Từ đồi Độc Lập đến ngày toàn thắng

ó những con người bước vào lịch sử từ những miền quê bình dị, mang theo trong mình ký ức của một đất nước mất nước và khát vọng cháy bỏng về ngày độc lập. Họ trưởng thành không phải trong những năm tháng thanh bình, mà giữa những biến động dữ dội của dân tộc. Cuộc đời của họ vì thế cũng trở thành một phần của lịch sử. Trung tướng Lê Nam Phong là một con người như vậy. Ông đi qua những chiến trường lớn nhất của thế kỷ XX, từ những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đến Điện Biên Phủ, rồi trở lại chiến trường miền Nam trong những năm tháng khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Đặc biệt, ông là người chỉ huy Sư đoàn 7 trong những trận đánh quyết liệt từ Tàu Ô – Xóm Ruộng, Phước Long, Định Quán đến Xuân Lộc và Chiến dịch Hồ Chí Minh. Năm 2026, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì những thành tích đặc biệt xuất sắc trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Trung tướng Lê Nam Phong, tên thật là Lê Hoàng Thống, sinh năm 1927 tại Quỳnh Lưu, Nghệ An, trong một gia đình nông dân nghèo. Tuổi thơ của ông gắn với cuộc sống lam lũ của người dân quê xứ Nghệ. Đất nước khi ấy đang chìm trong cảnh mất nước, người dân phải sống dưới ách thống trị của thực dân. Những khó khăn của cuộc sống và những câu chuyện về những người yêu nước đấu tranh vì độc lập đã sớm hình thành trong người thanh niên Lê Hoàng Thống một ý thức sâu sắc về quê hương, đất nước. Ông là một cán bộ tiền khởi nghĩa, sớm tham gia cách mạng và bước vào con đường binh nghiệp khi đất nước đứng trước những thử thách sinh tử. (Báo Thanh Niên)

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 mở ra một thời đại mới. Nhưng nền độc lập non trẻ nhanh chóng phải đối mặt với cuộc chiến tranh xâm lược trở lại của thực dân Pháp. Những người thanh niên yêu nước từ khắp các miền quê lần lượt đứng vào hàng ngũ cách mạng. Lê Hoàng Thống cũng từ đó trưởng thành trong quân đội, trải qua những năm tháng kháng chiến gian khổ và từng bước trở thành một cán bộ chỉ huy.

Trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp, ông cùng đồng đội tham gia nhiều chiến dịch, trận đánh. Mỗi chiến trường lại là một lớp học đặc biệt. Ở đó, người cán bộ không chỉ học cách tổ chức lực lượng, mà còn phải học cách giữ vững tinh thần của bộ đội trong hoàn cảnh thiếu thốn, hiểm nguy. Người chỉ huy phải biết đặt nhiệm vụ chung lên trên lợi ích cá nhân, biết chia sẻ gian khổ với chiến sĩ và quan trọng nhất là phải dám chịu trách nhiệm trước mỗi quyết định của mình.

Những năm tháng ấy đã tôi luyện nên một Lê Nam Phong có phong cách chỉ huy mạnh mẽ, quyết đoán và luôn hướng về phía trước. Đến năm 1954, khi cuộc kháng chiến chống Pháp bước vào trận quyết chiến chiến lược tại Điện Biên Phủ, ông đã là Đại đội trưởng thuộc Trung đoàn 88.

Điện Biên Phủ là một thử thách chưa từng có.

Giữa núi rừng Tây Bắc, quân đội ta phải đối mặt với một tập đoàn cứ điểm được xây dựng kiên cố, có hệ thống phòng ngự nhiều tầng và hỏa lực mạnh. Cuộc chiến kéo dài qua nhiều ngày đêm. Những chiến hào ngày càng tiến gần các cứ điểm. Mỗi bước tiến đều phải trả giá bằng mồ hôi, sức lực và sự hy sinh của biết bao cán bộ, chiến sĩ.

Trong trận đánh đồi Độc Lập, Lê Nam Phong trực tiếp chỉ huy đơn vị bám trụ trong hệ thống chiến hào, tổ chức tiến công và đánh chiếm một trong những vị trí quan trọng của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Những người lính dưới quyền ông đã có một cách thích nghi đặc biệt với chiến trường. Họ cạo trọc đầu để thuận tiện khi chiến đấu trong những đường hào chật hẹp, lầy lội và luôn trong tình trạng căng thẳng. Từ đó, hình ảnh những chiến sĩ “cạo trọc đầu” gắn với người chỉ huy Lê Nam Phong trong những hồi ức về Điện Biên Phủ. (Báo Bắc Ninh)

Đồi Độc Lập rồi cũng bị đánh chiếm.

Chiến thắng Điện Biên Phủ ngày 7 tháng 5 năm 1954 trở thành một dấu mốc vĩ đại của lịch sử dân tộc. Đối với Lê Nam Phong, đó không chỉ là một chiến thắng lớn của quân đội mà còn là một kỷ niệm gắn sâu vào cuộc đời người lính. Hình ảnh những người đồng đội, những ngày tháng bám trụ giữa chiến hào và khoảnh khắc chiến thắng đã trở thành một phần ký ức không thể phai mờ.

Nhưng sau Điện Biên Phủ, cuộc đời quân ngũ của ông vẫn tiếp tục.

Đất nước tạm thời bị chia cắt. Miền Bắc bước vào thời kỳ xây dựng và củng cố lực lượng, trong khi cuộc đấu tranh ở miền Nam ngày càng trở nên quyết liệt. Lê Nam Phong tiếp tục học tập, rèn luyện, nâng cao trình độ quân sự. Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, ông được cử đi học tại Trung Quốc, tiếp tục hoàn thiện kiến thức quân sự. Khi trở về nước, ông công tác tại Cục Tác chiến, Bộ Tổng Tham mưu, một môi trường giúp ông có thêm kinh nghiệm về tổ chức, chỉ huy và công tác tham mưu ở quy mô lớn.

Nhưng với một người lính từng trải qua chiến trường, lý thuyết dù quan trọng đến đâu cũng không thể thay thế thực tiễn. Lê Nam Phong luôn mong muốn được trở lại chiến trường.

Năm 1964, ông được giao nhiệm vụ Đoàn trưởng Đoàn 707, đưa hơn một trăm cán bộ quân chính vào chiến trường miền Nam. Đoàn phải vượt qua Trường Sơn, trải qua hành trình dài và gian khổ để vào tới căn cứ ở Tây Ninh. Khi đã có mặt tại chiến trường, ông bày tỏ nguyện vọng với Trung tướng Trần Văn Trà, Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam, xin được trực tiếp xuống đơn vị chiến đấu. Mong muốn ấy thể hiện rất rõ phẩm chất của ông: một người chỉ huy không muốn chỉ đứng ở phía sau, mà muốn trực tiếp chia sẻ gian khổ với người lính ngoài trận địa.