từ "Đánh nhanh, thắng nhanh" sang "Đánh chắc, tiến chắc"

Quyết định lịch sử chuyển phương châm tác chiến từ "Đánh nhanh, thắng nhanh" sang "Đánh chắc, tiến chắc" – Dấu ấn thiên tài quân sự của Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Quyết định chuyển phương châm tác chiến từ "Đánh nhanh, thắng nhanh" sang "Đánh chắc, tiến chắc" trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 được xem là quyết định lịch sử, đồng thời cũng là quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời cầm quân của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Đây không chỉ là minh chứng cho bản lĩnh của một vị Tổng tư lệnh thiên tài mà còn thể hiện tinh thần trách nhiệm cao nhất trước Đảng, trước Nhân dân và trước sinh mạng của hàng vạn cán bộ, chiến sĩ.

1. Phương châm ban đầu: "Đánh nhanh, thắng nhanh"

Theo kế hoạch tác chiến ban đầu, Bộ Chỉ huy chiến dịch dự kiến tập trung toàn bộ lực lượng chủ lực cùng hỏa lực mạnh để đột phá, tiêu diệt nhanh tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ trong thời gian khoảng 3 ngày 2 đêm. Thời điểm nổ súng ban đầu dự kiến vào ngày 20/01/1954, sau đó được điều chỉnh sang 26/01/1954.

Phương châm "Đánh nhanh, thắng nhanh" được xây dựng trên cơ sở nhận định rằng khi quân Pháp vừa nhảy dù xuống Điện Biên Phủ, hệ thống công sự phòng ngự của chúng chưa hoàn chỉnh. Nếu kịp thời tiến công sẽ tận dụng được thời cơ, nhanh chóng tiêu diệt đối phương trước khi chúng kịp củng cố lực lượng. Đồng thời, việc kết thúc chiến dịch trong thời gian ngắn cũng giúp giảm bớt những khó khăn to lớn về hậu cần khi phải vận chuyển lương thực, vũ khí qua hàng trăm kilômét đường rừng núi hiểm trở.

2. Nhận định sáng suốt trước sự thay đổi của chiến trường

Trong quá trình chuẩn bị chiến dịch và trực tiếp kiểm tra thực địa trước giờ nổ súng, Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhận thấy tình hình chiến trường đã có những thay đổi căn bản.

Quân Pháp liên tục tăng viện, biến Điện Biên Phủ thành một tập đoàn cứ điểm phòng ngự hiện đại gồm 49 cứ điểm, chia thành ba phân khu phòng thủ kiên cố, được trang bị pháo binh mạnh, xe tăng, cùng sự yểm trợ thường xuyên của không quân.

Về phía ta, đây là lần đầu tiên Quân đội Nhân dân Việt Nam tiến hành một chiến dịch công kiên quy mô lớn đánh vào một hệ thống phòng thủ hiện đại. Bộ binh và pháo binh chưa có nhiều kinh nghiệm hiệp đồng tác chiến ở quy mô lớn. Những khẩu pháo nặng hàng tấn phải kéo bằng sức người vượt núi cao, đặt ở những vị trí dễ bị máy bay và pháo binh địch phát hiện, uy hiếp.

Sau khi phân tích toàn diện tương quan lực lượng, Đại tướng đi đến kết luận: nếu vẫn giữ phương châm "Đánh nhanh, thắng nhanh", nguy cơ thất bại rất lớn; ngay cả khi giành được thắng lợi thì cái giá phải trả bằng xương máu của bộ đội sẽ vô cùng nặng nề.

3. Đêm trăn trở và quyết định lịch sử

Đêm 25 rạng sáng 26/01/1954 là một trong những đêm khó quên nhất trong cuộc đời cầm quân của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Ông gần như thức trắng, trăn trở suy nghĩ trước vận mệnh của cả chiến dịch, mang trên vai trách nhiệm đối với hàng vạn chiến sĩ đang chờ lệnh xuất quân.

Trong những giờ phút quyết định ấy, lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh trước lúc lên đường luôn vang vọng trong tâm trí ông:

"Trận này rất quan trọng, phải đánh cho thắng. Chắc thắng mới đánh, không chắc thắng không đánh."

Sáng ngày 26/01/1954, chỉ ít giờ trước thời điểm dự kiến nổ súng, Đại tướng triệu tập cuộc họp Đảng ủy Mặt trận. Mặc dù toàn bộ công tác chuẩn bị đã hoàn tất, pháo binh đã vào trận địa, bộ binh đã sẵn sàng xuất kích, nhưng với tư duy quân sự sắc bén cùng tinh thần trách nhiệm cao nhất, ông kiên quyết đề nghị thay đổi phương châm tác chiến.

Sau khi phân tích khách quan tình hình, Đảng ủy Chiến dịch đã thống nhất thông qua quyết định lịch sử:

Hoãn cuộc tiến công, thu quân về vị trí tập kết, kéo toàn bộ pháo ra khỏi trận địa và chuẩn bị lại theo phương châm "Đánh chắc, tiến chắc".

Đó là một quyết định vô cùng dũng cảm, bởi nó đồng nghĩa với việc phải bắt đầu lại gần như toàn bộ công tác chuẩn bị sau nhiều tháng trời gian khổ.

4. Ý nghĩa lịch sử của quyết định

Việc chuyển sang phương châm "Đánh chắc, tiến chắc" đã tạo nên bước ngoặt quyết định của Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Quân ta từng bước xây dựng hệ thống trận địa vây lấn, đào hàng trăm kilômét giao thông hào bao vây tập đoàn cứ điểm, chia cắt từng phân khu, tiêu diệt từng cứ điểm từ ngoài vào trong, đồng thời khống chế sân bay Mường Thanh, cắt đứt con đường tiếp tế duy nhất bằng đường không của quân Pháp.

Phương châm mới giúp quân ta phát huy tối đa thế chủ động, bảo toàn lực lượng, giảm thiểu thương vong và từng bước làm thay đổi hoàn toàn cục diện chiến trường.

Sau 56 ngày đêm chiến đấu kiên cường, chiều ngày 07/05/1954, lá cờ "Quyết chiến – Quyết thắng" tung bay trên nóc hầm chỉ huy của tướng Christian de Castries. Toàn bộ tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ bị tiêu diệt và bắt sống, tạo nên chiến thắng "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu", buộc thực dân Pháp phải ký kết Hiệp định Genève, chấm dứt chiến tranh ở Đông Dương.

Giá trị trường tồn

Nhìn lại lịch sử, quyết định chuyển từ "Đánh nhanh, thắng nhanh" sang "Đánh chắc, tiến chắc" không chỉ là một điều chỉnh về nghệ thuật quân sự mà còn là biểu tượng của bản lĩnh, trí tuệ và trách nhiệm của người Tổng tư lệnh.

Đó là bài học sâu sắc về tư duy độc lập, dám chịu trách nhiệm, đặt lợi ích của đất nước và sinh mạng của chiến sĩ lên trên mọi áp lực về thời gian và kế hoạch.

Như chính Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã từng chia sẻ:

"Đó là quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời chỉ huy quân sự của tôi."

Chính quyết định lịch sử ấy đã góp phần làm nên một trong những chiến thắng vĩ đại nhất của dân tộc Việt Nam trong thế kỷ XX, khẳng định tầm vóc của Đại tướng Võ Nguyên Giáp – vị Tổng tư lệnh tài ba, người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh và là danh tướng kiệt xuất của dân tộc Việt Nam.