TỪ GIẢNG ĐƯỜNG ĐẠI HỌC ĐẾN CON ĐƯỜNG HẢI QUÂN
Lê Đức Hoàng sinh năm 1962, quê Nam Yên, Hải Yên, Tĩnh Gia, Thanh Hóa. Ông là Trung úy, Thuyền phó tàu HQ-604 thuộc Lữ đoàn 125 Hải quân và hy sinh ngày 14 tháng 3 năm 1988 tại khu vực Gạc Ma. Tên ông được ghi trong danh sách 64 cán bộ, chiến sĩ Hải quân nhân dân Việt Nam hy sinh trong trận chiến ngày 14/3/1988. Sau nhiều năm, hài cốt của ông vẫn chưa được tìm thấy. Những thông tin ngắn gọn ấy là phần cốt lõi của một cuộc đời chỉ kéo dài 26 năm, nhưng phía sau là cả một hành trình học tập, rèn luyện và thực hiện nhiệm vụ của một sĩ quan Hải quân trẻ.
Liệt sĩ, Lê Đức Hoàng là người thông minh, có ý chí và là con cả trong gia đình. Ông luôn nỗ lực để các em noi theo. Sau khi tốt nghiệp phổ thông năm 1980, ông thi đỗ Đại học Sư phạm Hà Nội nhưng không chọn con đường đại học dân sự mà tình nguyện nhập ngũ. Đây là một lựa chọn có ý nghĩa quyết định đối với cuộc đời ông. Từ một thanh niên đứng trước cánh cửa giảng đường, Hoàng bước vào môi trường quân đội và bắt đầu quá trình rèn luyện để trở thành sĩ quan Hải quân.
Việc Lê Đức Hoàng thi đỗ Đại học Sư phạm Hà Nội nhưng lại tình nguyện nhập ngũ là một chi tiết quan trọng khi tìm hiểu cuộc đời ông. Nó cho thấy sự nghiệp quân ngũ không phải một lựa chọn tình cờ. Ông đã chủ động lựa chọn con đường ấy ngay khi còn rất trẻ.
Sau khi nhập ngũ, Hoàng được đào tạo từng bước. Ông học ngoại ngữ rồi được cử sang Bulgaria học sĩ quan chỉ huy Hải quân tại Học viện Hải quân Nikola Vapsarov tọa lạc ở thành phố biển Varna, Bulgary. Quãng thời gian ấy biến một thanh niên vừa rời ghế phổ thông thành một sĩ quan được đào tạo chuyên môn.
Khi trở về nước, ông được giao vị trí Thuyền phó HQ-604. Những gì học được không còn nằm trên sách vở mà được đặt vào hoàn cảnh thực tế của một con tàu làm nhiệm vụ ở Trường Sa.
Cuộc đời ông cho thấy một quyết định của tuổi trẻ có thể tạo nên cả một hành trình. Hoàng đã chọn phục vụ trong quân đội, học tập để trở thành sĩ quan và cuối cùng thực hiện nhiệm vụ ở nơi biển đảo. Sự hy sinh của ông vì vậy cần được đặt trong toàn bộ hành trình ấy.
Theo các tư liệu báo chí, trước chuyến công tác cuối cùng, Hoàng có viết thư về nhà. Ông nhắc đến việc được cấp trên cho nghỉ phép và cho biết sau chuyến công tác sẽ về. Với gia đình, đó là một lời hẹn rất bình thường. Không ai có thể biết rằng người viết thư sẽ không trở lại. Ngày 14 tháng 3 năm 1988, HQ-604 bị tấn công tại khu vực Gạc Ma và chìm. Lê Đức Hoàng hy sinh cùng đồng đội.
Lê Đức Hoàng hy sinh khi mới 26 tuổi. Theo lời gia đình được báo chí ghi lại, phần lớn thời gian tuổi trẻ của ông dành cho quân đội và học tập ở nước ngoài nên ông chưa kịp lập gia đình. Chi tiết ấy cho thấy phía sau hình ảnh một sĩ quan trong danh sách liệt sĩ là một người trẻ còn nhiều dự định riêng. Ông đã dành những năm tháng quan trọng của đời mình cho việc học tập, rèn luyện và thực hiện nhiệm vụ quân đội.
Một trong những mất mát lớn của gia đình là hài cốt Lê Đức Hoàng đến nay chưa được tìm thấy. Đối với người thân, điều đó đồng nghĩa với việc không có một phần mộ cụ thể để trở về. Nhưng tên tuổi, ngày hy sinh, đơn vị và quê quán của ông đã được ghi nhận trong các danh sách liệt sĩ. Biển Trường Sa trở thành nơi gắn với nhiệm vụ cuối cùng của ông và cũng là không gian tưởng niệm người con mà gia đình vẫn nhớ.
Điều còn lại sau nhiều năm không chỉ là một danh sách. Đó là ký ức của một gia đình, những kỷ vật và một tên người được gìn giữ. Lê Đức Hoàng đã không trở về bằng hình hài, nhưng câu chuyện về ông vẫn trở về trong mỗi lần lịch sử Gạc Ma được nhắc lại.
