Tư Định - Gương mặt ẩn sau chiến thắng không một phát súng

Trong dòng chảy hào hùng của lịch sử Bến Tre (nay là tỉnh Vĩnh Long), hình ảnh Đại tá Phan Văn Thậm, thường gọi thân mật với cái tên Tư Định, luôn được nhắc đến như một nhân chứng sống của phong trào Đồng Khởi năm xưa. Ông từng là Phó Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Bến Tre, là người trực tiếp chứng kiến và tham gia những ngày đầu của cuộc nổi dậy tại ấp Thanh Thủy, xã Định Thủy, nơi được xem là “điểm xuất phát” của phong trào Đồng Khởi.

Ông Phan Văn Thậm nhớ rất rõ buổi sáng ngày 17/01/1960, khi tiếng mõ hiệu triệu vang lên khắp ấp Thanh Thủy. Ngay khoảnh khắc ấy, nhân dân Định Thủy đồng loạt đứng lên trong khí thế sục sôi. Ông kể:

“Lúc đó chúng tôi chỉ có vài khẩu súng thu được, còn lại là giáo mác, tầm vông. Nhưng ai cũng tin mình sẽ thắng, vì lòng dân đã quyết.”

Lúc ấy, ông đang hoạt động nội tuyến trong lực lượng dân vệ của địch. Nhờ vào vị trí đó, ông bí mật vận động từng người trong tiểu đội, thuyết phục họ chuyển hướng ủng hộ cách mạng.

“Tôi nói với anh em: Chính quyền này không lo cho dân, rồi gia đình mình cũng khổ. Chỉ có đi với cách mạng mới giải phóng được quê hương.”

Khi thời điểm nổi dậy đến gần, ông và đồng đội lên kế hoạch giải tán lực lượng dân vệ, tạo điều kiện để quần chúng chiếm trụ sở và thu vũ khí gần như không tốn một viên đạn.

“Chúng tôi không bắn nhau. Mấy anh em hiểu nhau từ nhỏ, chỉ cần tôi ra hiệu là họ buông súng. Chính sự đồng lòng của dân mới làm nên chuyện lớn.”

Sau trận đó, ông Tư Định tham gia vào nhiều trận đánh bảo vệ vùng giải phóng. Ông từng nhiều lần đối mặt nguy hiểm:

“Có khi địch càn tới sát mép vườn. Tôi trốn trong bụi dừa nước, nghe tiếng giày đinh giẫm lên đường mà tim muốn ngừng đập.”

Nhưng điều khiến ông nhớ nhất không phải bom đạn, mà là tình làng nghĩa xóm trong những năm gian khó:

“Không có dân thì không có mình. Có bữa tôi về trễ, bà con giấu vô hầm bí mật. Địch lảng vảng ngoài đường mà họ vẫn nấu nồi khoai cho tôi ăn. Đó là thứ tình mà cả đời tôi không quên.”

Sau ngày đất nước thống nhất, ông Phan Văn Thậm tiếp tục phục vụ trong quân đội và giữ nhiều chức vụ quan trọng tại Bến Tre. Nhưng đối với ông, niềm tự hào lớn nhất không phải là quân hàm hay cấp bậc, mà là:

“Tôi được chứng kiến nhân dân quê mình đứng lên giành lại quyền sống. Đó là điều thiêng liêng nhất.”

Ngày nay, dù tuổi cao, ông vẫn tham gia giao lưu, nói chuyện truyền thống với học sinh và bộ đội trẻ, kể lại những ký ức sống động về một thời lửa đạn – để nhắc nhở thế hệ hôm nay biết trân trọng hòa bình và hiểu giá trị của sự đồng lòng.