Từ chiến khu Việt Bắc đến Hà Nội – Người chỉ huy trước thời khắc Toàn quốc kháng chiến

Năm 1945–1946 | Việt Bắc – Hà Nội

Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời trong bối cảnh tình hình trong nước và quốc tế hết sức phức tạp. Chính quyền cách mạng còn non trẻ, nền kinh tế kiệt quệ, nạn đói và nạn mù chữ để lại hậu quả nặng nề, trong khi nguy cơ chiến tranh ngày càng hiện hữu. Võ Nguyên Giáp, từ người chỉ huy lực lượng vũ trang trong những ngày đầu, bước vào giai đoạn đảm nhận trọng trách lớn hơn trong bộ máy nhà nước và quân đội.

Trong thời gian này, ông giữ cương vị Bộ trưởng Bộ Nội vụ trong Chính phủ lâm thời, sau đó đảm nhận các nhiệm vụ quan trọng liên quan đến quốc phòng và xây dựng lực lượng vũ trang. Nhiệm vụ đặt ra không chỉ là tổ chức quân đội, mà còn là góp phần bảo vệ chính quyền cách mạng, củng cố trật tự và chuẩn bị đối phó với những diễn biến quân sự có thể xảy ra.

Tình hình ở Nam Bộ trở nên căng thẳng khi thực dân Pháp nổ súng đánh chiếm Sài Gòn ngày 23/9/1945. Ở miền Bắc, các hoạt động quân sự và chính trị ngày càng phức tạp. Chính phủ Việt Nam vừa phải tìm cách duy trì hòa hoãn, vừa chuẩn bị lực lượng để bảo vệ nền độc lập mới giành được.

Võ Nguyên Giáp tham gia vào quá trình xây dựng lực lượng vũ trang chính quy từ những đơn vị cách mạng đã hình thành trong thời kỳ trước. Công tác tổ chức, huấn luyện, trang bị và thống nhất chỉ huy trở thành những nhiệm vụ cấp bách. Trong khi đó, tình hình chính trị và ngoại giao liên tục thay đổi, khiến việc chuẩn bị quốc phòng phải được tiến hành song song với các nỗ lực duy trì hòa bình.

Năm 1946, các cuộc đàm phán và thỏa thuận nhằm tránh một cuộc chiến tranh toàn diện không đem lại kết quả lâu dài. Căng thẳng gia tăng, đặc biệt tại Hà Nội và một số đô thị lớn ở miền Bắc. Những va chạm quân sự, các hành động khiêu khích và sự gia tăng hiện diện quân sự của Pháp khiến nguy cơ xung đột ngày càng rõ rệt.

Ngày 19/12/1946, cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ. Hà Nội trở thành một trong những địa bàn chiến đấu quyết liệt đầu tiên. Trong thời khắc đó, Võ Nguyên Giáp đảm nhận vai trò Tổng chỉ huy các lực lượng vũ trang, tổ chức cuộc kháng chiến trong điều kiện đất nước phải đối đầu với một đối phương có ưu thế lớn về trang bị và phương tiện chiến tranh.

Giai đoạn 1945–1946 cho thấy sự chuyển đổi quan trọng trong vai trò của Võ Nguyên Giáp: từ người chỉ huy một đơn vị vũ trang nhỏ ở Cao Bằng trở thành một trong những người chịu trách nhiệm tổ chức quốc phòng ở quy mô toàn quốc. Những công việc chuẩn bị trong thời kỳ này tạo nền tảng cho cuộc kháng chiến trường kỳ, bắt đầu từ mùa đông năm 1946.

Đây là câu chuyện về một giai đoạn mà nhiệm vụ của người chỉ huy không chỉ nằm ở chiến trường. Đó còn là bài toán xây dựng lực lượng, chuẩn bị hậu cần, phối hợp chính trị và quân sự, đồng thời ứng phó với những diễn biến khó lường của tình hình đất nước.