TỪ CHIẾN KHU ĐẾN GIẢNG ĐƯỜNG

Phóng viên: Thưa ông, điều gì khiến ông nhớ nhất khi nhắc về tuổi thơ của mình?

Ông Bùi Văn Trịnh: Tôi sinh năm 1957 ở xã Hoài Hảo, huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định. Hồi đó chiến tranh dữ dội lắm. Tuổi thơ của tôi gắn liền với tiếng bom, tiếng súng và những lần chạy giặc trong đêm. Có những hôm đang ngủ phải bật dậy chạy xuống hầm trú ẩn. Trẻ con lúc ấy đâu biết gì nhiều, chỉ thấy sợ thôi. Sau này tôi được thoát ly lên chiến khu tham gia kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Cuộc sống ở rừng rất cực, thiếu ăn thiếu mặc đủ thứ. Nhưng điều tôi nhớ mãi lại là những lớp học nhỏ trong chiến khu.

Phóng viên: Ông có thể kể thêm về những lớp học đặc biệt ấy không?

Ông Bùi Văn Trịnh: Ở chiến khu có những cán bộ từ miền Bắc chi viện vào. Ban ngày họ làm nhiệm vụ, tối đến lại dạy chữ cho tụi nhỏ. Không có trường lớp gì đâu, chỉ là khoảng đất nhỏ dưới rừng, vài khúc cây làm ghế, ánh sáng thì nhờ vào ngọn đèn dầu. Hồi đó có được học là mừng lắm rồi. Không đủ giấy viết nên nhiều khi tụi tôi lấy que viết xuống đất hoặc tận dụng mảnh giấy cũ để tập viết từng chữ. Tôi còn nhớ có hôm đang học thì bom nổ gần đó, ai cũng hoảng sợ chạy đi trú. Nhưng yên một chút là lớp lại học tiếp.

Phóng viên: Trong hoàn cảnh chiến tranh như vậy, điều gì khiến ông quyết tâm học tập đến cùng?

Ông Bùi Văn Trịnh: Ban đầu tôi học đơn giản là để biết đọc, biết viết thôi. Nhưng càng học càng thấy tri thức quý giá. Tôi nghĩ nếu mình biết chữ, biết học hành thì sau này mới có thể giúp ích cho quê hương. Chiến tranh khiến tôi chứng kiến nhiều mất mát lắm. Có những người hôm trước còn gặp, hôm sau đã hy sinh rồi. Chính vì vậy tôi luôn nghĩ mình phải cố gắng sống sao cho xứng đáng với những người đã ngã xuống.

Phóng viên: Sau ngày đất nước thống nhất, hành trình học tập của ông diễn ra như thế nào?

Ông Bùi Văn Trịnh: Năm 1975, tôi trở về Đà Nẵng rồi tiếp tục học bổ túc văn hóa. Những năm sau giải phóng còn khó khăn lắm, nhưng tôi chưa từng nghĩ sẽ bỏ học. Ban ngày học, tối về tự học thêm dưới ánh đèn dầu. Có lúc cũng mệt, cũng nản chứ, nhưng rồi lại tự nhắc mình phải cố gắng. Năm 1980, tôi thi đậu vào ngành Kinh tế Nông nghiệp của Đại học Cần Thơ. Với tôi, đó là bước ngoặt rất lớn của cuộc đời.

Phóng viên: Từ một cậu bé học chữ giữa chiến khu trở thành Phó Giáo sư, Tiến sĩ, ông nghĩ điều gì quan trọng nhất trên hành trình ấy?

Ông Bùi Văn Trịnh: Tôi nghĩ là ý chí và sự kiên trì. Hoàn cảnh ai cũng có khó khăn riêng, nhưng nếu mình không bỏ cuộc thì sẽ luôn có cơ hội phía trước. Tôi may mắn được thầy cô giúp đỡ, được Nhà nước tạo điều kiện học tập. Vì vậy sau này khi làm giảng viên, tôi luôn muốn giúp đỡ lại sinh viên, nhất là những em có hoàn cảnh khó khăn.

Phóng viên: Điều ông mong muốn gửi gắm đến thế hệ trẻ hôm nay là gì?

Ông Bùi Văn Trịnh: Tôi chỉ mong các bạn trẻ hôm nay biết trân trọng hòa bình và cơ hội học tập mình đang có. Ngày xưa giữa bom đạn mà người ta vẫn cố học từng con chữ, còn hôm nay điều kiện tốt hơn rất nhiều thì càng phải cố gắng hơn. Đừng sợ khó khăn. Chỉ cần còn ý chí và còn niềm tin thì con người luôn có thể vượt qua nghịch cảnh. Cuộc trò chuyện kết thúc khi nắng chiều đã dần tắt ngoài hiên cửa. Nhìn người thầy già lặng lẽ bên chồng sách cũ, tôi chợt nghĩ rằng có những con người cả cuộc đời họ chính là một bài học lớn. Từ ánh đèn dầu giữa chiến khu năm nào, ông Bùi Văn Trịnh đã bước đi bằng nghị lực để viết nên hành trình của riêng mình — hành trình của tri thức, của lòng biết ơn và của một niềm tin chưa bao giờ tắt vào tương lai.