TỪ CHIẾN TRƯỜNG TRỞ VỀ ĐỜI THƯỜNG

Ông Liêm bảo rằng ngày rời quân ngũ, tiếng ồn lớn nhất không phải của động cơ xe tăng mà là của chính lòng mình. Sau Chiến dịch Hồ Chí Minh, đơn vị của ông còn làm nhiệm vụ tiếp quản, rồi nhiều năm đóng quân bảo vệ các mục tiêu ở miền Đông Nam Bộ. Nhưng khi đất nước đã sang trang, người lính tăng bắt đầu một trận đánh khác – trận đánh để học cách sống bình thường như mọi người dân.

Những tháng đầu sau giải phóng, ông cùng đồng đội dọn vật cản ở cửa ngõ Sài Gòn, hướng dẫn dân tránh mìn quanh cầu Sài Gòn và các bãi phụ cận sân bay. Công việc ấy kéo dài tưởng như vô tận: húc đổ những ụ bê tông cuối, thu gom vũ khí địch bỏ lại, chở gạo và thuốc men cho các khu dân còn hoang mang. Ông nói mình hiểu hơn ý nghĩa hai chữ “giải phóng” chính từ các nhiệm vụ rất nhỏ đó. Kíp xe 363 năm nào nay chở đầy ắp rau xanh thay cho đạn pháo, nhưng trưởng xe vẫn nhắc lái xe phải quan sát đúng giáo trình, bởi chỉ một sơ suất cũng có thể làm dân thêm tổn thất.

Rồi chiến tranh lùi xa dần. Ông tiếp tục phục vụ trong Binh chủng Tăng thiết giáp, tham gia huấn luyện lớp lính mới. Trên thao trường, ông dạy anh em cách cơ động qua địa hình nhiều vật cản, cách chế áp B41 từ tầng cao, cách giữ hành lang cho bộ binh. Mỗi bài giảng đều bắt đầu bằng câu chuyện Phước Long: “Một xe cũng tấn công”. Ông không kể để ca ngợi riêng mình mà để nói về tinh thần của cả mũi tiến công từng bị thương vong nặng nhưng vẫn đứng dậy.

Năm 1987, Thiếu tá về nghỉ hưu. Ông trở lại thôn An Liêm, nơi mái nhà nhỏ vẫn còn dấu cột ám khói của những năm vợ con ở lại. Buổi đầu, ông bối rối trước cả việc cầm cái liềm cắt cỏ. Người làng nhìn ông như nhìn một phần của lịch sử bước về, còn ông lại chỉ muốn làm người nông dân hiền nhất. Nhưng đêm xuống, những vết thương không nhìn thấy của chiến tranh vẫn kéo về. Ông thường tỉnh giấc lúc hai ba giờ sáng, nghe trong gió tiếng động cơ tưởng tượng. Bà nhà phải nhóm bếp lửa, pha ấm chè để ông ngồi kể lại từng chặng đường đã đi qua: từ Trạm Bom, sân bay Biên Hòa, Hàng Xanh đến Dinh Độc Lập. Mỗi lần kể, ông lại bớt đi một chút nặng ở lồng ngực.

Đời thường cuốn ông vào những việc của quê hương. Ông tham gia Hội Cựu chiến binh xã Thăng Long, vận động anh em giúp nhau làm kinh tế, dựng nhà tình nghĩa cho gia đình liệt sĩ. Ở các buổi nói chuyện với học sinh, ông đem theo tấm ảnh 363 và chiếc huy chương Anh hùng để nhắc rằng chiến công không phải để treo trên tường, mà để thế hệ sau sống tốt hơn. Ông dặn đám cháu:
– Các con không cần phải thành người phi thường, chỉ cần đừng vô ơn với quá khứ.

Tôi – người cháu hôm nay – nhiều lần về thăm, thấy ông ngồi trước hiên nhà nhìn dòng xe máy ồn ã chạy qua con đường mới mở. Bóng dáng người lính năm xưa như hòa vào đời sống hôm nay rất tự nhiên. Ông đã đi qua chiến tranh để hiểu rằng trở về đời thường khó không kém lúc tiến công. Nhưng chính nhờ những con người như ông, mái nhà nhỏ của thôn An Liêm mới thực sự được ngủ yên sau hai mươi năm dài thép lửa.