TỪ CÔ THÔN NỮ BẠC LIÊU ĐẾN NGỌN ĐUỐC CÁCH MẠNG MIỀN NAM

Bản Hùng Ca Sắt Đá Của Người Nữ Du Kích "Tám Tiệm"

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Thị Mai (bí danh Tám Tiệm) sinh năm 1947 tại xã Hàm Liêm, huyện Hàm Thuận Bắc, tỉnh Bình Thuận. Sinh ra trong một gia đình cách mạng giàu lòng yêu nước, năm 1961 khi mới 14 tuổi, bà đã tham gia du kích mật. Bà từng giữ các chức vụ Phó Bí thư Đoàn thanh niên, Hội trưởng Hội Phụ nữ, Chính trị viên Xã đội Hàm Liêm. Năm 1968, bà bị thương nặng và rơi vào tay giặc, chịu đựng những màn tra tấn ác liệt cùng trận đòn cưa chân 3 lần nhưng vẫn giữ vững khí tiết người cộng sản. Năm 2000, bà được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Giữa vùng đất "Tam giác sắt" Hàm Liêm khói lửa của chiến trường Bình Thuận ngày ấy, có một cái tên mà kẻ địch nghe qua phải khiếp vía kinh hồn, còn đồng bào thì gọi bằng tất cả sự thương yêu, kính trọng: chị Tám Tiệm - tức nữ Anh hùng Phạm Thị Mai. Cuộc đời chị là một bản hùng ca bất tử về ý chí sắt đá, nơi thân xác bằng xương bằng thịt vượt lên trên mọi cực hình tàn bạo nhất của chiến tranh.

Vào năm 1961, khi những đóa hoa rừng còn chưa kịp nở trọn tuổi thanh xuân, cô bé Phạm Thị Mai mới tròn 14 tuổi đã xin phép gia đình tiếp bước cha anh, dấn thân vào con đường cách mạng gian khổ. Mang bí danh Tám Tiệm, cô thiếu nữ đôi mươi nhanh nhẹn ngày nào hóa thân thành một giao liên, một đội viên du kích mật kiên cường. Giữa vòng vây của đồn bốt địch, những dây thép gai và các ấp chiến lược dày đặc mìn bẫy, đôi chân nhỏ bé của Tám Tiệm vẫn len lỏi qua từng ngõ ngách. Chị gùi đạn, chuyển vũ khí, tiếp tế thuốc men và cơm nắm cho bộ đội, là nhịp cầu nối liền ý chí của hậu phương với tiền tuyến lớn.

Sự thông minh, gan góc đã nhanh chóng tôi luyện Tám Tiệm trưởng thành. Từ một thiếu niên liên lạc, năm 17 tuổi chị đã là Phó Bí thư Đoàn thanh niên, rồi sau này là Chính trị viên Xã đội, Hội trưởng Hội Phụ nữ xã Hàm Liêm. Dưới sự chỉ huy của người nữ cán bộ trẻ tuổi ấy, nhiều trận đánh bẻ gãy các đợt càn quét của kẻ thù đã diễn ra, giữ vững từng tấc đất quê hương làm bàn đạp cho lực lượng ta tiến công.

Thế nhưng, chiến tranh chưa bao giờ thôi khắc nghiệt. Chiều ngày 8 tháng 3 năm 1968, một trận càn ác liệt diễn ra. Kẻ địch với lực lượng áp đảo bất ngờ bao vây căn cứ. Sau những phút giây quần thảo kiên cường, sự chênh lệch quá lớn về lực lượng khiến các đồng đội của chị lần lượt ngã xuống. Bản thân chị Tám Mai bị một loạt đạn pháo cày nát đôi chân, ngã gục xuống sàn hầm trong biển máu. Kẻ thù ập vào, tưởng chị đã hy sinh nhưng thấy lồng ngực còn phập phồng, chúng điên cuồng hô hò, trói giật lại và tống lên xe tra tấn.

Tại nhà tù và các phòng tra tấn của địch, đối mặt với người nữ du kích kiên trung, chúng dùng đủ mọi thủ đoạn hèn hạ nhất từ đòn roi nhục hình cho tới những lời mua chuộc bằng vật chất, danh vọng. Nhưng thứ chúng nhận lại chỉ là sự im lặng đầy khinh bỉ và ánh mắt quắc lên ngùn ngụt lửa đấu tranh của chị. Tức tối vì không khai thác được một nửa nửa lời về cơ sở cách mạng, kẻ thù ác độc đã ra tay với một thủ đoạn man rợ chưa từng có: chúng dùng cưa sống cắt đi đôi chân của chị.

Một lần cưa, hai lần cưa, rồi đến ba lần cưa từ ngang đùi cho đến sát bẹn để ép chị phải khuất phục. Nỗi đau đớn xé thịt xé da, máu rỏ xuống lạnh ngắt từng nhịp thở, thế nhưng ý chí cộng sản trong lồng ngực người con gái ấy vẫn kiên cường hơn cả sắt thép. Chị ngất đi rồi tỉnh lại trong sự bất lực tột cùng của kẻ thù. Chúng hoàn toàn gục ngã trước một "tinh thần thép" không thể lay chuyển, không một giọt nước mắt van xin, không một bí mật nào bị lộ.

Trải qua những năm tháng ngục tù tối tăm, khi đất nước hoàn toàn giải phóng, chị Tám Mai trở về với quê hương Hàm Liêm. Mất đi đôi chân lành lặn, mang trên mình thương tật nặng nề và di chứng của những lần tra tấn man rợ, người nữ anh hùng ấy chưa từng một ngày đầu hàng số phận. Trên chiếc xe lăn, rồi bằng đôi tay chai sần, chị vẫn miệt mài lao động, vun trồng những luống thanh long xanh mát, nuôi dạy con cháu nên người và sống một cuộc đời trọn vẹn nghĩa tình với đồng chí, đồng bào.

Hình ảnh bà Tám Mai tay thắp nén hương thơm dâng lên bàn thờ Bác Hồ, nụ cười hiền hậu mà kiên cường giữa vùng quê đổi mới mãi mãi là minh chứng sáng ngời về sức sống mãnh liệt của người phụ nữ Việt Nam. Câu chuyện về chị - người nữ du kích ba lần bị cưa chân – sẽ còn mãi vang vọng trong tâm trí các thế hệ mai sau như một tượng đài bất tử về lòng yêu nước và sự hy sinh cao cả.

Từ cô thôn nữ Bạc Liêu đến ngọn đuốc cách mạng miền Nam

Lê Thị Riêng sinh năm 1925 trong một gia đình bần nông nghèo khó tại xã Vĩnh Mỹ, huyện Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu. Mồ côi cha mẹ từ thuở nhỏ, lớn lên giữa những năm tháng lầm than dưới ách thống trị bạo tàn của thực dân phong kiến, tâm hồn cô thiếu nữ sớm hằn in nỗi đau mất nước, nhà tan. Nhìn cảnh đồng bào oằn mình dưới gót giày xâm lược, những đau thương bẽ bàng của người nghèo và sự áp bức bóc lột đồng loại đã hun đúc trong lòng bà một ý chí phản kháng mạnh mẽ.

Năm 16 tuổi, mang theo bầu máu nóng sục sôi lý tưởng cứu nước, bà chính thức bước vào con đường hoạt động cách mạng với bí danh Hai Riêng. Bà tham gia công tác quần chúng, vận động Phụ nữ Cứu quốc tại địa phương. Dưới mái nhà chung của phong trào Việt Minh, sự mưu trí, dũng cảm và lòng tận tụy của bà nhanh chóng được tôi luyện. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, bất chấp hiểm nguy rình rập từ làn sóng phản động quay lại xâm chiếm Nam Bộ, bà vẫn bám đất, bám dân, gây dựng cơ sở kháng chiến ở khắp các vùng Bạc Liêu, Rạch Giá, miền Đông Nam Bộ.

Kháng chiến chống Pháp đi qua, Hiệp định Giơ-ne-vơ được ký kết, theo phân công của tổ chức, bà ở lại miền Nam tiếp tục đấu tranh chính trị chống chế độ Mỹ - Diệm tàn bạo. Năm 1960, khi Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam ra đời, bà được bầu giữ trọng trách Phó Hội trưởng Ban Chấp hành Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Giải phóng miền Nam và Ủy viên Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam.

Bà không chỉ là một nhà lãnh đạo phong trào quần chúng tài ba, mà còn là một cây viết xã luận sắc sảo, đầy lửa chiến đấu của tờ báo Phụ Nữ Giải Phóng. Những bài viết, lời kêu gọi của bà truyền đi ý chí quật cường, khơi dậy ngọn lửa bất khuất trong hàng triệu phụ nữ miền Nam “Anh hùng, Bất khuất, Trung hậu, Đảm đang”.

Thế nhưng, đằng sau dáng hình kiên cường của một nữ lãnh đạo phong trào đô thị ấy lại là một trái tim người mẹ vô cùng mềm yếu và dạt dào thương cảm. Năm 1960, vì nhiệm vụ cách mạng ngàn cân treo sợi tóc, bà buộc phải gửi hai người con trai còn rất nhỏ ra miền Bắc học tập. Trong những trang sổ tay nhỏ bé mà bà nâng niu suốt dọc đường hành quân – hiện vật hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia – bà viết những dòng tâm sự đẫm nước mắt: “Bảy năm trời chung sống... Còn lại hai con đang sống xa mẹ, chúng là nguồn hạnh phúc, là sức mạnh chiến đấu giúp tôi hăng hái đi lên không bao giờ chùn bước. Tôi sẽ chiến đấu cho hạnh phúc không tan, cho con sớm gần mẹ, cho người người không còn tang tóc chia ly... Tôi riết mãi không bao giờ buông ra nữa”. Khát vọng ôm con vào lòng hóa thành khát vọng vĩ đại hơn: khát vọng hòa bình và độc lập cho toàn dân tộc.

Tháng 5 năm 1967, trong một chuyến công tác hiểm nghèo tại khu vực Đa Kao (Sài Gòn), do kẻ gian chỉ điểm, bà bị quân địch bắt giữ. Kẻ thù ngay lập tức nhận ra giá trị của người nữ cán bộ cao cấp trong lòng phong trào cách mạng miền Nam. Chúng dùng đủ mọi thủ đoạn từ xảo quyệt dụ dỗ, hứa hẹn bổng lộc đến những đòn tra tấn dã man tột độ.

Chúng dùng dòng điện cao thế chạy qua cơ thể mảnh mai của bà, dùng lửa thiêu cháy trụi cả những đầu ngón tay, đánh đập dập nát đôi bàn chân khiến thịt da nát tươm. Nhưng trước mọi cực hình quái ác của chiến tranh tâm lý và nhục hình tột đỉnh, người nữ chiến sĩ cộng sản kiên trung ấy vẫn một mực thép đinh ninh: một câu khai báo cũng không, một bí mật của tổ chức được bảo vệ bằng cả sinh mạng. Ý chí sắt đá của bà khiến kẻ thù phải khiếp sợ và bái phục trong bất lực.

Khuya mùng 1 rạng sáng mùng 2 Tết Mậu Thân năm 1968 (ngày 1 tháng 2 năm 1968), biết không thể lay chuyển được ý chí của người nữ anh hùng, địch bí mật đưa bà cùng nhà cách mạng Trần Văn Kiểu và nữ biệt động Phùng Ngọc Anh ra khu vực đường Hồng Bàng (Sài Gòn) hòng hãm hại hòng bịt miệng.

Trong khoảnh khắc cận kề cái chết ấy, nhân chứng sống sót duy nhất – bà Phùng Ngọc Anh – mãi mãi khắc ghi hình ảnh hiên ngang của chị Hai Riêng. Khi tiếng súng hèn hạ của kẻ thù vang lên, bất chấp hiểm nguy, bà Lê Thị Riêng đã dũng cảm rướn người lấy thân mình che đạn cho đồng đội. Và trước khi vĩnh biệt cõi đời, tiếng hô hào hùng, đanh thép của bà hiên ngang vang vọng giữa đất trời Sài Gòn khói lửa, ba lần dõng dạc hô vang: "Chủ tịch Hồ Chí Minh muôn năm!".

Sự hy sinh anh dũng của Anh hùng, liệt sĩ Lê Thị Riêng đã làm chấn động dư luận, trở thành biểu tượng sáng chói của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam. Đội Biệt động vũ trang nữ mang tên Lê Thị Riêng được thành lập ngay trong lòng Mậu Thân 1968 để tiếp bước chiến đấu.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, đất nước đã nở hoa độc lập, hòa bình. Tên tuổi của bà được trang trọng đặt cho nhiều công trình, tuyến đường, trường học thân thương trên khắp dải đất hình chữ S – tiêu biểu như Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng tại Thành phố Hồ Chí Minh, nơi từng là chốn ghi dấu bao xương máu của các anh hùng. Những chiến dịch quy tập hài cốt liệt sĩ vẫn luôn lặng lẽ diễn ra, mang theo niềm khắc khoải mong đón người mẹ, người bà anh dũng trở về trọn vẹn trong lòng đất mẹ. Khúc ca về chị Hai Riêng vẫn mãi là ngọn lửa thiêng soi đường cho thế hệ mai sau.