Từ Cậu Bé Tập Kết Đến Phi Công Anh Hùng Ba Lần Hạ Gục F-4 Trên Bầu Trời Tổ Quốc
Trong lịch sử Không quân Nhân dân Việt Nam, Thiếu tướng Trần Việt là một trong những phi công tiêm kích xuất sắc đã góp phần làm nên những chiến công vang dội trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Với thành tích trực tiếp bắn rơi ba máy bay tiêm kích F-4 Phantom hiện đại của Mỹ, ông được ghi nhận là một trong những phi công MiG-21 tiêu biểu của thế hệ không quân chiến đấu đầu tiên của Việt Nam.
Thiếu tướng Trần Việt sinh năm 1946 tại tỉnh Bình Định. Năm 1955, khi mới 9 tuổi, ông theo diện học sinh miền Nam tập kết ra Bắc. Xa quê hương từ nhỏ, tuổi thơ của ông gắn liền với những năm tháng học tập trong điều kiện đất nước còn nhiều khó khăn nhưng luôn chan chứa khát vọng thống nhất non sông.
Năm 1965, sau khi tốt nghiệp Trường Việt Đức tại Hà Nội, Trần Việt tình nguyện đăng ký dự tuyển phi công quân sự. Dù có thể hình nhỏ bé hơn so với nhiều thanh niên cùng trang lứa, ông vẫn vượt qua các vòng tuyển chọn khắt khe để trở thành học viên phi công.
Cùng năm, ông được cử sang Liên Xô đào tạo lái máy bay tiêm kích MiG-21. Sau thời gian học tập và huấn luyện nghiêm ngặt, Trần Việt tốt nghiệp với kết quả xuất sắc và trở về nước, được biên chế vào Trung đoàn Không quân 921 – đơn vị tiêm kích chủ lực của Không quân Nhân dân Việt Nam.
Năm 1972, cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân của Mỹ bước vào giai đoạn khốc liệt. Các loại máy bay hiện đại như F-4 Phantom II liên tục tham gia những đợt tập kích quy mô lớn vào miền Bắc. Trước tình hình đó, các phi công MiG-21 Việt Nam được giao nhiệm vụ đánh chặn, bảo vệ vùng trời Tổ quốc.
Ngày 8/7/1972, Trần Việt lập chiến công đầu tiên khi bắn rơi một chiếc F-4 của Mỹ. Tuy nhiên, niềm vui chiến thắng không trọn vẹn khi trong trận đánh ấy, người đồng đội thân thiết là Đại đội trưởng Đặng Ngọc Ngự đã anh dũng hy sinh.
Sự mất mát đó trở thành động lực mạnh mẽ đối với người phi công trẻ. Trong nhật ký, ông tự nhủ sẽ tiếp tục chiến đấu và quyết tâm lập thêm nhiều chiến công để xứng đáng với sự hy sinh của đồng đội.
Chưa đầy ba tháng sau, ngày 30/9/1972, Trần Việt tiếp tục bắn hạ thêm một chiếc F-4. Đây cũng là chiếc máy bay Mỹ thứ 300 bị Không quân Nhân dân Việt Nam tiêu diệt trong cuộc chiến tranh bảo vệ miền Bắc.
Chiến công đáng nhớ nhất của ông diễn ra vào ngày 27/12/1972, giữa cao điểm Chiến dịch “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không”.
Trong một trận không chiến quyết liệt, máy bay MiG-21 của Trần Việt bị hai chiếc F-4 đối phương áp sát. Bằng bản lĩnh, kinh nghiệm và kỹ năng cơ động điêu luyện, ông đã bình tĩnh xử lý tình huống, lựa chọn đúng thời cơ để phóng tên lửa tiêu diệt mục tiêu.
Chiếc F-4 trúng đạn, bốc cháy dữ dội rồi lao xuống khu vực Ba Vì. Qua hệ thống liên lạc vô tuyến, người phi công Việt Nam hô vang thông báo chiến thắng với đồng đội.
Đó cũng là chiếc F-4 thứ ba bị ông bắn hạ, hoàn thành lời hứa với người đồng đội đã ngã xuống trước đó.
Nhiều năm sau chiến tranh, trong một cuộc gặp gỡ giữa các cựu phi công Việt Nam và Mỹ, Trần Việt bất ngờ gặp lại Jack R. Trimble – phi công điều khiển chiếc F-4 bị ông bắn rơi trong trận không chiến cuối năm 1972.
Cuộc gặp gỡ giữa hai người từng ở hai bên chiến tuyến diễn ra trong không khí chân thành và cởi mở. Từ những đối thủ trên bầu trời năm xưa, họ trở thành những người bạn cùng chia sẻ ký ức về chiến tranh và khát vọng hòa bình.
Không chỉ nổi bật bởi những chiến công trong chiến đấu, Thiếu tướng Trần Việt còn được nhiều người biết đến với câu chuyện tình cảm động giữa thời chiến.
Những ngày cuối năm 1972, khi Hà Nội đang phải hứng chịu các đợt ném bom dữ dội của B-52, đám cưới của ông từng phải tạm hoãn. Trong lúc người yêu đạp xe khắp nơi tìm tin tức của ông giữa khói lửa chiến tranh, Trần Việt vẫn đang thực hiện nhiệm vụ chiến đấu trên bầu trời bảo vệ Thủ đô.
Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục phục vụ trong Quân chủng Phòng không - Không quân, đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng và góp phần đào tạo các thế hệ phi công trẻ.
Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu và xây dựng lực lượng, ông được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Cuộc đời của Thiếu tướng Trần Việt là hành trình từ một cậu bé miền Nam tập kết ra Bắc trở thành phi công anh hùng của Không quân Nhân dân Việt Nam. Ba chiếc F-4 bị bắn hạ là những dấu mốc nổi bật trong sự nghiệp chiến đấu của ông, nhưng điều còn lại sâu đậm hơn chính là tinh thần quả cảm, lòng trung thành với Tổ quốc và ý chí quyết chiến quyết thắng của người chiến sĩ bảo vệ bầu trời Việt Nam.
Nguyên Trực (tổng hợp)
