Từ gánh trứng miền Tây đến thương hiệu Ba Huân – Câu chuyện về Anh hùng Lao động Phạm Thị Huân

Trong hành trình phát triển của nền nông nghiệp Việt Nam thời kỳ đổi mới, có những con người đã làm nên những câu chuyện đặc biệt không phải bằng những điều quá lớn lao ngay từ thuở ban đầu, mà bằng sự bền bỉ, nhạy bén, dám nghĩ, dám làm và nhất là luôn biết đặt lợi ích của người nông dân, người lao động và người tiêu dùng vào trong mỗi quyết định của mình. Anh hùng Lao động Phạm Thị Huân, người thường được gọi thân mật là Ba Huân, là một con người như thế.

Nhắc đến Phạm Thị Huân, người ta nhớ đến một nữ doanh nhân gắn bó gần như trọn đời với những quả trứng gia cầm. Nhưng nếu chỉ gọi bà là một doanh nhân thành công thì có lẽ chưa đủ. Đằng sau thương hiệu Ba Huân nổi tiếng là một hành trình dài của một người phụ nữ xuất thân từ nông dân, sớm bước vào đời, trải qua những năm tháng buôn bán nhọc nhằn, đối mặt với những thời điểm tưởng chừng có thể mất tất cả, rồi từng bước đưa một vựa trứng nhỏ trở thành một doanh nghiệp hoạt động theo chuỗi khép kín, ứng dụng công nghệ hiện đại và góp phần thay đổi cách sản xuất, phân phối, tiêu dùng trứng gia cầm tại Việt Nam. Chính hành trình ấy đã làm nên một Phạm Thị Huân được trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới.

Câu chuyện của bà bắt đầu từ miền Tây Nam Bộ, nơi những cánh đồng, con sông và những chuyến ghe xuồng gắn bó mật thiết với cuộc sống của người dân. Sinh năm 1954 tại Long An, Phạm Thị Huân lớn lên trong một gia đình có nghề buôn bán trứng. Tuổi thơ của bà không gắn với những giảng đường rộng lớn hay những cơ hội học hành đầy đủ. Từ khi còn rất nhỏ, bà đã theo mẹ đi buôn bán, làm quen với từng chuyến hàng, từng con đường, từng phiên chợ và từng người nông dân nuôi gia cầm. Khi mới 16 tuổi, bà đã tiếp quản công việc kinh doanh mà cha mẹ để lại.

Có lẽ chính những năm tháng ấy đã tạo nên nền tảng quan trọng nhất cho sự nghiệp sau này của bà. Không được đào tạo bài bản về kinh doanh, nhưng Phạm Thị Huân lại có một “trường học” đặc biệt: trường đời. Bà học cách nhìn thị trường từ những gánh trứng, học cách hiểu người nông dân từ những chuyến đi thu mua, học cách giữ chữ tín từ những mối hàng và học cách vượt qua khó khăn từ chính cuộc sống của mình.

Sau năm 1975, bà làm việc trong lĩnh vực nông sản, tiếp tục gắn bó với công việc thu gom, phân phối trứng từ các tỉnh miền Tây lên Thành phố Hồ Chí Minh. Những năm tháng ấy giúp bà hiểu sâu hơn về thị trường và nhận ra rằng phía sau mỗi quả trứng được bán ra là công sức của biết bao người chăn nuôi. Người nông dân bỏ vốn, bỏ công chăm sóc đàn gia cầm, nhưng lại thường phải đối mặt với sự bấp bênh của thị trường. Khi giá xuống, người chịu thiệt đầu tiên thường chính là người sản xuất.

Từ sự am hiểu ấy, bà quyết định bước ra làm riêng. Thương hiệu Ba Huân bắt đầu từ một vựa trứng tại Thành phố Hồ Chí Minh vào đầu những năm 1980 và từng bước phát triển thành cơ sở thu mua, phân phối trứng, rồi doanh nghiệp. Cái tên “Ba Huân” ban đầu chỉ là tên gọi của một người phụ nữ miền Tây, nhưng theo thời gian đã trở thành một thương hiệu quen thuộc với người tiêu dùng Việt Nam.

Những năm đầu kinh doanh không hề dễ dàng. Thương trường vốn đã khắc nghiệt, còn ngành trứng gia cầm lại phụ thuộc rất lớn vào tình hình chăn nuôi, dịch bệnh, giá thức ăn, sức mua và khả năng tiêu thụ. Thế nhưng bằng sự cần mẫn và nhạy bén, bà Ba Huân từng bước xây dựng được mạng lưới thu mua, phân phối, tạo dựng uy tín với người chăn nuôi và khách hàng.

Rồi một biến cố lớn xảy ra.

Dịch cúm gia cầm H5N1 bùng phát vào đầu những năm 2000 đã gây chấn động ngành chăn nuôi gia cầm. Với một doanh nghiệp đang phát triển trong lĩnh vực trứng, đó là cú đánh rất mạnh. Nguồn hàng bị ảnh hưởng, sức tiêu thụ sụt giảm, nguy cơ thua lỗ hiện hữu. Ba Huân từng chịu những thiệt hại rất lớn trong giai đoạn dịch bệnh. Đứng trước lựa chọn tiếp tục hay bỏ cuộc, người phụ nữ từng trải qua bao năm tháng thương trường lại chọn một con đường khó hơn: tiếp tục bám trụ với quả trứng và đồng hành với người nông dân.

Đó chính là bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời kinh doanh của Phạm Thị Huân.

Nếu chỉ nghĩ đến lợi nhuận trước mắt, bà hoàn toàn có thể chuyển sang lĩnh vực khác. Nhưng bà hiểu rằng nếu người thu mua bỏ cuộc khi nông dân gặp khó khăn thì những người chăn nuôi sẽ càng khốn đốn. Bà cũng hiểu rằng dịch bệnh không chỉ là câu chuyện về một ngành kinh doanh mà còn là vấn đề về an toàn thực phẩm và niềm tin của người tiêu dùng.

Từ suy nghĩ ấy, một quyết định táo bạo được đưa ra: phải thay đổi phương thức sản xuất và xử lý trứng.

Thay vì chỉ thu mua rồi phân phối, Ba Huân bắt đầu đầu tư vào công nghệ xử lý trứng sạch. Bà tìm hiểu các mô hình tiên tiến trên thế giới và quyết định đưa dây chuyền xử lý trứng hiện đại từ Hà Lan về Việt Nam. Trong hoàn cảnh doanh nghiệp vừa chịu thiệt hại nặng nề bởi dịch bệnh, quyết định đầu tư lớn vào công nghệ là một lựa chọn đầy rủi ro. Nhưng cũng chính sự táo bạo ấy đã mở ra một hướng đi hoàn toàn mới.

Dây chuyền đầu tiên có công suất khoảng 65.000 trứng mỗi giờ. Khi hoạt động chưa đủ công suất, doanh nghiệp tiếp tục đầu tư dây chuyền mới với công suất lớn hơn. Những quyết định đó không đơn thuần nhằm tăng sản lượng. Điều quan trọng hơn là Ba Huân đã đưa tư duy sản xuất hiện đại vào một lĩnh vực vốn lâu nay phụ thuộc nhiều vào phương thức thủ công và phân phối truyền thống.

Từ đây, câu chuyện của một quả trứng đã thay đổi.

Quả trứng không còn chỉ được thu mua từ người nông dân rồi nhanh chóng đưa ra chợ. Nó bắt đầu được kiểm soát qua nhiều công đoạn, từ chăn nuôi, thu gom, xử lý, đóng gói cho đến phân phối. Công nghệ trở thành công cụ giúp nâng cao chất lượng, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm và tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng.

Có thể nói, quyết định đầu tư công nghệ của Phạm Thị Huân đã góp phần đưa ngành trứng gia cầm Việt Nam bước sang một giai đoạn mới. Ba Huân không chỉ bán trứng mà dần xây dựng một hệ sinh thái sản xuất thực phẩm, trong đó chất lượng và an toàn được đặt lên hàng đầu.

Nhưng tham vọng của bà không dừng lại ở nhà máy xử lý trứng.

Bà hiểu rằng muốn kiểm soát chất lượng sản phẩm thì phải kiểm soát cả quá trình tạo ra sản phẩm. Nếu chỉ kiểm soát quả trứng sau khi thu mua thì chưa đủ. Muốn có trứng sạch, phải bắt đầu từ con giống, thức ăn, môi trường chăn nuôi, quy trình chăm sóc đàn gia cầm và điều kiện thu hoạch. Từ tư duy đó, Ba Huân từng bước xây dựng mô hình khép kín từ sản xuất thức ăn chăn nuôi, con giống, trang trại, xử lý trứng đến chế biến và đưa sản phẩm ra thị trường.

Đó là một hành trình đòi hỏi vốn đầu tư lớn, kiến thức quản trị và khả năng tổ chức sản xuất. Nhưng trên hết, nó đòi hỏi tầm nhìn dài hạn.

Từ một vựa trứng, Ba Huân dần trở thành một doanh nghiệp thực phẩm với hệ thống sản xuất ngày càng hoàn chỉnh. Công ty phát triển các trang trại chăn nuôi, nhà máy chế biến và hệ thống phân phối. Sản phẩm không chỉ là trứng tươi mà còn có trứng muối, thịt gia cầm và nhiều sản phẩm chế biến liên quan. Theo giới thiệu của doanh nghiệp, thương hiệu Ba Huân đã xây dựng chuỗi sản xuất khép kín và đưa sản phẩm đến hàng nghìn điểm bán trên cả nước.

Điều đáng nói là trong quá trình phát triển ấy, Phạm Thị Huân chưa bao giờ quên xuất phát điểm của mình.

Bà vẫn tự nhận mình là một người nông dân.

Có lẽ vì từng đi qua những ngày tháng cùng mẹ rong ruổi buôn bán trứng, từng chứng kiến người nông dân phải chịu cảnh được mùa mất giá, từng trải qua những thời điểm hàng hóa không tiêu thụ được, nên bà luôn có một sự đồng cảm đặc biệt với người chăn nuôi. Với bà, phát triển doanh nghiệp không chỉ là xây thêm nhà máy hay tăng sản lượng, mà còn phải tạo được một mối liên kết bền vững giữa doanh nghiệp và nông dân.

Trong chuỗi giá trị ấy, doanh nghiệp cần thị trường, còn người nông dân cần một đầu ra ổn định. Khi hai bên cùng đồng hành, sản xuất mới có thể phát triển lâu dài.

Đó cũng là lý do câu chuyện Ba Huân không chỉ là câu chuyện của một thương hiệu trứng, mà còn là câu chuyện về sự liên kết giữa doanh nghiệp với nông nghiệp và nông dân.

Trong nhiều năm, Ba Huân tham gia các chương trình bình ổn thị trường tại Thành phố Hồ Chí Minh, góp phần bảo đảm nguồn cung thực phẩm và ổn định giá cả. Những đóng góp ấy được ghi nhận bằng nhiều phần thưởng và danh hiệu, trong đó có Huân chương Lao động hạng Nhì, các bằng khen của Chính phủ và nhiều giải thưởng dành cho doanh nhân. Năm 2016, bà được Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) khu vực châu Á – Thái Bình Dương ghi nhận là “Nông dân điển hình thế giới”.

Nhưng danh hiệu cao quý nhất đến với bà sau một chặng đường dài.

Trong phong trào thi đua yêu nước giai đoạn 2016–2020, Phạm Thị Huân được lựa chọn là một trong những cá nhân tiêu biểu và được trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới tại Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ X năm 2020.

Danh hiệu ấy có ý nghĩa đặc biệt bởi nó không chỉ ghi nhận sự thành công của một doanh nhân, mà còn ghi nhận những đóng góp của bà đối với sản xuất, nông nghiệp, người lao động, người chăn nuôi và cộng đồng.

Có một điều rất đáng suy ngẫm trong hành trình của người phụ nữ này: bà không đi lên từ một nền tảng thuận lợi. Chính bà từng chia sẻ rằng mình không được học hành cao. Nhưng những hạn chế về bằng cấp không thể ngăn cản một người có ý chí học hỏi từ thực tế, biết lắng nghe thị trường và dám đổi mới.

Nếu kiến thức trong trường học giúp con người có nền tảng, thì trải nghiệm cuộc sống giúp Phạm Thị Huân có một thứ tài sản khác: sự nhạy bén.

Bà nhìn thấy cơ hội ngay trong khó khăn.

Khi dịch bệnh khiến ngành trứng lao đao, bà nhìn thấy nhu cầu về trứng sạch và an toàn.

Khi người nông dân gặp khó khăn về đầu ra, bà nhìn thấy cơ hội xây dựng chuỗi liên kết.

Khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng thực phẩm, bà nhìn thấy yêu cầu phải đầu tư công nghệ.

Và khi doanh nghiệp phát triển, bà hiểu rằng trách nhiệm xã hội cũng phải đi cùng với lợi ích kinh tế.

Đó chính là tư duy đã giúp Ba Huân đứng vững qua nhiều biến động.

Có những thời điểm thị trường thay đổi rất nhanh, sức mua giảm, chi phí sản xuất tăng, dịch bệnh xuất hiện hoặc cạnh tranh ngày càng gay gắt. Nhưng với người đã từng vượt qua những cú sốc lớn như dịch cúm gia cầm, những khó khăn ấy không dễ dàng khiến bà bỏ cuộc.

Một trong những minh chứng rõ nét là giai đoạn đại dịch COVID-19. Khi chuỗi cung ứng và hoạt động sản xuất kinh doanh chịu nhiều tác động, nhu cầu về thực phẩm thiết yếu lại càng trở nên quan trọng. Ba Huân tiếp tục duy trì hoạt động sản xuất, cung ứng sản phẩm và tham gia các chương trình bình ổn thị trường. Những câu chuyện về việc doanh nghiệp đồng hành cùng người lao động, người chăn nuôi và người tiêu dùng trong thời điểm khó khăn đã góp phần làm nổi bật thêm hình ảnh một doanh nhân không chỉ quan tâm đến lợi nhuận.

Đối với Phạm Thị Huân, một doanh nghiệp muốn phát triển bền vững không thể chỉ chạy theo con số doanh thu. Giá trị của doanh nghiệp còn nằm ở niềm tin của người tiêu dùng, niềm tin của người lao động và sự gắn bó của cộng đồng.

Đó là một quan niệm rất gần với chính cuộc đời bà.

Bởi thương hiệu Ba Huân được tạo nên từ niềm tin.

Người nông dân tin rằng những quả trứng của mình sẽ có nơi tiêu thụ.

Người lao động tin rằng doanh nghiệp sẽ tạo cho họ việc làm.

Người tiêu dùng tin rằng sản phẩm mang thương hiệu Ba Huân bảo đảm chất lượng.

Và doanh nghiệp muốn tồn tại lâu dài thì phải có trách nhiệm giữ gìn những niềm tin ấy.

Từ một cô gái miền Tây bắt đầu buôn bán trứng khi mới 16 tuổi đến người đứng đầu một doanh nghiệp thực phẩm quy mô lớn, Phạm Thị Huân đã trải qua một hành trình không ngắn. Đó là hành trình của hàng chục năm lao động, của những chuyến đi thu mua, những ngày thức khuya dậy sớm, những lần đối mặt với thua lỗ, những quyết định đầu tư đầy rủi ro và những nỗ lực không ngừng để đưa công nghệ vào sản xuất.

Nếu nhìn lại từ điểm xuất phát, có thể thấy sự thay đổi ấy thật đáng kinh ngạc.

Ngày trước là những gánh trứng miền Tây.

Sau này là những nhà máy hiện đại.

Ngày trước là những chuyến hàng nhỏ.

Sau này là mạng lưới phân phối rộng khắp.

Ngày trước người tiêu dùng mua trứng chủ yếu dựa vào thói quen và niềm tin với người bán.

Sau này, trứng được xử lý, đóng gói, kiểm soát theo quy trình hiện đại và trở thành một sản phẩm có thương hiệu.

Nhưng giữa những đổi thay ấy vẫn có một sợi dây xuyên suốt: tình yêu đối với nghề và sự gắn bó với nông nghiệp.

Có lẽ đó cũng là lý do người ta gọi Phạm Thị Huân bằng cái tên thân mật “Ba Huân”. Đằng sau một thương hiệu lớn vẫn là hình ảnh một người phụ nữ gần gũi, xuất thân từ nông dân và hiểu giá trị của lao động.

Danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới vì thế không phải là điểm kết thúc câu chuyện, mà là sự ghi nhận cho cả một hành trình. Đó là phần thưởng dành cho những năm tháng bà kiên trì theo đuổi một ngành nghề tưởng như rất bình dị nhưng lại có ý nghĩa thiết thực với đời sống hàng ngày của hàng triệu người.

Một quả trứng có thể nhỏ bé, nhưng phía sau nó là cả một chuỗi giá trị lớn: người nông dân, con giống, thức ăn, trang trại, công nhân, kỹ thuật viên, nhà máy, vận chuyển, phân phối và cuối cùng là bữa ăn của mỗi gia đình. Phạm Thị Huân đã dành phần lớn cuộc đời mình để làm cho chuỗi giá trị ấy trở nên chuyên nghiệp hơn, an toàn hơn và hiệu quả hơn.

Đó cũng là đóng góp đáng quý nhất của bà đối với nền nông nghiệp Việt Nam trong thời kỳ đổi mới.

Câu chuyện Phạm Thị Huân còn gửi đến thế hệ trẻ một thông điệp sâu sắc: thành công không nhất thiết bắt đầu từ những điều kiện hoàn hảo. Một người có thể bắt đầu từ một công việc rất nhỏ, từ một vùng quê nghèo, từ những khó khăn tưởng như không thể vượt qua. Điều quan trọng là phải biết giữ niềm tin, biết học hỏi, biết nhìn thấy cơ hội trong thử thách và dám thay đổi khi thời cuộc thay đổi.

Phạm Thị Huân đã không chọn con đường dễ dàng. Bà đã chọn ở lại với quả trứng khi dịch bệnh khiến thị trường lao đao; chọn đầu tư công nghệ khi doanh nghiệp còn nhiều khó khăn; chọn đồng hành với người nông dân khi họ cần một đầu ra ổn định; chọn xây dựng thương hiệu bằng chất lượng thay vì chỉ dựa vào lợi thế thương mại.

Và chính những lựa chọn ấy đã làm nên một Ba Huân khác biệt.

Từ gánh trứng của tuổi mười sáu đến những dây chuyền hiện đại, từ một người phụ nữ miền Tây đến Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới, cuộc đời Phạm Thị Huân là câu chuyện về sức mạnh của nghị lực, trí tuệ thực tiễn và tinh thần đổi mới. Đó cũng là câu chuyện về một người phụ nữ đã biến tình yêu với nghề thành động lực phát triển doanh nghiệp, biến sự đồng cảm với người nông dân thành những liên kết sản xuất, biến những khó khăn thành cơ hội đổi mới và biến một sản phẩm quen thuộc trong mỗi gia đình thành một thương hiệu có vị thế trên thị trường.

Nhìn lại chặng đường ấy, có thể hiểu vì sao tên tuổi Ba Huân đã trở thành một phần quen thuộc trong câu chuyện phát triển của ngành trứng gia cầm Việt Nam. Và có thể hiểu vì sao Phạm Thị Huân được trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới.

Bởi thành công của bà không chỉ được đo bằng quy mô của một doanh nghiệp. Thành công ấy còn được đo bằng số phận của những người nông dân có thêm đầu ra cho sản phẩm, bằng những người lao động có việc làm, bằng những bữa ăn có thêm nguồn thực phẩm an toàn và bằng niềm tin của cộng đồng đối với một thương hiệu Việt.

Từ một gánh trứng nhỏ bé của miền Tây, Phạm Thị Huân đã tạo dựng nên một hành trình lớn. Đó là hành trình của lao động và sáng tạo, của bản lĩnh và lòng nhân ái, của một người phụ nữ không ngừng bước về phía trước dù con đường nhiều lần xuất hiện thử thách.

Và có lẽ, điều đẹp nhất trong câu chuyện ấy là sau tất cả những thành công, người phụ nữ được gọi bằng cái tên Ba Huân vẫn luôn nhớ mình bắt đầu từ đâu: từ người nông dân, từ những gánh trứng, từ những chuyến đi trên miền sông nước và từ một niềm tin giản dị rằng nếu mình làm nghề bằng cái tâm, giữ chữ tín và luôn biết đổi mới, thì một sản phẩm bình dị cũng có thể làm nên một thương hiệu lớn.

Đó chính là câu chuyện về Anh hùng Lao động Phạm Thị Huân – Ba Huân, một người phụ nữ đã dành cả cuộc đời để nâng tầm những quả trứng Việt, đồng hành cùng người nông dân và góp một phần đáng kể vào hành trình hiện đại hóa nền nông nghiệp nước nhà.