở thành nhiệm vụ cấp thiết. Theo Báo Cao Bằng, Lê Quảng Ba chỉ huy một đơn vị vũ trang tuyên truyền gồm 54 người tiến sang Hà Giang để xây dựng cơ sở cách mạng, góp phần chuẩn bị điều kiện tiến tới Tổng khởi nghĩa. Đây là hoạt động cụ thể của ông trong bối cảnh kháng Nhật và chuẩn bị giành chính quyền; nguồn báo không nêu ngày tháng hay địa điểm chi tiết hơn, nên không thể xác định thêm hành trình của đơn vị.

Tháng Tám năm ấy, trung tâm lãnh đạo cách mạng đặt tại Tân Trào. Hội nghị toàn quốc của Đảng ngày 14/8 quyết định phát động Tổng khởi nghĩa; Quốc dân Đại hội ngày 16/8 tán thành chủ trương và lập Ủy ban Dân tộc giải phóng. Cách mạng Tháng Tám thắng lợi, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời ngày 2/9/1945. Sau thắng lợi, Lê Quảng Ba được giao làm đặc phái viên của Chủ tịch Hồ Chí Minh, xử lý xung đột tại Bắc Giang, Lạng Sơn, Cao Bằng và góp phần xây dựng, củng cố chính quyền nhân dân. Các nguồn đã đối chiếu xác nhận những nét chính ấy, nhưng không cung cấp tư liệu đủ để kể thêm về hành động riêng hoặc trải nghiệm cá nhân của ông trong những ngày Tổng khởi nghĩa.