Tự hào thời thanh niên sôi nổi, góp phần Giải phóng Thủ đô

Khi thời điểm Toàn quốc kháng chiến nổ ra (tháng 12/1946), cha tôi bị thực dân Pháp giết hại trên đường rời khỏi Hà Nội khói lửa, còn các anh chị tôi đều tham gia các hoạt động kháng chiến ở vùng tự do.

Một năm sau, theo chủ trương, mẹ tôi đã đưa hai con nhỏ quay lại nhà cũ để làm cơ sở nuôi dưỡng cán bộ kháng chiến hoạt động trong nội thành. Tại đây, tôi vào học lớp 6 tại trường Chu Văn An (tên cũ là trường Bưởi nơi cha tôi đã từng giảng dạy) mà thực dân Pháp vừa cho mở lại.

Trong quá trình học tập tại đây, tôi và chị gái của mình đã tham gia vào tổ chức "Học sinh kháng chiến" do Đoàn Thanh niên cứu quốc tại Hà Nội lãnh đạo. Năm học 1949-1950 phong trào diễn ra mạnh mẽ khiến kẻ địch hốt hoảng với các hoạt động như: Bãi khoá học; mang băng rôn diễu hành trên đường phố để phản đối địch giết hại học sinh Trần Văn Ơn; làm đơn xin phép nguỵ quyền tổ chức đại hội văn nghệ tại Nhà Hát lớn nhưng bất ngờ biểu diễn toàn các bài Kháng chiến như Trường ca sông Lô...

Đến dịp hè, địch mở cuộc càn quét lớn, cả hai chị em tôi đều bị bắt tại căn nhà 98A Hàng Bông nhưng chúng buộc phải thả hai chị em tôi sau một thời gian giam giữ do không đủ chứng cứ kết tội.

Học sinh trường Chu Văn An diễu hành trên phố Hà Nội phản đối địch giết hại Trần Văn Ơn –

Chỉ ít lâu sau khi ra tù, tôi đã được kết nạp vào Đoàn Thanh niên cứu quốc Hà Nội, tham gia nhóm in và phát hành tờ báo bí mật của Đoàn học sinh kháng chiến Hà Nội mang tên "Nhựa sống". Cơ sở này khá quy mô khi có cả máy chữ, máy in báo. Sau một thời gian hoạt động, tháng 10/1952, cơ sở in báo bị lộ do bị chỉ điểm, tôi cũng bị bắt lần thứ hai và khi đó tôi mới 17 tuổi.

Tại Sở mật thám, chúng tra tấn tôi và các bạn bằng đòn bộ (đấm đá, đánh bằng gậy) và kẹp dây vào hai tai rồi quay điện trong suốt thời gian bị giam cầm. Nhưng ngoài những chứng cứ liên quan tới tờ "Nhựa sống" mà địch đã bắt giữ, cả nhóm chúng tôi quyết không khai những bạn bè cùng hoạt động và giấu kín được các hoạt động chống địch như: Ném truyền đơn tại trại Bảo an binh khi địch đưa thanh niên lên trại huấn luyện, đưa giấy tờ kêu gọi trốn lính đến từng gia đình có người bị "động viên".

Sau 2 tháng, việc khảo cung kết thúc, 4 người được lựa chọn để đưa sang nhà tù Hoả Lò giam giữ chờ ngày xét xử. Khi sang nhà tù Hỏa Lò, mỗi người chúng tôi được cấp một tấm thẻ tù với mã số riêng, có dây luồn đeo vào cổ.

Thẻ tù mà tôi được cấp mang mã số VN 2017. Khi được tha tôi đã giấu mang về và nay đã mang tặng cho Ban quản lý di tích Nhà tù Hỏa Lò để trưng bày.

Tại nhà tù Hoả Lò, chúng tôi đã tích cực tham gia vào các hoạt động do Chi bộ nhà tù chỉ đạo như dạy học, hoạt động văn nghệ kháng chiến. Mặc dù Thủ hiến Bắc Việt Nguyễn Hữu Trí muốn trị tội chúng tôi thật nặng để dọa phong trào học sinh nhưng nếu chỉ dựa vào các bản khảo cung tại Sở Mật thám thì chứng cứ khá yếu. Sau hơn một năm bị giam, chúng tôi được tạm tha chờ ngày xét xử, gọi là "tại ngoại hậu cứu".

Vừa ra khỏi tù, chúng tôi đã được tổ chức Đoàn đưa ra vùng tự do học tập rồi lại đưa trở về hoạt động tại Hà Nội, lúc này phải trốn lệnh truy nã.