Từ cuốn nhật ký của nhà báo quáng gà (2)

Nghiêm Sỹ Thái (đứng trước) cùng các đồng nghiệp Báo Thừa Thiên-Huế, năm 1968. Ảnh do nhân vật cung cấp Cuối năm 1968, tờ báo của anh sáp nhập với tờ Quảng Trị-Thừa Thiên, thành tờ Thống nhất. Nhà in Báo Thống nhất có 10 công nhân, kỹ thuật viên, sau một trận B-52 đã hy sinh mất 8. Không còn nhà in, Báo Thống nhất phải đình bản, Nghiêm Sỹ Thái phải chuyển biên chế sang Ban Tuyên huấn của mặt trận. Anh làm tuyên huấn với tư cách nhà báo. Một nhà báo bám các đơn vị chiến đấu mà viết, hoặc phải bí mật nằm vùng trong lòng dân. Trong một lần chạy càn, chiếc máy ảnh Pentax đang hành nghề rất tốt của anh bị địch tìm ra, lấy mất. Dùng tạm chiếc máy ảnh Kiev của Liên Xô cũ kỹ suốt 5 năm liền, Nghiêm Sỹ Thái vẫn nổi tiếng vì hàng trăm bức ảnh thời sự kèm hàng trăm bài viết cho Đài Tiếng nói Việt Nam, các tờ báo ở Thủ đô Hà Nội và các vùng giải phóng phía trong. Bút danh Nghiêm Sỹ Thái còn nổi tiếng hơn cái chức vụ Trưởng ban phân xã Thông tấn xã Giải phóng Thừa Thiên Huế mà anh đảm nhận... Qua những điều ông chia sẻ trên Facebook, chúng tôi-những cựu chiến binh đồng môn-nhận ra một gương mặt thân quen và vô cùng sống động về một nhà báo trưởng thành qua chiến tranh. Chỉ tiếc đó không phải là người có cuốn nhật ký có tên Nghiêm Sỹ Thao. Một ý nghĩ lóe sáng, chúng tôi quyết định liên lạc với ông qua Messenger. Chúng tôi hỏi ông có biết một người họ hàng nào trong dòng tộc Nghiêm Sỹ tên là Thao không. Sau nhiều lần nhắn tin và gửi ảnh không thấy hồi âm, một đêm về sáng, chúng tôi thấy ông hồi âm. Ông xin lỗi vì phúc đáp hơi muộn do đang ở Canada trông cháu. Ông nói rằng chẳng có Sỹ Thao nào cả. Ông đã nhận ra ảnh mình và nét chữ của mình hơn 50 năm trước. Do bìa sách nhàu nát, dòng chữ viết tay phai mực, người ta đã đọc nhầm chữ Thái thành Thao. Đó là cuốn nhật ký của chính ông, viết từ thời sinh viên cho đến năm 1968. Sau trận càn, bom pháo Mỹ đánh tung hầm cất giấu tài liệu. Mấy chục năm qua, ông đã hoàn toàn quên cuốn sổ nhật ký đó vì nghĩ rằng bom đã đánh cháy hoặc mục nát trong lòng đất. Khi chúng tôi viết những dòng cuối của bài báo này, cuốn nhật ký tha phương từ đất Mỹ đã thực sự trở về với chủ nhân. Nó đã đến tay ông một cách trang trọng vào ngày 17-4-2025, trong buổi lễ bàn giao do Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam và Đại sứ quán Hoa Kỳ phối hợp tổ chức. Nhìn những dòng chữ nét tỏ nét mờ, không thể đọc trọn vẹn cả câu, đôi mắt nhà báo già rớm lệ. Những tên đất, tên người, những ngày, giờ ông ghi trong nhật ký bỗng chốc xôn xao, như đang làm sống dậy một thời hoa lửa chiến tranh. Nhà báo Nghiêm Sỹ Thái không thể không nghĩ đến một cuốn hồi ký dày dặn hoặc một cuốn tiểu thuyết tự thuật khởi thảo rồi xuất bản sớm trong tương lai...