TỪ ĐẤT KHÁCH ĐẾN MÙA THU ĐỘC LẬP
Năm 1927, vì gia đình nghèo, không có ruộng đất canh tác, cậu bé Trần Văn Kỳ, sau này mang tên Hoàng Sâm, phải theo gia đình sang Thái Lan sinh sống. Cuộc đời của ông từ đó gắn với những năm tháng xa quê và hoạt động cách mạng. Khi Nguyễn Ái Quốc sang Thái Lan hoạt động trong những năm 1928-1929, Trần Văn Kỳ được Người giác ngộ, huấn luyện và giao làm liên lạc. Đây là bước ngoặt đầu tiên đưa một thanh niên xa quê đến với con đường cách mạng.
Sau nhiều năm hoạt động, ông trở về Việt Nam và tham gia xây dựng lực lượng cách mạng ở vùng Cao Bằng. Tháng 12/1944, khi Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân được thành lập, Hoàng Sâm được giao làm Đội trưởng đầu tiên. Từ đây, ông không chỉ là một người hoạt động cách mạng mà còn trở thành một cán bộ quân sự quan trọng trong quá trình xây dựng lực lượng vũ trang.
Năm 1945, tình hình đất nước biến chuyển nhanh chóng. Sau khi Nhật đảo chính Pháp ngày 9/3/1945, phong trào cách mạng phát triển mạnh. Tháng 5/1945, các lực lượng vũ trang được hợp nhất thành Việt Nam Giải phóng quân; Hoàng Sâm tham dự lễ hợp nhất và được giao chỉ huy một đơn vị.
Rồi tháng Tám lịch sử đến. Khi thời cơ Tổng khởi nghĩa xuất hiện, ngày 16/8/1945, Hoàng Sâm được phân công phụ trách quân sự ở các địa bàn Bắc Kạn - Thái Nguyên – Tuyên Quang. Ông chỉ huy một bộ phận Việt Nam Giải phóng quân tiến về Vĩnh Yên, sau đó tiếp tục đưa lực lượng cơ động về Sơn Tây, góp phần bảo vệ chính quyền cách mạng ở phía Tây và Tây Bắc Hà Nội.
Chỉ trong một thời gian ngắn, chính quyền cách mạng lần lượt được thiết lập ở nhiều địa phương. Hà Nội giành chính quyền ngày 19/8, Huế ngày 23/8 và Sài Gòn ngày 25/8/1945. Thắng lợi ấy đánh dấu sự sụp đổ của chính quyền thuộc địa và phong kiến, mở ra một thời kỳ mới trong lịch sử Việt Nam.
Nhìn lại cuộc đời Hoàng Sâm, có thể thấy hành trình của ông bắt đầu từ một cậu bé nghèo phải rời quê sang Thái Lan, rồi được giác ngộ cách mạng, trở về quê hương, tham gia xây dựng lực lượng vũ trang và cuối cùng trở thành một trong những người chỉ huy lực lượng cách mạng trong những ngày Tổng khởi nghĩa tháng 8/1945. Những năm tháng gian khó ấy đã tạo nên một Hoàng Sâm trưởng thành cùng quá trình hình thành và phát triển của lực lượng vũ trang cách mạng Việt Nam.
