TƯ CANG - NGƯỜI CHỈ HUY THẦM LẶNG GIỮA LÒNG SÀI GÒN

Trong lịch sử đấu tranh của Sài Gòn - Gia Định, bên cạnh những trận đánh và những sự kiện lớn được nhiều người biết đến, còn có những con người hoạt động trong thầm lặng, chấp nhận giấu tên tuổi và công việc của mình trong suốt nhiều năm. Một trong số đó là Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Tàu, bí danh Tư Cang, người từng hoạt động trong lĩnh vực tình báo và gắn liền với Cụm tình báo H63 tại Sài Gòn. Cuộc đời của ông là một câu chuyện đặc biệt về lòng dũng cảm, sự bình tĩnh và những đóng góp âm thầm trong những năm tháng chiến tranh.

          Nguyễn Văn Tàu sinh ngày 30/10/1928 tại Bà Rịa - Vũng Tàu. Năm 1945, khi còn rất trẻ, ông đã tham gia phong trào Thanh niên Tiền phong, sau đó tham gia kháng chiến và làm công tác quân báo. Sau Hiệp định Genève năm 1954, ông tập kết ra Bắc. Đến năm 1961, ông trở lại chiến trường miền Nam và tham gia đơn vị tiền thân của Cụm tình báo H63. Sau này, ông trở thành Cụm trưởng H63, một mạng lưới tình báo hoạt động tại khu vực Sài Gòn. Trong mạng lưới này có những cán bộ đảm nhận nhiều nhiệm vụ và vỏ bọc khác nhau, trong đó có nhà tình báo Phạm Xuân Ẩn, người hoạt động công khai với nghề nghiệp phóng viên. 

          Hoạt động giữa Sài Gòn trong thời chiến là một nhiệm vụ đầy khó khăn. Những người làm công tác tình báo vừa phải thu thập và chuyển thông tin, vừa phải giữ bí mật về thân phận để bảo vệ bản thân và mạng lưới. Theo các tư liệu của Báo Quân đội nhân dân, Tư Cang có nhiều năm hoạt động trong nội thành và trực tiếp tham gia chỉ huy hoạt động của mạng lưới tình báo. Chính môi trường đặc biệt ấy đòi hỏi ông phải có khả năng quan sát, xử lý tình huống và giữ bí mật rất cao. Nhiều câu chuyện về hoạt động của ông chỉ được biết đến rộng rãi sau chiến tranh, khi các nhân chứng và tài liệu lịch sử dần được công bố. 

Điều đáng quý là sau khi chiến tranh kết thúc, Tư Cang không để những ký ức ấy chỉ nằm lại trong quá khứ. Khi tuổi đã cao, ông vẫn tham gia nhiều chương trình giao lưu, kể chuyện lịch sử và gặp gỡ thế hệ trẻ. Một hoạt động có ý nghĩa đặc biệt đối với địa phương là chương trình giao lưu nhân chứng lịch sử “Câu chuyện hòa bình” tại quận Bình Tân ngày 27/4/2025. Tại chương trình, Đại tá Nguyễn Văn Tàu cùng các nhân chứng lịch sử chia sẻ những câu chuyện về thời chiến với cán bộ, đoàn viên, thanh niên và thiếu nhi trên địa bàn. 

Câu chuyện về Tư Cang giúp thế hệ trẻ hiểu rằng lịch sử không chỉ được tạo nên từ những sự kiện lớn mà còn được tạo nên bởi rất nhiều con người đã âm thầm thực hiện nhiệm vụ của mình. Đặc biệt, khi những nhân chứng lịch sử ngày càng lớn tuổi, việc gặp gỡ, lắng nghe, ghi chép, quay phim và lưu giữ những lời kể của họ càng trở nên cần thiết. Những ký ức của Tư Cang không chỉ giúp chúng ta hiểu thêm về hoạt động tình báo tại Sài Gòn mà còn nhắc nhở thế hệ hôm nay về giá trị của hòa bình và trách nhiệm gìn giữ những câu chuyện lịch sử cho các thế hệ mai sau.