TỪ ĐỒNG KHỞI ĐẾN TỔNG TIẾN CÔNG VÀ NỔI DẬY TẾT MẬU THÂN 1968

Những năm cuối thập niên 1950 và đầu thập niên 1960 đánh dấu bước chuyển quan trọng của cách mạng miền Nam. Sau thời kỳ đấu tranh chính trị đầy gian khổ dưới sự đàn áp của chính quyền Ngô Đình Diệm, phong trào cách mạng từng bước chuyển sang kết hợp đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang. Trong dòng chảy lịch sử ấy, vùng đất Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang đã trở thành một trong những địa bàn quan trọng của khu vực Mỹ Tho, nơi cán bộ, chiến sĩ và nhân dân kiên cường bám đất, bám dân, góp phần vào phong trào Đồng khởi và sau đó là Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Dấu ấn của quân và dân Cai Lậy không chỉ thể hiện ở những trận đánh quyết liệt mà còn ở sức mạnh của hậu phương, của tinh thần đoàn kết và ý chí giành độc lập dân tộc. Phong trào Đồng khởi Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân

Sau Hiệp định Genève, nhiều cán bộ miền Nam tập kết ra Bắc, song cũng có nhiều người được giao nhiệm vụ ở lại hoạt động bí mật. Tại Cai Lậy, lực lượng cách mạng duy trì hệ thống cơ sở trong nhân dân, xây dựng các điểm liên lạc, nuôi giấu cán bộ và vận động quần chúng đấu tranh đòi thi hành Hiệp định Genève. Trước chính sách "tố cộng, diệt cộng", dồn dân lập ấp chiến lược và các cuộc truy quét liên tục của chính quyền Sài Gòn, nhân dân Cai Lậy vẫn giữ vững niềm tin vào cách mạng. Chính những cơ sở bí mật được gìn giữ trong giai đoạn khó khăn này đã tạo tiền đề để phong trào Đồng khởi phát triển ở nhiều địa phương Nam Bộ từ cuối năm 1959 và trong năm 1960.

Phong trào Đồng khởi mở ra bước ngoặt của cách mạng miền Nam. Dù không phải là địa phương khởi phát phong trào, Cai Lậy nhanh chóng hưởng ứng bằng việc mở rộng lực lượng chính trị, xây dựng các đội du kích, phá thế kìm kẹp của địch ở nhiều xã nông thôn. Nhiều thanh niên tình nguyện tham gia lực lượng vũ trang, trong khi nhân dân tích cực bảo vệ cán bộ, vận chuyển lương thực, thuốc men và xây dựng hệ thống hầm bí mật. Từ đây, thế trận chiến tranh nhân dân từng bước được hình thành, tạo điều kiện cho lực lượng cách mạng phát triển vững chắc trên địa bàn Mỹ Tho – Cai Lậy.

Một dấu mốc quan trọng của chiến trường Tiền Giang là Trận Ấp Bắc diễn ra ngày 2 tháng 1 năm 1963 tại huyện Châu Thành (nay thuộc thị xã Cai Lậy và huyện Châu Thành). Trong trận đánh này, lực lượng Quân giải phóng miền Nam đã đánh bại cuộc hành quân quy mô lớn của quân đội Việt Nam Cộng hòa được cố vấn Hoa Kỳ hỗ trợ bằng trực thăng, xe bọc thép và hỏa lực mạnh. Chiến thắng Ấp Bắc không chỉ có ý nghĩa quân sự mà còn chứng minh khả năng đánh bại chiến thuật "trực thăng vận" và "thiết xa vận" của đối phương, tạo niềm tin lớn cho phong trào đấu tranh trên toàn miền Nam. Người dân Cai Lậy đã trực tiếp tham gia bảo đảm hậu cần, tải thương, dẫn đường và bảo vệ lực lượng chiến đấu, góp phần vào thắng lợi có ý nghĩa lịch sử này.

Đầu năm 1968, hưởng ứng chủ trương của Trung ương Cục miền Nam, quân và dân Cai Lậy cùng các đơn vị của tỉnh Mỹ Tho tham gia Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân. Lực lượng vũ trang địa phương đồng loạt tiến công vào nhiều mục tiêu quân sự, hành chính và giao thông của đối phương, phối hợp với các đơn vị chủ lực nhằm phân tán lực lượng địch, tạo điều kiện cho các hướng tiến công trên toàn miền Nam. Bên cạnh các trận đánh, nhân dân còn đảm nhiệm nhiệm vụ vận chuyển vũ khí, cứu chữa thương binh, cung cấp lương thực và giữ vững các cơ sở cách mạng trong điều kiện bom đạn ác liệt. Mặc dù chịu nhiều tổn thất, cuộc Tổng tiến công đã tạo nên bước ngoặt quan trọng về chính trị và chiến lược, buộc Hoa Kỳ phải xem xét lại chính sách quân sự tại Việt Nam và chấp nhận ngồi vào bàn đàm phán tại Paris./.