TỪ DI VẬT CHIẾN TRƯỜNG ĐẾN HÀNH TRÌNH HÀN GẮN VẾT THƯƠNG LỊCH SỬ
Trường Đại học Hải Dương
Đã gần 40 năm trôi qua kể từ khi tiếng súng chiến tranh tại Việt Nam im bặt, nhưng sự day dứt vẫn còn đọng lại trong tâm trí nhiều cựu binh từng ở bên kia chiến tuyến. Dự án "Những linh hồn phiêu bạt" (tiếng Anh: Wandering Souls) do các nhà nghiên cứu Đại học New South Wales (Australia) khởi xướng từ năm 2010 chính là nỗ lực nhân văn nhằm xoa dịu những vết thương ấy.
1. Kỷ Vật Mang Tên Nỗi Nhớ
Dưới sự dẫn dắt của Tiến sĩ Bob Hall và các cộng sự, dự án đã mang trở lại Việt Nam những di vật vô giá thu thập được trong các cuộc đụng độ từ năm 1966 đến 1971:
- Bức ký họa Long Tân: Thu được sau trận chiến ngày 18/8/1966 tại đồn điền cao su Long Tân (Phước Tuy cũ) giữa bộ đội ta và lính Australia.
- Chiếc nhẫn vàng: Thuộc về một chiến sĩ Việt Nam hy sinh ngày 9/12/1970 tại Xuyên Mộc.
- Bức chân dung vỡ: Năm 1968-1969, cố vấn G.W.Dennis cứu một bức chân dung người mẹ khỏi căn nhà đang cháy tại Quảng Ngãi. Bức ảnh sau này được xác định là Mẹ Phan Thị Diễn, có con trai đang sống tại Đà Nẵng.
- 93 lá thư thời chiến: Tìm thấy tại Bình Định, phần lớn thuộc về các chiến sĩ quân y. Các cựu binh Australia đã trực tiếp về Quy Nhơn trao tặng lại một số bức thư này cho gia đình.
2. Trả Lại Tên Cho Những Người Nằm Xuống
Không chỉ lưu giữ kỷ vật, các cựu binh Australia còn cung cấp những hồ sơ thông tin tác chiến vô giá.
Dự án đã chia sẻ vị trí chôn cất của hơn 3.700 liệt sĩ Việt Nam, và hỗ trợ xác định chính xác vị trí của 500 liệt sĩ với sai số chỉ từ 100 - 150m.
Thông qua sự phối hợp với Trung tâm Tư vấn pháp luật và Trợ giúp pháp lý cho gia đình liệt sĩ (Marin), những dữ liệu tọa độ này đã giúp khớp nối danh tính cho gần 200 liệt sĩ. Như ông Nguyễn Quốc Hưng (Giám đốc Marin) chia sẻ, những hoạt động này thể hiện lương tri của những người cựu binh đối phương, tuân thủ đúng tinh thần Công ước Geneva để cùng xoa dịu nỗi đau chung của chiến tranh.
