Từ câu chuyện “trai thời loạn”
Qua điện thoại, tôi đặt vấn đề muốn gặp để nghe ông kể về những kỷ niệm thời quân ngũ, nhất là khi tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, Đại tá Lê Quyên vui vẻ nhận lời và còn dặn: “Đến ngay nhé! Đôi tiếng nữa ông còn đi đạp xe và trà chiều, đàm đạo với mấy ông bạn già”.
Ở tuổi 92, tuy thính lực không được như xưa, song Đại tá Lê Quyên còn khỏe mạnh và rất minh mẫn. Ông kể chuyện rõ ràng, mạch lạc. Ông sinh ra trong gia đình có 11 người con, ở xã Trần Quốc Toản (nay là xã Quảng Hòa), huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa. Gia đình ông thuộc hàng khá giả ở địa phương nên cũng giống như các anh chị em trong nhà, cậu con trai thứ ba Lê Quyên được học đến hết năm nhất chuyên khoa 1 ở Trường Nguyễn Thượng Hiền do thầy Phó Đức Tố ở Khu 3 tản cư vào phụ trách. Ông giải thích rằng, theo chương trình giáo dục ngày đó, khi học xong chuyên khoa 1 thì mới lên chuyên khoa 2 (tú tài bán phần), sau đó là chuyên khoa 3 (tú tài toàn phần). Thế nhưng, ông đã quyết định “rẽ ngang” sau lần được nghe Thiếu tướng Nguyễn Sơn-bấy giờ là Tư lệnh kiêm Chính ủy Liên khu 4-về trường nói chuyện. “Hôm đó, Thiếu tướng Nguyễn Sơn nói về đề tài “trai thời loạn”, nhắc đến nhiều tấm gương anh dũng của tiền nhân, qua đó thôi thúc ý chí nam nhi của thanh niên, khiến ai cũng muốn được đi bộ đội, chiến đấu chống giặc, đòi lại giang sơn. Sau cuộc nói chuyện, học sinh trường tôi nô nức xin đi bộ đội, những người thiếu tiêu chuẩn, không được đi thì rất buồn. Cá nhân tôi giấu bố mẹ để đăng ký, khi có thông báo được chọn đi học quân sự, tôi mừng quá, chạy về nhà nói với bố-bấy giờ đang là Chủ tịch Ủy ban Hành chính kháng chiến xã. Sau một lúc bất ngờ, dù không vui nhưng ông cụ đành đồng ý để tôi lên đường với lời dặn: Xong nhiệm vụ nhớ về xây dựng quê hương”, Đại tá Lê Quyên bồi hồi nhớ lại.
