Tư Chu và dấu ấn của người chỉ huy biệt động Sài Gòn

Nếu những căn hầm, cơ sở bí mật và các chiến sĩ biệt động là những mảnh ghép tạo nên lịch sử Sài Gòn trong chiến tranh, thì Nguyễn Đức Hùng, bí danh Tư Chu, là một trong những người gắn với quá trình tổ chức và chỉ huy lực lượng ấy. Cuộc đời ông trải dài qua nhiều giai đoạn của lực lượng Biệt động Sài Gòn – Gia Định, từ những năm tháng chiến tranh đến những nỗ lực gìn giữ ký ức về đồng đội sau ngày đất nước thống nhất.

Nguyễn Đức Hùng là một trong những cán bộ chỉ huy quan trọng của lực lượng Biệt động Sài Gòn – Gia Định. Trong quá trình hoạt động, ông mang bí danh Tư Chu và giữ cương vị Chỉ huy trưởng lực lượng Biệt động Sài Gòn. Dưới sự tổ chức và chỉ huy của những cán bộ như ông, lực lượng biệt động từng bước hình thành mạng lưới hoạt động ngay trong lòng đô thị.

Theo tư liệu của Báo Nhân Dân, lực lượng Biệt động Sài Gòn được tổ chức nhằm thực hiện những nhiệm vụ quan trọng trong lòng thành phố. Đến năm 1965, lực lượng này được tổ chức thành các đơn vị nhỏ, phù hợp với đặc điểm hoạt động trong đô thị. Trong Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, lực lượng Biệt động Sài Gòn tham gia tiến công vào nhiều mục tiêu quan trọng tại Sài Gòn.

Vai trò của Tư Chu không chỉ nằm ở việc chỉ huy trong thời chiến. Ông còn là một trong những người góp phần lưu giữ ký ức của lực lượng Biệt động sau khi chiến tranh kết thúc. Những năm cuối đời, ông đặc biệt quan tâm đến đồng đội, nhất là những người đã hy sinh trong các trận chiến tại Sài Gòn.

Một biểu hiện rõ nét của tình cảm ấy là lễ giỗ chung dành cho các chiến sĩ Biệt động Sài Gòn. Hằng năm, vào mùng 6 tháng Giêng, các gia đình, đồng đội và thế hệ sau của lực lượng Biệt động lại cùng nhau về địa điểm tưởng niệm tại 499/20 Cách mạng Tháng Tám để dâng hương. Đây cũng là một ước nguyện của Đại tá Nguyễn Đức Hùng, nhằm nhắc nhở các thế hệ sau không quên những người đã hy sinh.

Điều này khiến hình ảnh Tư Chu trở nên đặc biệt. Nếu trong chiến tranh, ông được biết đến với vai trò người chỉ huy, thì trong thời bình, ông lại được nhớ đến như một người luôn hướng về đồng đội. Những người đã không trở về sau chiến tranh không thể tự kể câu chuyện của mình. Vì vậy, việc gìn giữ ký ức về họ trở thành trách nhiệm của những người còn sống.

Những năm tháng cuối đời của Tư Chu cũng gắn với việc bảo tồn những địa điểm lịch sử của lực lượng Biệt động Sài Gòn. Những căn nhà, cơ sở và địa điểm từng gắn với hoạt động của lực lượng này dần trở thành những địa chỉ giúp thế hệ sau hiểu hơn về lịch sử thành phố. Chính từ những địa điểm ấy, câu chuyện về một Sài Gòn trong chiến tranh được kể lại bằng những con người cụ thể thay vì chỉ bằng những mốc thời gian.

Năm 2026, tại ngôi nhà chung của lực lượng Biệt động Sài Gòn – Gia Định ở đường Cách mạng Tháng Tám, các thế hệ gia đình và đồng đội tiếp tục tổ chức lễ tưởng niệm những người đã hy sinh. Báo Nhân Dân cho biết đây là ước nguyện của Đại tá Nguyễn Đức Hùng và gia đình thân nhân các liệt sĩ, nhằm nhắc nhớ về những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Có lẽ giá trị lớn nhất trong câu chuyện của Tư Chu nằm ở chữ “nhớ”. Chiến tranh kết thúc đã hơn nửa thế kỷ, nhưng ký ức về những người đã hy sinh vẫn cần được gìn giữ. Một lễ giỗ, một căn nhà, một tấm bia tưởng niệm hay một câu chuyện được kể lại đều có thể trở thành cầu nối giữa quá khứ và hiện tại.

Ngày nay, Thành phố Hồ Chí Minh là một đô thị hiện đại với những con đường và công trình hoàn toàn khác với Sài Gòn của những năm chiến tranh. Nhưng trong lòng thành phố ấy vẫn còn những địa chỉ lưu giữ ký ức của một thời. Nguyễn Đức Hùng – Tư Chu – là một trong những người đã góp phần để ký ức ấy tiếp tục tồn tại.

Từ người chỉ huy Biệt động Sài Gòn trong những năm chiến tranh đến người dành những năm cuối đời để tưởng nhớ đồng đội, cuộc đời Tư Chu gắn với hai nhiệm vụ khác nhau nhưng cùng chung một ý nghĩa: chiến đấu khi đất nước cần và gìn giữ ký ức khi chiến tranh đã qua. Đó cũng là một phần câu chuyện của lực lượng Biệt động Sài Gòn – Gia Định và của chính thành phố này.

Nguồn:

Báo Nhân Dân. (2026, February 22). Dâng hương tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ Biệt động Sài Gòn-Gia Định. https://nhandan.vn/dang-huong-tuong-niem-cac-anh-hung-liet-si-biet-dong-sai-gon-gia-dinh-post944184.html