Từ cậu bé làng Ngũ Kiên đến người chiến sĩ cách mạng

Có những con đường trưởng thành bắt đầu từ gian khó, nơi con người sớm hiểu rằng cuộc sống không chỉ có những ước mơ riêng.

Nguyễn Viết Xuân sinh năm 1934 trong một gia đình nông dân nghèo ở làng Ngũ Kiên, vùng Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc. Theo tư liệu Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, từ năm lên bảy tuổi, ông đã phải đi giúp việc trong khoảng mười năm. Tuổi thơ của người chiến sĩ tương lai không gắn với những tháng ngày đủ đầy, mà với lao động vất vả và những thiếu thốn của một gia đình nghèo trong thời kỳ đất nước còn nhiều biến động.

Đó là một xuất phát điểm rất bình dị.

Không ai có thể biết trước cậu bé ấy sau này sẽ trở thành một người chỉ huy chính trị trong quân đội, sẽ đứng giữa trận địa pháo cao xạ dưới làn bom đạn và để lại một câu nói đi vào lịch sử.

Nhưng cuộc đời của Nguyễn Viết Xuân cho thấy một điều: hoàn cảnh xuất thân không quyết định toàn bộ con đường mà con người sẽ đi. Điều quan trọng còn nằm ở những lựa chọn, sự rèn luyện và trách nhiệm mà mỗi người nhận lấy trong từng giai đoạn cuộc đời.

Tháng 11 năm 1952, khi vừa trưởng thành, Nguyễn Viết Xuân nhập ngũ. Ông lần lượt đảm nhiệm các công việc từ chiến sĩ trinh sát, tiểu đội trưởng trinh sát, trung đội trưởng pháo cao xạ đến chính trị viên đại đội. Đó là quá trình trưởng thành qua thực tiễn, trong môi trường đòi hỏi người lính không chỉ có sức bền mà còn phải có kỷ luật, bản lĩnh và tinh thần đồng đội.

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, ông cùng đồng đội tham gia chiến đấu, góp phần vào thắng lợi của chiến dịch. Sau Hiệp định Genève năm 1954, đất nước bước vào một giai đoạn lịch sử mới, nhưng hòa bình chưa đến với toàn bộ Việt Nam. Cuộc đấu tranh tiếp tục diễn ra trong những điều kiện ngày càng phức tạp.

Nguyễn Viết Xuân tiếp tục phục vụ trong quân đội.

Ở mỗi cương vị, người cán bộ phải đảm đương những nhiệm vụ khác nhau. Người chiến sĩ trinh sát cần sự nhạy bén; người chỉ huy phải nắm tình hình, tổ chức lực lượng; còn người chính trị viên phải chăm lo công tác tư tưởng, động viên bộ đội và giữ vững tinh thần chiến đấu của đơn vị.

Những công việc ấy ít khi được thể hiện đầy đủ trong một câu chuyện ngắn. Nhưng chính quá trình rèn luyện lâu dài đã tạo nên nền tảng cho phẩm chất của Nguyễn Viết Xuân khi ông bước vào trận chiến khốc liệt năm 1964.

Người anh hùng không xuất hiện chỉ trong một khoảnh khắc. Trước khoảnh khắc được lịch sử ghi nhớ là cả một chặng đường rèn luyện, trưởng thành và thực hiện nhiệm vụ.

Điều còn lại từ câu chuyện: Đừng chỉ nhìn vào khoảnh khắc một con người trở thành anh hùng. Hãy nhìn cả quá trình họ học tập, lao động, rèn luyện và kiên trì hoàn thành trách nhiệm của mình. Những phẩm chất lớn thường được hình thành từ những việc làm bền bỉ, lâu dài.