TỪ ĐỒN 155 ĐẾN ĐỒN BIÊN PHÒNG SƠN VĨ

Gần nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ những trận chiến bảo vệ biên giới năm 1979. Trên vùng biên cương Sơn Vĩ, nhiều thứ đã thay đổi. Đường sá, doanh trại, điều kiện sinh hoạt và phương thức thực hiện nhiệm vụ của người lính biên phòng hôm nay không còn giống những năm tháng chiến tranh.

Tên gọi của đơn vị cũng đã thay đổi nhưng phía sau những tên gọi thuộc các thời kỳ khác nhau là một dòng lịch sử được tiếp nối.

Trong văn bản tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 1979, Lộc Viễn Tài được ghi là Thượng úy, Trưởng đồn 155 Công an nhân dân vũ trang tỉnh Hà Tuyên.

Đó là tên gọi gắn với tổ chức của lực lượng và đơn vị trong thời kỳ ông trực tiếp chiến đấu.

Còn trong ký ức của những người lính năm xưa và nhiều bài viết sau này, một tên gọi khác xuất hiện thường xuyên hơn:

• Lũng Làn.

Hai tên gọi “Đồn 155” và “Đồn Lũng Làn” vì thế cùng đưa người đọc trở lại những ngày chiến đấu năm 1979.

• Một tên xuất hiện trong hồ sơ chính thức.

Ngày 17 tháng 2 năm 1979, chính tại khu vực này, cán bộ, chiến sĩ đơn vị bước vào cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới.

Đồn trưởng Lộc Viễn Tài trực tiếp chỉ huy lực lượng.

Ở khe núi phía Bắc có tổ phục kích do Nguyễn Vũ Dương phụ trách.

Tại Phìn Lò – điểm cao 1379 có lực lượng giữ chốt.

Ở những hướng khác, cán bộ, chiến sĩ bám vị trí, phối hợp chiến đấu trong thế trận chung của đơn vị.

Những trận đánh tiếp tục kéo dài.

Đến ngày 5 tháng 3 năm 1979, Lũng Làn trải qua một trong những ngày tổn thất nặng nề nhất.

Đồn trưởng Lộc Viễn Tài hy sinh sau khi ra lệnh cho Nguyễn Xuân Hòa và Phạm Văn Phương rút khỏi vòng vây, còn mình ở lại tiếp tục chiến đấu.

Cũng trong ngày ấy, Phó Đồn trưởng Nguyễn Hồng Cẩm hy sinh khi ở lại chặn đánh, tạo điều kiện cho lực lượng của đơn vị rút khỏi khu vực nguy hiểm.

Nhiều cán bộ, chiến sĩ khác cũng chiến đấu và hy sinh.

Những sự kiện ấy trở thành một phần lịch sử của Đồn 155 – Lũng Làn.

Nhưng lịch sử của một đơn vị biên phòng không dừng lại khi một trận chiến kết thúc.

Những người còn sống tiếp tục nhiệm vụ.

Những thế hệ mới đến thay thế những người đi trước.

Tổ chức lực lượng thay đổi theo từng thời kỳ.

Tên gọi của đơn vị cũng dần thay đổi cùng quá trình ấy.

Đơn vị kế tục truyền thống trên địa bàn ngày nay mang tên: Đồn Biên phòng Sơn Vĩ - Hiện nay đóng chân trên địa bàn xã Sơn Vĩ - tỉnh Tuyên Quang.

Nếu một người chỉ biết cái tên Đồn Biên phòng Sơn Vĩ hôm nay rồi đọc những tài liệu năm 1979 ghi “Đồn 155” hay “Đồn Lũng Làn”, họ có thể tưởng đó là những đơn vị hoàn toàn khác nhau.

Nhưng khi đặt các tên gọi vào đúng thời kỳ lịch sử, dòng chảy trở nên rõ hơn.

Năm 1979: Đồn 155 CANDVT tỉnh Hà Tuyên – thường được nhắc tới là Đồn CANDVT Lũng Làn.

Ngày nay: Đồn Biên phòng Sơn Vĩ – đơn vị kế tục truyền thống trên địa bàn.

Việc phân biệt như vậy không chỉ là chuyện tên gọi.

Nó giúp lịch sử được kể đúng với thời đại của nó.

Khi nói về Lộc Viễn Tài năm 1979, gọi ông là Đồn trưởng Đồn CANDVT Lũng Làn (Đồn 155) sẽ giúp người đọc hiểu đúng tổ chức đơn vị lúc bấy giờ.

Nếu dùng ngay tên “Đồn Biên phòng Sơn Vĩ” cho sự kiện năm 1979 mà không giải thích, người đọc có thể nhầm tên gọi hiện nay với tên chính thức của đơn vị trong thời điểm xảy ra trận chiến.

Ngược lại, nếu chỉ ghi “Đồn 155” mà không nói đến Lũng Làn và Sơn Vĩ, những người trẻ hôm nay lại khó xác định nơi những sự kiện ấy đã diễn ra.

Bởi vậy, những tên gọi khác nhau cần được nối lại.

Và khi nối chúng lại, người đọc có thể nhìn thấy một điều quan trọng hơn:

truyền thống của đơn vị không mất đi khi tên gọi thay đổi.

Gần 50 năm sau, những người lính làm nhiệm vụ ở Sơn Vĩ hôm nay đứng trên chính vùng biên cương mà thế hệ Lộc Viễn Tài từng bảo vệ.

Họ có thể không còn sống trong những căn nhà, sử dụng những phương tiện hay thực hiện nhiệm vụ bằng những điều kiện như các chiến sĩ năm 1979.

Nhưng dưới chân họ vẫn là vùng đất ấy.

Phìn Lò vẫn còn.

Những địa danh gắn với Lũng Làn vẫn còn.

Tấm bia ghi dấu nơi Lộc Viễn Tài hy sinh vẫn nhắc về một thế hệ đã đi trước.

Và những câu chuyện của Nguyễn Xuân Hòa, Nguyễn Vũ Dương, Hoàng Văn Tựt cùng những cựu chiến binh khác vẫn tiếp tục được kể.

Đó chính là cách truyền thống của một đơn vị được trao từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Không chỉ bằng những văn bản.

Không chỉ bằng danh hiệu.

Mà bằng ký ức về những con người từng chiến đấu dưới tên đơn vị ấy.

Lộc Viễn Tài thuộc về thế hệ Đồn 155 – Lũng Làn năm 1979.

Những người lính Sơn Vĩ hôm nay thuộc một thế hệ khác.

Giữa họ là khoảng cách gần nửa thế kỷ.

Nhưng giữa hai thế hệ có một điểm nối:

cùng một vùng biên cương cần được bảo vệ.

Ngày trước, nhiệm vụ ấy được thực hiện giữa tiếng súng.

Ngày nay, người lính biên phòng tiếp tục quản lý, bảo vệ biên giới, giữ gìn an ninh trật tự khu vực biên giới và gắn bó với nhân dân trên địa bàn.

Bởi vậy, khi nhắc đến Đồn Biên phòng Sơn Vĩ hôm nay, lịch sử Lũng Làn năm 1979 không phải một câu chuyện nằm ngoài đơn vị.

Đó là một phần truyền thống được kế tục.

Trong truyền thống ấy có những ngày chiến đấu ở Phìn Lò.

Có những người dân Sơn Vĩ cùng bộ đội vượt qua chiến tranh.

Có Nguyễn Hồng Cẩm.

Có những cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh.

Và có Lộc Viễn Tài – người Đồn trưởng đã nằm lại nơi biên giới ngày 5/3/1979.

Gần nửa thế kỷ trôi qua, tên đơn vị có thể thay đổi theo tổ chức và từng giai đoạn lịch sử.

Nhưng những gì các thế hệ trước đã để lại thì vẫn còn.

Từ Đồn 155...

Đến Lũng Làn...

Và Đồn Biên phòng Sơn Vĩ hôm nay.

Ba tên gọi đưa chúng ta đi qua những lớp thời gian khác nhau.

Phía sau chúng là một dòng chảy chung:

những thế hệ người lính nối tiếp nhau đứng chân trên vùng biên cương Sơn Vĩ, tiếp tục nhiệm vụ mà Lộc Viễn Tài và đồng đội đã từng chiến đấu, hy sinh để bảo vệ.