Tự Đức-vị vua thứ tư của triều đại nhà Nguyễn

Vua Tự Đức (1829–1883), tên húy là Nguyễn Phúc Hồng Nhậm, là vị hoàng đế thứ tư của triều Nguyễn. Ông lên ngôi năm 1847, sau khi vua Thiệu Trị qua đời, và trị vì đến năm 1883. Tự Đức là một trong những vị vua có thời gian trị vì lâu nhất của nhà Nguyễn.

Tự Đức được biết đến là người ham học, có năng khiếu văn chương và quan tâm đến việc nghiên cứu kinh sử. Ông để lại nhiều tác phẩm văn học và trước tác, trong đó có Ngự chế Việt sử Tổng vịnh và nhiều bài thơ, văn.

Trong thời gian Tự Đức trị vì, triều Nguyễn phải đối mặt với nhiều vấn đề lớn. Ở trong nước, triều đình tìm cách củng cố bộ máy cai trị, giải quyết khó khăn về kinh tế và đối phó với nhiều cuộc nổi dậy. Đồng thời, từ giữa thế kỷ XIX, thực dân Pháp bắt đầu mở rộng chiến tranh xâm lược Việt Nam. Năm 1858, liên quân Pháp – Tây Ban Nha tấn công Đà Nẵng, mở đầu cuộc xâm lược Việt Nam thời cận đại. Sau đó, Pháp từng bước chiếm Nam Kỳ và gây sức ép ngày càng lớn đối với triều Nguyễn.

Dưới thời Tự Đức, triều đình đã ký nhiều hiệp ước với Pháp, trong đó có Hiệp ước Nhâm Tuất năm 1862 và Hiệp ước Harmand năm 1883. Những biến động này làm chủ quyền của triều Nguyễn bị thu hẹp nghiêm trọng và đặt đất nước trước tình thế rất khó khăn.

Tự Đức mất năm 1883 tại kinh đô Huế, sau 36 năm trị vì. Ông được an táng tại Khiêm Lăng, một công trình thuộc quần thể lăng tẩm triều Nguyễn ở Huế. Triều đại của ông gắn với một giai đoạn đặc biệt quan trọng trong lịch sử Việt Nam: thời kỳ đất nước chuyển từ chế độ quân chủ truyền thống sang thời kỳ chịu sự xâm lược và thống trị ngày càng sâu rộng của thực dân Pháp.