Từ hầm mỏ đến Chiến khu Việt Bắc: Dấu ấn của Hoàng Quốc Việt trong lịch sử công đoàn

Những năm làm công nhân tại các cơ sở công nghiệp

Hoàng Quốc Việt tên khai sinh là Hạ Bá Cang, sinh ngày 28/5/1905 tại làng Đáp Cầu, tổng Đỗ Xá, huyện Võ Giàng, tỉnh Bắc Ninh, nay thuộc phường Đáp Cầu, tỉnh Bắc Ninh. Khi còn trẻ, ông theo học Trường Kỹ nghệ thực hành Hải Phòng, thường được gọi là Trường Bách nghệ.

Trong thời gian học tập, ông tham gia các phong trào đấu tranh của học sinh, thanh niên và thợ thuyền tại Hải Phòng. Sau khi bị đuổi học vì tham gia hoạt động yêu nước, ông chuyển sang làm công nhân để sinh sống và tiếp tục hoạt động.

Ông từng làm thợ nguội tại mỏ Phấn Mễ ở Thái Nguyên, sau đó đến mỏ Mạo Khê ở Quảng Yên và làm việc tại Nhà máy cơ khí Carông ở Hải Phòng. Tại những nơi này, ông trực tiếp sống và lao động trong môi trường công nghiệp, tiếp xúc với đời sống của những người thợ mỏ, thợ cơ khí và công nhân nhà máy.

Tháng 7/1928, Hoàng Quốc Việt được kết nạp vào Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Năm 1929, ông được tổ chức phân công vào Nam Kỳ hoạt động, tham gia vận động công nhân và xây dựng cơ sở cách mạng. Cuối năm đó, ông được cử sang Pháp để liên lạc với phong trào công nhân và Đảng Cộng sản Pháp.

Sau Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam đầu năm 1930, Hoàng Quốc Việt tham gia Ban Chấp hành Trung ương lâm thời. Từ đây, hoạt động của ông gắn với công tác xây dựng tổ chức Đảng, vận động quần chúng và phát triển phong trào cách mạng ở nhiều địa bàn.

Từ phong trào công nhân đến công tác lãnh đạo cách mạng

Trong những năm 1930, Hoàng Quốc Việt nhiều lần bị chính quyền thực dân bắt giữ, tù đày và trục xuất khỏi những địa bàn hoạt động. Năm 1937, ông được giao làm Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ. Sau khi tiếp tục hoạt động tại Bắc Ninh và Bắc Giang, ông tham gia Hội nghị Trung ương lần thứ tám tháng 5/1941 và được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng.

Trong giai đoạn chuẩn bị Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945, Hoàng Quốc Việt tham gia công tác lãnh đạo và tổ chức lực lượng cách mạng. Sau Cách mạng Tháng Tám, ông được cử vào Nam Bộ, tham gia củng cố chính quyền cách mạng và công tác mặt trận trong bối cảnh cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bắt đầu lan rộng.

Kinh nghiệm hoạt động trong giới công nhân từ những năm trước đó trở thành một phần quan trọng trong quá trình ông đảm nhiệm các nhiệm vụ liên quan đến tổ chức quần chúng và đoàn thể.

Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ I năm 1950

Tháng 1/1950, Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ I được tổ chức tại chiến khu Việt Bắc trong bối cảnh cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đang diễn ra. Đại hội đánh dấu bước phát triển quan trọng trong quá trình thống nhất và xây dựng tổ chức công đoàn trên phạm vi cả nước.

Tại đại hội, Hoàng Quốc Việt được bầu làm Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam. Cương vị này đặt ông trước nhiệm vụ xây dựng tổ chức công đoàn trong điều kiện chiến tranh, khi nhiều cơ quan, nhà máy và cơ sở sản xuất phải sơ tán hoặc chuyển sang phục vụ kháng chiến.

Hoạt động công đoàn thời kỳ đó gắn với việc tập hợp công nhân, tổ chức phong trào thi đua lao động sản xuất, động viên người lao động tham gia kháng chiến và duy trì hoạt động của các tổ chức công đoàn ở những địa bàn khác nhau. Trong điều kiện thiếu thốn về vật chất và nhân lực, việc củng cố hệ thống tổ chức, xây dựng đội ngũ cán bộ và phát triển cơ sở công đoàn là những nhiệm vụ quan trọng.

Hoàng Quốc Việt tiếp tục đảm nhiệm vai trò lãnh đạo tổ chức công đoàn trong nhiều năm sau đó. Ông tham gia xây dựng và phát triển tổ chức đại diện cho người lao động trong giai đoạn kháng chiến, cũng như trong thời kỳ miền Bắc bước vào công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Từ tổ chức công đoàn đến những trọng trách sau này

Ngoài hoạt động công đoàn, Hoàng Quốc Việt còn đảm nhiệm nhiều trọng trách trong bộ máy Đảng và Nhà nước. Từ năm 1960 đến năm 1976, ông giữ chức Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, tham gia xây dựng hệ thống ngành kiểm sát trong giai đoạn đầu hình thành và phát triển.

Sau đó, ông tiếp tục tham gia công tác mặt trận và giữ nhiều vị trí lãnh đạo trong các tổ chức chính trị - xã hội. Ông qua đời ngày 25/12/1992 tại Hà Nội, hưởng thọ 87 tuổi.

Cuộc đời hoạt động của Hoàng Quốc Việt trải qua nhiều lĩnh vực, từ lao động tại các cơ sở công nghiệp, vận động công nhân đến công tác tổ chức cách mạng và lãnh đạo công đoàn. Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ I năm 1950 là một dấu mốc tiêu biểu trong chặng đường ông gắn bó với phong trào công nhân và tổ chức đại diện cho người lao động.