Từ hậu phương dõi bước chân đồng đội (1)

Giữa tháng 8-2014, Phòng biên tập Nguyệt san Sự kiện và Nhân chứng có một vị khách là thương binh đến từ phường Hưng Dũng (thành phố Vinh, Nghệ An). Ông là Đặng Sỹ Ngọc-một cộng tác viên thân thiết của Nguyệt san Sự kiện và Nhân chứng. “Từ trẻ, vốn thích ghi chép, mê thơ văn nên ngoài thời gian làm nhiệm vụ, tôi thường tranh thủ mọi lúc, mọi nơi để ghi nhật ký. Hiện tôi còn lưu giữ hơn 10 cuốn nhật ký và rất nhiều lá thư thời chiến”, ông Ngọc vừa kể, vừa cho chúng tôi xem bản chụp các cuốn nhật ký mà ông từng lưu giữ như những kỷ vật quý.

Thương binh Đặng Sỹ Ngọc sinh năm 1948 tại xã Đức Ân (Đức Thọ, Hà Tĩnh). Đang học cấp 3, dù thuộc diện hoãn nghĩa vụ quân sự nhưng ông đã viết đơn tình nguyện nhập ngũ. Tháng 6-1967, Đặng Sỹ Ngọc được biên chế vào Đại đội 2, Tiểu đoàn 9 (Trung đoàn 90, Sư đoàn 324) và cùng đơn vị hành quân vào chiến đấu tại chiến trường Quảng Trị. Tại mặt trận, Đặng Sỹ Ngọc đã 7 lần bị thương và cuối năm 1972, ông được đưa ra Bắc điều trị.

Những trang nhật ký dưới đây đã thể hiện cảm xúc, tình cảm của ông trong những năm tháng dõi theo bước chân đồng đội ở chiến trường miền Nam, khi ông đang điều trị ở Trại Điều dưỡng thương binh tỉnh Hải Dương.

15-5-1973: Sinh hoạt đại đội, thành phần đều là cán bộ trung đội trở lên, cấp bậc từ chuẩn úy tới trung úy và đa số là đảng viên. Đồng chí cán bộ trình bày cũng có khiếu nên mọi người chăm chú lắng nghe, trong đó mình nhớ nhất câu “làm cách mạng không phải là kiếm tiền để cải thiện cuộc sống”.

28-9-1973: Chợt nghĩ đến đơn vị, đến chiến trường. Hình ảnh từng đồng đội đã cùng mình chia sẻ cay đắng, ngọt bùi; mỗi đoạn đường bảo vệ, mỗi cành lá ngụy trang, mỗi khẩu pháo, hang lèn, mỗi tiếng chim kêu, vượn hót… lần lượt trở về, hiện lên trong ký ức.

2-10-1973: Đọc lại “Thép đã tôi thế đấy”, tuy bị rách nát nhiều nhưng vẫn rất cảm động. Nghĩ đến mình hiện tại đã trở nên lạc hậu lắm rồi. Hơn 1 năm nay chỉ biết ăn, nghỉ vì vết thương…

24-10-1973: Đêm về, mượn được tập họa báo, thấy đất nước đã chiến thắng và đang xây dựng. Đọc xong, điều đọng lại trong tâm trí mình là hình ảnh hy sinh của nữ bác sĩ 23 tuổi khi B-52 Mỹ đánh vào Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội)...

13-11-1973: Hôm nay tập xe đạp, đến trụ sở UBND xã Thanh Xá (huyện Thanh Hà) thấy có một đám tang. Hỏi ra mới biết người mất là một thương binh nặng chừng 40 tuổi và có 4 người con. Một đám tang thật xúc động. Chợt nghĩ biết đâu mình cũng sẽ như vậy, chỉ khác là mình chưa có vợ.

11-12-1973: Chiều tối mình và Thể đến phòng mấy cô giáo cấp 2 chơi. Đang ngồi chơi cùng các cô thì một bà mẹ bước vào, bà kể chuyện hôm nay ở xã báo tử tới 11 người. Một cô giáo chừng 20-21 tuổi mặt tái nhợt, im lặng rồi bật khóc nức nở khi bà mẹ bước ra ngoài. Thì ra cô có anh ruột đi bộ đội năm 1967, gia đình không nhận được tin tức gì từ đó đến nay. Mọi người động viên Âu-tên cô giáo, cô lại càng khóc nhiều hơn…

13-12-1973: Tối nay vào nhà một chị đã có 6 người con gái. Chồng chị đi bộ đội, đã 6, 7 năm nay bặt tin tức nên chị rất lo. Chị là cán bộ xã, trẻ hơn so với cái tuổi ngoài 40. Rất xúc động khi nghe chị kể chuyện gia đình. Chị chạnh lòng nhìn những đứa trẻ hàng xóm tíu tít đón bố về, trong khi những đứa con chị bao năm ngóng trông mà ông bố cứ đi biền biệt. Mới hôm kia, địa phương cũng báo tử 3 liệt sĩ, trong đó có một đứa em trong họ của chị, bởi vậy chị rất lo lắng. Về nhà, mình cứ nghĩ về chị, về rất nhiều người phụ nữ có hoàn cảnh như chị ở đất nước mình.

19-12-1973: Một công việc mà mình ưa thích: Cả ngày cùng đơn vị tham gia đắp đê với nhân dân trong xã. Với thương tật của mình, không đi cũng chẳng sao, nhưng đi thì sẽ có người bảo là “hấp”. Không sao! Đây là nghị quyết của đơn vị, mà làm việc có ích cho dân thì dù có vất vả vẫn thấy thích…

24-12-1973: Tham gia tập trung sinh hoạt nghe truyền đạt ý kiến của Thượng tướng Văn Tiến Dũng đến thăm nhân dịp Ngày thành lập Quân đội (Đại đội cử 6 người đi từ hôm kia do một Chính trị viên phó phụ trách). Thấm thía, xúc động nhất là khi nghe nói đến việc học tập: “Các đồng chí cán bộ là thương binh, bệnh binh cần phải học, xem đó là nghĩa vụ đối với Tổ quốc khi còn sức chiến đấu”.

27-3-1975: Mấy ngày hôm nay tin chiến thắng ở chiến trường cứ dồn dập. Mọi người đều phấn khởi lắng nghe đài, nhưng những gia đình có người thân đi B lại có thêm một nỗi lo về số phận con em họ. Mình cũng phấn khởi nhưng lại buồn vì không được tham gia.

30-3-1975: Tin chiến thắng ở chiến trường cứ dồn dập dội vào lòng từng người dân miền Bắc. Sáng nay, tuy là ngày chủ nhật nhưng đơn vị vẫn tập trung phổ biến tin chiến thắng. Một số cán bộ thương binh, bệnh binh là người miền Nam được điều động trở vào trong đó. 8 người bị thương đã phấn khởi lên đường khi hay tin quê hương được giải phóng.

30-4-1975: 5 giờ chiều, cả đại đội ồn ào nghe tin Sài Gòn giải phóng trên đài phát thanh. Nét mặt ai cũng rạng rỡ, xúc động. Có lẽ chưa có một cái Tết nào sánh được với buổi chiều hôm nay. Có đồng chí vui sướng tới trào nước mắt, mình cũng vậy, chỉ tiếc là không được tham gia chiến dịch vì bị thương quá sớm. Vui sướng thay cho đồng đội của mình, trong đó có Khôi, Chín, Khâm và các đồng hương khác đang hoạt động trong ấy…