Từ chiến hào Him Lam đến mái nhà dưới chân đồi

Ông Nguyễn Hữu Chấp sinh ra và lớn lên tại một miền quê trung du tỉnh Phú Thọ. Tuổi thơ của ông trải qua nhiều khó khăn, từng phải đi ở đợ, làm thuê cho địa chủ và chứng kiến những bất công, áp bức. Từ nhỏ, ông đã nung nấu khát vọng được cầm súng đánh giặc. Năm 18 tuổi, ông tình nguyện xin vào bộ đội nhưng do dáng người nhỏ và thiếu cân nên ban đầu không được nhận. Không từ bỏ nguyện vọng, ông kiên trì chờ đợi và cuối cùng được toại nguyện.

          Trong những năm tháng ở Đại đoàn 312, ông Nguyễn Hữu Chấp cùng đồng đội tham gia nhiều trận đánh lớn, nhỏ. Đến Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, ông giữ cương vị Chi ủy viên, Khẩu đội trưởng Khẩu đội cối 82mm thuộc Đại đội 290, Tiểu đoàn 166, Trung đoàn 209, Sư đoàn 312.

          Trước khi bước vào trận đánh mở màn, đơn vị ông Chấp từng giúp các đơn vị pháo binh kéo pháo vào trận địa. Sau đó, đơn vị về đóng quân tại Tà Lèng, chờ ngày xuất quân. Sau gần hai tháng chuẩn bị, Đại đoàn 312 được Bộ chỉ huy mặt trận giao nhiệm vụ tiến công cứ điểm Him Lam. Để tạo thế bất ngờ, khẩu đội của ông Chấp được lệnh đào hào giao thông từ Tà Lèng vào gần đồi Him Lam. Công việc được thực hiện bí mật vào ban đêm. Nhiều ngày đêm, ông cùng đồng đội phải đào từng mét hào trong điều kiện bùn đất ẩm ướt, thiếu không khí, ban ngày nóng rát và luôn có nguy cơ bị địch phát hiện. Trong những thời điểm khó khăn ấy, cán bộ, chiến sĩ động viên, chia sẻ với nhau từng miếng cơm, bát nước.

          17 giờ ngày 13/3/1954, trận đánh Him Lam bắt đầu. Pháo binh ta tập trung bắn vào cứ điểm. Ngay loạt đạn đầu tiên đã trúng vị trí cờ chỉ huy của quân Pháp trong cứ điểm, khiến cán bộ, chiến sĩ rất phấn khởi. Phát hiện trận địa pháo của ta, pháo binh Pháp từ Hồng Cúm và Mường Thanh lập tức bắn dữ dội vào các trận địa. Trong điều kiện địch phản pháo quyết liệt, pháo binh và cối của đơn vị ông Chấp vừa củng cố công sự vừa bắn cấp tập vào cứ điểm Him Lam. Khi bộ binh tiến gần cửa mở, đơn vị được lệnh bắn chuyển làn để tạo điều kiện cho bộ binh xung phong đánh các lô cốt cố thủ của quân Pháp.

          Sau chiến thắng Him Lam, khẩu đội của ông Chấp tiếp tục nhận nhiệm vụ chiến đấu cùng các đơn vị khác tại các đồi D1, E1, E2. Các trận chiến diễn ra hết sức ác liệt, ta và địch giành giật từng mét đất. Ông Chấp cùng đồng đội kiên trì bám trụ vị trí chiến đấu cho đến khi Chiến dịch Điện Biên Phủ hoàn toàn thắng lợi.

          Sau Chiến thắng Điện Biên Phủ, thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước, ông Nguyễn Hữu Chấp cùng nhiều đồng đội ở lại Điện Biên để mở đường và xây dựng nông trường. Ông lựa chọn mảnh đất dưới chân đồi Him Lam để làm nhà, đưa vợ con từ Phú Thọ lên sinh sống. Đây cũng chính là nơi ông và đồng đội từng chiến đấu trong trận mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ ngày 13/3/1954.

Năm 1986, khi đang giữ cương vị Giám đốc Xí nghiệp Vật liệu xây dựng Điện Biên, ông Nguyễn Hữu Chấp nghỉ hưu theo chế độ.

          Ở tuổi 90, với hơn 60 năm tuổi Đảng, ông vẫn tích cực tham gia các hoạt động tại địa bàn dân cư và kể chuyện truyền thống cho thế hệ trẻ. Những ký ức về trận đánh Him Lam và Chiến dịch Điện Biên Phủ vẫn được ông lưu giữ, trở thành những câu chuyện lịch sử trực tiếp giúp thế hệ sau hiểu hơn về sự ác liệt của chiến tranh, tinh thần chiến đấu và sự hy sinh của thế hệ cha anh.