Từ Cheo Reo đến bước ngoặt giải phóng trong năm 1975

Sau thất bại ở Buôn Ma Thuột, chính quyền Sài Gòn quyết định rút lực lượng khỏi Pleiku và Kon Tum theo đường số 7 về duyên hải. Cuộc rút quân diễn ra gấp gáp, đội hình lẫn lộn giữa binh lính, phương tiện và dân thường. Nắm được tình hình, tối 16 tháng 3 năm 1975, Văn Tiến Dũng ra lệnh tổ chức truy kích, đưa Sư đoàn 320 nhanh chóng tiến về khu vực Cheo Reo để chặn đường rút.

Quyết định này thể hiện khả năng nhận biết thời cơ ngay khi nó vừa xuất hiện. Nếu chậm, một bộ phận lớn đối phương có thể rút về đồng bằng, củng cố tuyến phòng thủ mới. Nhưng truy kích một đội hình đang di chuyển trên quãng đường dài cũng đòi hỏi bộ đội cơ động nhanh, giữ liên lạc và phân biệt rõ mục tiêu quân sự giữa tình hình hỗn loạn. Các lực lượng ta vừa chặn đánh, vừa phát triển tiến công, làm tan rã phần lớn quân đối phương rút khỏi Tây Nguyên.

Sự sụp đổ diễn ra nhanh hơn dự kiến. Thắng lợi Buôn Ma Thuột từ một đòn chiến dịch đã trở thành đột biến chiến lược, kéo theo việc giải phóng toàn bộ Tây Nguyên. Văn Tiến Dũng kịp thời báo cáo, đề xuất tận dụng cục diện mới. Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương nhận định thời cơ giải phóng miền Nam đã chín muồi, quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ ngay trong năm 1975 thay vì theo kế hoạch dài hơn.

Đây là bài học điển hình về phát triển thắng lợi. Một kế hoạch tốt phải có mục tiêu rõ, nhưng không được trói người chỉ huy khi thực tế mở ra khả năng lớn hơn. Văn Tiến Dũng không chỉ bám vào nhiệm vụ chiếm Buôn Ma Thuột; ông nhìn toàn bộ hệ thống đối phương đang mất liên kết và thúc đẩy các lực lượng hành động trước khi chúng kịp hồi phục.

Từ Cheo Reo, nhịp độ chiến tranh thay đổi hoàn toàn. Thời gian trở thành một lực lượng: mỗi ngày tiến nhanh của ta là một ngày đối phương mất thêm khả năng tổ chức. Sự nhạy bén ấy nối trực tiếp chiến thắng Tây Nguyên với quyết tâm giải phóng Huế, Đà Nẵng và tiến tới trận quyết chiến cuối cùng tại Sài Gòn.