HÀ NỘI TỰ DO ĐỘC LẬP
CHUYỆN VỂ ĐỒNG CHÍ TRẦN ĐĂNG NINH
Nhân dịp kỷ niệm Cách mạng tháng Tám, trong cuộc gặp mặt các tù chính trị, cũng như qua cuốn sách viết về nhà tù Hỏa Lò, tên đồng chí Trần Đăng Ninh được nhắc nhiều với một tình cảm đầy mến phục.
Tôi nhớ lại một số chuyện về “người cộng sản kiên cường ấy - như chúng tôi thường gọi những lúc được gần anh trước đây, người Cộng sản đã để lại những dấu ấn đầu tiên sâu sắc nhất đời tôi.
Vào đầu 1942, khi tôi còn đang bị giam ở khám lớn (vio-lon) Sở mật thám Hà Nội, một buổi bỗng cả nhà giam náo động. Tên Chánh mật thám Lanèque, tên hung thần Lutg lớn tiếng loan tin chúng đã bắt được và đưa về đây “Đáng to đầu”, “tên cộng sản đầu sỏ nguy hiểm” đã “chỉ huy nổi loạn Bắc Sơn” với “hùm xám Chu Văn Tấn”. Chúng tôi bàng hoàng... Được biết chúng đã tra tấn anh rất dã man nhưng cũng tỏ thái độ thực sư nể phục sự kiên gan sắt đá của anh và có ý muốn mua chuộc Chúng hí hửng ra mặt, công khai nói rằng đã phá vỡ được Thành ủy (Hà Nội) bắt các xứ ủy viên... nhất định phen này sẽ tóm hết được Trung ương, và ngay cả Đặng Xuân Khu (tức anh Trường Chinh), Hạ Bá Cang (tức anh Hoàng Quốc Việt) cũng không thể thoát. Nhưng sau mấy trận truy lùng rầm rộ bọn mật thám đã tiu nghỉu, chịu thất bại và với anh Ninh lại là những trận đòn thù
tiếp theo vô cùng tàn khốc dã man... Chúng tôi ngó nhìn anh qua lỗ cửa xà lim mà lòng xót xa. Từ phòng tra tấn về quần áo tả tơi, bết máu, mặt thâm xạm như càng bạnh to ra, với vẻ cương ngạnh, khi qua xà lim giam tôi cạnh nhà xí, mắt vẫn nhìn thẳng, anh nói khẽ mà như phóng vào phòng tôi:
- Hãy cố chịu đấy nhé!
Hình ảnh anh, lời khích lệ của anh đã làm tôi như bừng tinh và sáng lên trong lòng một niềm tin mạnh mẽ. Chả là đám học sinh chúng tôi, giữa cuộc thử thách khốc liệt gay go lúc đó đang; có tâm trạng hoang mang lo lắng trước những tổn thất, tan vỡ từ trên xuống dưới của tổ chức và phong trào.
Tấm gương đấu tranh kiên cường, bất khuất của anh làm bừng lên trong tôi tính cách nổi trội của một công nhân áo xanh đích thực, không những so với lớp tiểu tư sản mà cả với đám đông thợ thủ công, nông dân, trí thức, nhân sĩ, các lãnh tụ chính trị, Quốc dân Đảng, Đại Việt, Phục quốc đang ngả nghiêng, rã rời, suy sụp. Tôi đã tự nhủ thầm: công nhân là như thế đấy, thực dáng cảm phục.
Anh Ninh đã bị án tù chung thân, vào Hỏa Lò, lên Sơn La, vượt ngục rồi đến 1944 lại bị bắt về giam cùng chúng tôi ở Hà Nội.
Trong nhà tù, mọi người đều thừa nhận vai trò lãnh đạo và đoàn kết đấu tranh của anh cùng với các đảng viên cộng san kiên cường khác: Trần Tử Bình, Lê Tất Đắc v.v... chúng tôi học tập được nhiều ở anh qua các cuộc đấu tranh khá căng thẳng giữa anh và các đồng chí đồng cấp như anh Đào Duy Kỳ về vấn đề Đảng... và những cuộc tranh luận chính trị với những lãnh tụ Đệ tứ (tờ-rốt-kit), với các lãnh tụ Đại Việt, Phục quốc khác diễn ra khõng kém phẩn gay gắt. Tuy vậy, cái đặc sắc ở đây là trong những phút đấu tranh mạnh mẽ, thẳng thắn anh vẫn kiên trì giữ cho được đoàn kết. Không bè phái, anh nhắc nhở chúng tôi thực hiện cho được việc đoàn kết với tất cả tù nhân: số vuông (cộng sản), số chéo (quốc gia: Đại Việt, Quốc dân Đảng, Phục quốc) và cũng không được quên lôi kéo anh em số đỏ (thường phạm khổ sai) để đấu tranh cho việc cải thiện đời sống chung ở nhà tù... Không những thế, trong trường học nhà tù nổi tiếng này, bên cạnh những bài giảng về triết học, chính trị, chủ nghĩa cộng sản, chủ nghĩa xã hội... của các anh Đào Duy Kỳ, Kỳ Vân (Sao Đỏ), những bài nói chuyện, những kinh nghiệm sống, thực tế của chính bản thân anh Ninh quả thực là vô giá. Nhờ đó mà anh em trong các tổ trung kiên chúng tôi (tổ chức nòng cốt cách mạng trong Hỏa Lò) và cả các chị em tù như chị Viếng (tức Trương Thị Mỹ), đã hiểu sâu, nắm chắc và vô cùng hào hứng biết thế nào là chuyển hướng chiến lược mới của Đảng về Mặt trận Việt Minh, sự quan trọng và tính chất quyết định của chính sách Đại đoàn kết dân tộc, những kinh nghiệm xương máu về vũ trang khởi nghĩa Bắc Sơn và công tác vận động cách mạng thời kỳ tiền khởi nghĩa. Thắng lợi Cách mạng tháng Tám đã chứng minh cho những bài học quý giá của đồng chí bí thư Xứ ủy và của người cán bộ dày dạn đấu tranh đã được Đảng giao giữ vững căn cứ Bắc Sơn. | |
 Logged
|
|
|
|
Giangtvx Thượng tá  Bài viết: 25560 | 
| Re: Từ Hỏa Lò đến phủ Khâm Sai Bắc Bộ« Trả lời #6 vào lúc: 12 Tháng Tám, 2016, 10:41:32 am » |
Tháng 3/1945. Tinh hình sôi sục, theo hướng dẫn của “những người cộng sản kiên cường”, anh em tù nhân hăm hở bàn bạc tìm cách nhanh chóng trốn ra ngoài hoạt động, noi
theo các gương dũng cảm vượt ngục còn nóng hối của các anh Trần Đăng Ninh, Văn Tiến Dũng...
Rồi đêm 11/3, toán tù đầu tiên gồm anh Ninh cùng một số người trong, tố trung kiên đã trèo lên mái trại “lô cốt" vượt tường cao ra phố, còn toán tiếp theo đã phải chuyển sang tìm “đường cống” và vượt được ra ngoài sau khi đã bị chặn lại mất hơn một đêm.
Nhớ lại ngày hôm trước, theo chỉ thị của anh Ninh, tôi đi bàn với anh em tù thường phạm cùng tổ chức vượt tường, nhưng buổi sau, khi lên được mái nhà, một số tù thường phạm lại tranh giành và gây lộn nhau ầm ĩ, lính gác đã nổ súng bổ ra vây chặn. Anh Ninh đáng lẽ phải đi ngay từ đầu (vì là cán bộ chủ chốt) nhưng lúc đó vẫn thấy còn nằm nép lại bên nóc nhà. Tôi hoảng quá, men lại gần. “Làm ăn kiểu gì thế này? Thôi vọt lên đi, chờ gì nữa!” tiếng anh quát khẽ. Tôi như bị điện giật, xông phăng lên, cũng lôi kéo giằng co như ai và nắm được đầu thang, tay sượt mảnh chai, tuột ngay xuống chân tường ngoài phố. Sau đó tôi mới biết anh Ninh cùng các anh Lợi, Chính... cũng đã kịp ra được và đã lẩn vào đêm tối của Hà Nội.
Ngay trong tháng 4, anh Ninh đã được Thường vụ Trung ương cử tham gia Hội nghị Quân sự cách mạng Bắc Kỳ lịch sử tiếp đó anh được cử vào ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc cùng với anh Võ Nguyên Giáp trong Bộ Chỉ huy Giải phóng quân Nam tiến đánh vào Thái Nguyên (20/8). Các đồng chí trong tổ trung kiên từ Hỏa Lò ra, tôi thì được Xứ ủy chỉ định tham gia lãnh đạo cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ngày 19/8 ở thủ đô Hà Nội. Các đồng chí khác người vào cơ quan Trung ương, người về các địa phương đều có những đóng góp xứng đáng... cho thắng lợi của Cách mạng tháng Tám. Những quan điểm lý luận và kinh nghiệm đấu tranh vô cùng quý báu tiếp thu được từ sự chỉ bảo và hành động gương mẫu của anh Ninh cũng như anh Trần Tử Bình, trong nhà tù Hỏa Lò ở Hà Nội là hành trang vô giá của tôi trên con đường chiến đấu cho Cách mạng tháng Tám vĩ đại.
Cho đến 1948, tôi lại có dịp biết rõ một lần nữa về anh khi tôi làm Chánh văn phòng Bộ Quốc phòng, Tổng chỉ huy lúc đó đóng ở căn cứ Việt Bắc.
Lúc ấy, quân dân trong căn cứ đang hân hoan vui mừng chiến thắng vì mới đánh bại được cuộc tiến công chiến lược thu đông 1947 của địch nhằm đánh phá cơ quan đầu não cuộc kháng chiến của ta thì lại xảy ra vụ án gián điệp H.Xăngvanhđơ (H122). Vụ án tai tiếng đã gây rung động, hoang mang trong các cơ quan lãnh đạo quân đội ở căn cứ. Hàng trăm cán bộ chiến sĩ và dân - trong đó có cán bộ chủ chốt Bộ Tổng tham mưu, cán bộ quân khu Việt Bắc, Trung đoàn chủ lực Bắc Bắc đã bị bắt, bị dùng cực hình để lấy cung. Khi được biết sự việc này, nhận định là có địch lũng loạn, Trung ương và Bác đã giao ngay đồng chí Trần Đăng Ninh - Thanh tra Chính phủ, gấp rút kiểm tra xem xét... Với những kết quả điều tra trực tiếp sâu sát và thực tế của đồng chí Trần Đăng Ninh, vụ án oan đã được giải quyết, những quyết định sửa sai đã được thực hiện một cách gọn ghẽ đúng đắn, ổn định và tin tưởng trở lại
40 năm sau, trong cuộc gặp mặt cán bộ quân đội cũ có dịp gặp lại một số nạn nhân đã may mắn được giải oan nhắc lại những ngày kinh hoàng đó ở Việt Bắc, mọi người rất xúc động trân trọng nhắc đến “phúc đức” của đồng chí Trần Đăng Ninh, tiếc thương “một Bao Công” của thời đại Hồ Chí Minh.
Và chúng tôi cũng không quên ca ngợi anh là người đã có công lớn trong sự nghiệp xây dựng quân đội nhân dân, xây dựng Đảng, khi anh lãnh nhiệm vụ nặng nề trong Tổng Quân ủy làm Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần từ những năm khó khãn nhất của cuộc kháng chiến chống Pháp.
Tháng 12/1995 | |
Logged |
|
|
|
Giangtvx Thượng tá Bài viết: 25560 |
| Re: Từ Hỏa Lò đến phủ Khâm Sai Bắc Bộ« Trả lời #7 vào lúc: 13 Tháng Tám, 2016, 08:13:22 am » |
NHỮNG CUỘC ĐẤU TRANH VÀ TlỂP XÚC GIỮA VIỆT MINH VỚI CHÍNH PHỦ TRẦN TRỌNG KIM Ở HÀ NỘI1
I. CHUẨN BỊ KHỚI NGHĨA VÀ GẶP GỠ VỚI KHÂM SÁI PHAN KẾ TOẠI, THỦ TƯỚNG TRẦN TRỌNG KIM
1. Sau khi vượt Hỏa Lò ra, đến tháng 5/1945, giữa lúc các đoàn thể Việt Minh ở Hà Nội sôi nổi bước vào chuẩn bị khởi nghĩa, tôi và anh Chính được Đảng điều sang giúp Đảng Dân chủ Việt Nam (còn gọi là Dân chủ Đảng - trong Việt Minh). Cùng với đồng chí Vũ Quý, ba chúng tôi họp thành Đảng Đoàn bên cạnh Trung ương Đảng Dân chủ.
Khi đó anh Dương Đức Hiền, Tổng Thư ký mắc đi công tác ở Việt Bắc. Anh Vũ Quý (tức Kiến), người đã giúp gây dựng Đảng Dân chủ ngay từ những buổi đầu, lại được cấp tốc chuyển sang công tác khác rồi bị mất liên lạc luôn trong một vụ việc nghi là dính líu đến "A,B"2. Anh Chính cũng rời Hà Nội, cùng với một số trí thức, kỹ sư, bác sĩ... lên chiến khu họp Quốc dân Đại hội Tân Trào.
Tôi nhớ mãi trong một buối họp, trên một căn gác ở phố Rolland (phố Hai Bà Trưng hiện nay), đổng chí Lê Đức Thọ3 thay mặt Trung ương Đảng và Tổng bộ Việt Minh giao cho tỏi phụ trách Đảng Đoàn và lãnh đạo khối Dân chủ Đảng ở Hà Nội và các thành phố của Bắc Kỳ (Hải Phòng, Hải Dương, Nam Định, Phú Thọ, Vĩnh Yên...).
Nhưng rồi anh Thọ cũng rời địa bàn lên Việt Bắc dự hội nghị. Tôi được giới thiệu bắt liên lạc và phối thuộc vào sự lãnh đạo của Thường vụ Xứ ủy - đồng chí Nguyễn Khang. Lúc này chưa lập Kỳ bộ Việt Minh.
Được Đảng Cộng sản tận tình giúp đỡ, Đảng Dân chủ là một thành viên của Mặt trận Việt Minh khi ấy đang trong thời kỳ phát triển mạnh.
Qua việc nắm được Tổng hội sinh viên (thời anh Dương Đức Hiền, Nguyễn Dương Hồng là hội trưởng và phó hội trưởng) và thu hút một số nhân vật nổi tiếng trong nhóm Thanh Nghị (số nhân sĩ trí thức tập hợp quanh tờ báo “Thanh Nghị”), Đảng Dân chủ đã tổ chức được nhiều cơ sở là viên chức trung cao cấp ở các công sở quan trọng, một số đông sinh viên ở các trường Luật, Y, Canh nông... và nhiều người làm “nghề tự do” (nhà giáo, thầy thuốc, viết báo). Lúc ấy, cũng đã lập được Thành ủy Đảng Dân chủ Hà Nội do tôi làm Bí thư với một Ban Tuyên truyền xung phong năng nổ tháo vát cùng các tổ tự vệ và đội Danh dự trừ gian...
Báo Dộc lập cùa Đảng Dân chủ được in ấn ngay ở ngoại thành với các bài của anh Nguyễn Đình Thi, Văn Cao vừa sáng tác vừa là người in đá (li-tô)... các báo Cứu quốc, Hồn nước Độc lập... là tài liệu bí mật cùa Việt Minh được dân chúng đón chờ, tìm đọc và ca ngợi.
Thanh thế, tổ chức của Đảng Dân chủ dưới danh nghía thành viên Mặt trận Việt Minh phát triển và “bốc” cao nhất là trong giới tiểu tư sản tri thức, nhân sĩ nội ngoại thành Hà Nội. Với nhiều sinh viên, trí thức, Đảng Dân chủ là Việt Minh, Việt Minh là Đảng Dân chủ, mà cũng là Cứu quốc...
Tôi thật phấn khởi khi nhận nhiệm vụ mới nhưng cũng lo, thoáng cảm thấy như đơn độc hoạt động ở trung tâm thành phố, xa lãnh đạo. Các đồng chí Xứ ủy và Thành ủy lúc đó đóng tại A.T.K (an toàn khu) ở phía nam, phía bắc ngoại thành và ở vùng nông thôn Hà Đông nên liên lạc không nhanh chóng dễ dàng.
Tôi đã chọn ngôi nhà số 101 Gambetta (nay là phố Trần Hưng Đạo)4 ở trung tâm thành phố làm cơ quan bí mật thường xuyên hoạt động. Trạm giao thông cũng gần đó, ở 75 Hàng Bông Thợ Nhuộm5 ).
Nhà 101, một biệt thự lớn, không những là vỏ bọc tốt mà thú vị là chỉ ở xế cạnh, cách độ hơn trăm mét, căn nhà nhỏ của bác sĩ Trần Văn Lai mới được Chính phủ Huế và Nhật đồng ý bổ nhiệm là Thị trưởng Hà Nội, ở lại Cité Tân Hưng (ngõ Tức Mạc bây giờ) cùng một dãy với trụ sở Hội Tam Điểm (Franc MaCon, một hội kín của giới tư sản).
Ở đây ngày đêm tôi như được tắm mình và nuôi dưỡng trong cái sôi sục lãng mạn, đầy nhiệt huyết, sáng tạo bất ngờ của quần chúng nhân dân Thủ đô đang lúc cao trào rừng rực dâng lên. Nhờ đó tôi có được nhiều thuận lợi đặc biệt cho công tác Mặt trận và rất thích hợp với tình hình đang biến động nhanh chóng, không thể lường trước được trong lúc ấy.
Không khí cách mạng và chuẩn bị khởi nghĩa từ miền núi, ven đô đã dội mạnh và lan nhanh vào một Hà Nội còn ngổn ngang phờ phạc, đói rách của những ngày bão lụt với đầy tai ương của một cuộc chiến tranh xa lạ, sắp tàn. Cờ đỏ sao vàng, truyền đơn biểu ngữ của Việt Minh xuất hiện một cách táo bạo ngày càng nhiều cùng với các cuộc mít tinh, diễn thuyết xung phong, phá kho thóc, chống Nhật và bù nhìn, Đại Việt Quốc dân Đảng như ở Bách Thảo,... đang khuấy động cả thành phố. Công tác trừ gian một cách đích đáng và có hiệu quả được quần chúng ca tụng truyền đi như những câu chuyện huyền thoại mà mọi người mong đợi và sẵn sàng ủng hộ, che chở; người dân đã tìm nhiều cách để ủng hộ các chiến sĩ du kích ở tận chiến khu...
Một sáng tháng bảy, đúng hẹn trên đường Cổ Ngư (đường Thanh niên bên hồ Tây hiện nay), tôi đã đón được anh Vũ Đình Hòe để kịp đưa đi dự Quốc dân Đại hội sắp họp ở Tân Trào. Anh cảm động và hổi hộp tranh thủ kể về cuộc họp đầy xúc động của các nhân vật chủ chốt trong nhóm (báo) Thanh Nghị. Có vị đang còn là công chức cao cấp cũng lặn lội từ miền Trung ra để rồi quyết định “chia tay đôi ngả”, nhưng theo anh thì ai nấy vẫn còn “lưu luyến một lòng”. Các anh Vũ Đình Hòe, Đỗ Đức Dục lúc này đã dứt khoát ra chiến khu với Việt Minh. Một số các vị trí thức lớn đàn anh khác như luật sư Phan Anh, thạc sĩ Hoàng Xuân Hãn... người nghỉ, người lên đường trở về với Chính phủ Huế, lòng ngổn ngang trăn trở.
-------------
1. Đã trích đăng trong Tạp chí Xưa và nay: "Các cuộc tiếp xúc giữa Việt Minh và Chính phủ Trần trọng Kim", số 5, 6 tháng 8, 9/1994, có sửa và bổ sung thêm
2. Tên tổ chức chống Cộng của mật thám Đông Dương thời Pháp thuộc A.B: Antibolchévic (Ăng ti Bôn sê vích)
3. Đồng chí Lê Đức Thọ lúc đó là phái viên Trung ương Đảng với danh nghĩa của Tổng bộ Việt Minh đã lãnh đạo Đảng Đoàn bên cạnh Trung ương Đảng Dân chủ
4. Nhà 101 của gia đình ông Nguyễn Bá Chính, công chức cao cấp thân thuộc Tổng đốc Hoàng Trọng Phu, qua con em Nguyên Bá Lương (Đảng Dân chủ), Lê Quân (Thanh niên cứu quốc Hoàng Diệu), Quang Liên (Đội Danh dự) đã dành cho Việt Minh sử dụng | |
Logged |
|
|
|
Giangtvx Thượng tá Bài viết: 25560 |
| Re: Từ Hỏa Lò đến phủ Khâm Sai Bắc Bộ« Trả lời #8 vào lúc: 13 Tháng Tám, 2016, 08:20:29 am » |
Điều anh kể khẳng định nhóm Thanh Nghị đã bị phân liệt. Vốn là một nhóm trí thức, nhân sĩ có tiếng tăm, được nhiều người mến phục ở Hà Nội cũng như tại miền Bắc và Trung; nhóm nổi lên sau thời kỳ Nhật, Pháp khủng bố những năm 1942 - 1943 thể hiện xu hướng yêu nước, dân chủ, tiến bộ, hoạt động trong khuôn khổ công khai hợp pháp, nay tự giải thể, một số lớn đã chuyển theo Mặt trận Việt Minh, làm cách mạng giải phóng. Điều đó có ý nghĩa khá quan trọng.
Nhưng qua sự kiện trên, tôi cũng thấy được Chính phủ đương thời của nhà học giả Trần Trọng Kim, tuy bị khủng hoảng nghiêm trọng, nhưng được người Nhật hậu thuẫn nên vẫn còn có sức thu hút, cũng tập hợp lực lượng thành lập một chính phủ mới thân Nhật.
Tôi lại có một cuộc gặp chớp nhoáng ở Hàng Gai với ông Hồ Hữu Tường, một nhân vật “Trốt kít” (còn được gọi là những người “Đệ tứ quốc tế cộng sản”) lúc đó ở Hà Nội. Ông tỏ ra sốt sắng chủ động tìm đến với Việt Minh, đề xuất việc “các đổng chí của ỏng” lúc này có ý muốn tham gia Việt Minh và xin được vào ngay Tổng bộ để đưa ra một chú trương mới nhằm gạt Chính phủ họ Trần1.
Tôi tỏ ý hoan nghênh nhưng nói ông phái chờ đế cấp Trung ương quyết định và trả lời. Trao đổi riêng với nhau, chúng tôi cho rằng không thể đặt vấn đề liên minh với nhóm của ông Hồ Hữu Tường, vì những người Trốt kít ở Hà Nội không nhiều, không thành một tổ chức lớn như ở Nam Bộ. Vả chăng cũng còn tồn tại một số tai tiếng đối với những người "Đệ tứ"5 nên Mặt trận Việt Minh lúc đó chỉ sẵn sàng thu nạp từng cá nhân vào đoàn thể của Mặt trận.
Nhưng qua cuộc gặp, tôi đã nhận thêm được một tín hiệu đáng phấn khởi và rất thôi thúc. Những người gọi là “Đệ tứ” hay “Trốt kít” ở đây, trước vẫn phê phán chương trình Việt Minh, nay đã có thái độ và hành động công khai muốn tham gia Mặt trận Việt Minh, tẩy chay và chống chính phủ, chính quyền Khâm sai. Điều đó có nghĩa là thanh thế của Việt Minh thực sự đã lên tới đỉnh cao và chính phủ ngày càng bị cô lập.
Người Nhật lúc này tranh thủ cho xúc tiến nhanh chuyển giao hành chính: Tòa Thị chính, các sở Bảo an, Cảnh sát Bưu điện, Tòa án, Thông tin báo chí... cho chính quyền Khâm sai.
Qua một số sinh viên Đảng Dân chủ2 chúng tôi đã bắt mối với anh Lê Văn Lãng, một cứ nhân trẻ, dân Nam Bộ, để người Nhật và Khâm sai giao cho làm giám đốc lực lượng cảnh sát Hà Nội. Như thế là trong những ngày chuẩn bị khởi nghĩa, Việt Minh đã nắm và chi phối được một trong hai công cụ đàn áp của chính quyền mới được xây dựng (lực lượng Bảo an và lực lượng Cảnh sát).
Tôi lại bắt liên lạc với anh Nguyễn Văn Lưu3 được giao làm Chánh án và anh đã chấp nhận sau khi được sự đồng ý bi mật của Việt Minh.
Đó là những nội tuyến cao cấp ở ngay trong chính quyền Khâm sai có khả năng phát huy tác dụng lớn trong một cuộc khởi nghĩa hay đảo chính, binh biến mà Xứ ủy nhắc phải trân trọng bảo vệ (nhất là trong lúc công tác trừ gian đã thành phong trào) và tìm cách sử dụng hiệu quả. Điều đó gợi cho chúng tôi thấy được những khả năng to lớn phá sập chính quyền Khâm sai từ bên trong như thế nào và bộ máy chính quyền “bù nhìn” đó thực sự đã rệu rã và vá víu đến đâu.
2. Ở Hà Nội vẫn có tin dai dẳng, ông Phan Kế Toại, Khâm sai Bắc Bộ mới lên, nhưng cũng nhiều lần xin từ chức và đã được giữ lại. Ông lại ngỏ ý muốn được tiếp xúc với một Việt Minh đích thực. Sau khi thấm tra qua nhiều cơ sở tin cậy, chắc chắn (người thân trong gia đình, thư ký tin cẩn của ông trong tư dinh) tôi với bí danh là giáo sư Lê Ngọc, đã đổng ý một cuộc gặp gỡ bí mật đầu tiên với ông Phan Kế Toại, ngay tại dinh Khâm sai vào một buổi sáng, trong giờ làm việc. Cũng chỉ là một cuộc tiếp xúc thăm dò, tìm hiểu trong một bối cảnh phức tạp đang biến động mạnh, đầy rẫy mưu mô cạm bẫy và âm mưu từ rất nhiều phía. Trong cuộc đối thoại giữa già và trẻ, trên những cương vị khác nhau và đối lập về chính trị, tôi trân trọng trình bày chủ trương và hoạt động chống Nhật giải phóng đất nước của Mặt trận Việt Minh, cố ý nhắc đến khả năng sát sườn về Hoa quân nhập Việt, tin Anh - Mỹ đã đưa quân đến cửa ngõ đất nước ta và có thể đổ bộ... phong trào chiến tranh du kích đang lan rộng ở miền núi...
-----------------
1. Chính phủ Trần Trọng Kim mới dược thành lập mặc dù bất lực nội bộ tranh chấp phe phái, tham nhũng nổi tiếng trong những vụ đầu cơ tích trữ gạo, thuốc cứu tế, đã phải xin từ chức, nhưng lại được người Nhật mạnh tay cố nhanh chóng vực dậy và tranh thủ trao lại Nam Kỳ chuyến giao hành chính và vũ khí ở Bắc, Trung Kỳ để trương thanh thế như là một chính phù Việt Nam độc lập...
2. Anh Lê Văn Ngượn, Đảng Dân chù, sinh viên Luật cùng quê Nam Bộ dã giới thiệu anh Lãng. Sau khời nghĩa, anh Lăng là một cán bộ cao cấp của Sở Liêm phóng (sau này là Bộ Công an), Bộ Ngoại thương... nay đã nghi hưu ở Thành phố Hồ Chí Minh.
3. Anh Nguyễn Văn Lưu (tức Lưu Phệ), một luật sư trẻ, qua anh Phan Tử Nghĩa đã nhận nhiệm vụ Mặt trận Việt Minh. Sau này anh là cán bộ cao cấp Bộ Ngoại giao cùa Chính phú ta. dã nghi hưu và đã mất. | |
Logged |
|
|
|
Giangtvx Thượng tá Bài viết: 25560 |
| Re: Từ Hỏa Lò đến phủ Khâm Sai Bắc Bộ« Trả lời #9 vào lúc: 13 Tháng Tám, 2016, 08:24:46 am » |
Ông Phan Kế Toại chăm chú nghe, hỏi, nhưng cũng tránh đi sâu vào các vấn đề cụ thể và những gì có thể đụng chạm đến chính quyền, chính phủ. vẻ quan tâm cởi mở nhưng có cân nhắc của ông tỏ ra có thiện cảm đối với nhiệt tình hãng hái của tôi một thanh niên, nhưng đồng thời cũng biểu thị một thái độ trọng thị Mặt trận Việt Minh. Ông đề xuất việc tiếp tục giữ mối quan hê, liên lạc nhưng xin hết sức kín đáo.
Ra về, tôi mang theo một cảm giác rõ rệt: - qua cuộc gặp gỡ ông Phan Kế Toại thể hiện thực sự không chống lại Việt Minh nhưng cũng không muốn theo Việt Minh. Là người cầm đầu phủ Khâm sai Bắc Bộ, ông tỏ ra cứng rắn không theo chủ trương chống Việt Minh của quân đội Nhật. Nhưng cũng không có một lời thanh minh hay bênh vực Chính phủ Huế.
Cục diện chiến tranh lúc này đã trở nên hết sức khấn trương phức tạp với những tin đồn dồn dập chung quanh vấn đề Hội nohị Postdam, Liên Xô tham chiến, cuộc phản công thắng lợi của Đồng minh ở biển Đông...
Ở Hà Nội, sau vụ các chiến sĩ Việt Minh phá cuộc mít tinh ở Bách Thảo (17/6/1945), Hiến binh Nhật, mật thám có Thanh niên ái quốc làm chỉ điểm, mở một cuộc bố ráp lớn vào Trường Cán bộ hành chính khu Việt Nam học xá... nơi chúng cho là trung tâm hoạt động của Việt Minh và phong trào dân chủ, yêu nước ở nội thành...
Nhiều sinh viên, Việt Minh cũng có, mà không Việt Minh cũng có thậm chí cả người có tiếng thân Nhật cũng có, đã bị bắt giữ, tra tấn hoặc truy lùng.
Ban Trị sự Tổng hội Sinh viên, báo Tự trị phải ngừng hẳn hoạt động... Nhưng cuộc khủng bố bừa bãi, mù quáng trong những ngày này càng thúc đẩy cho phong trào đấu tranh chống Nhật lên cao và mở rộng. Đến lúc thanh niên nam nữ đã thấy phải dứt khoát lao vào cuộc đấu, thoát ly gia đình, về nông thôn, tìm Việt Minh, tìm đường lên chiến khu, tìm cách mạng.
Tin về đồn Bần Yên Nhân, ngay trên đường Hà Nội - Hải Phòng bị Việt Minh đánh chiếm, mặc dù được bưng bít, đã lan nhanh vào Hà Nội. Người ta to nhỏ bàn tán: Quân du kích (Việt Minh) đã về đổng bằng.
Tinh hình Hà Nội sục sôi thêm với các hoạt động trừ gian xuất quý nhập thần của các Đội Danh dự Việt Minh, với các cuộc tuyên truyền xung phong của Đoàn Thanh niên tuyên truyền xưng phong Thành Hoàng Diệu. Dân chúng phấn khởi nhưng chỗ này chỗ kia phảng phất xuất hiện lo âu.
Giữa lúc ấy, ông Phan Kế Toại báo muốn giới thiệu tôi gặp Thủ tướng Trần Trọng Kim nhân dịp ông ra Bắc nắm tình hình ngoài này. Tôi được biết thêm là Thủ tướng đến Hà Nội Ià để thị sát tình hình sau vụ Việt Minh đánh đồn Bần, đồng thời điều đình với tướng Tsuchihashi, Tổng Tư lệnh quân chiêm đóng, kiêm Toàn quyền Nhật ở Đông Dương, nhằm thúc đẩy nhanh chóng thực hiện chuyển giao hành chính, vũ khí cho Phủ Khâm sai Bắc Bộ và giao lại Nam Kỳ (lúc đó vẫn do người Nhật trực tiếp quản) cho Chính phủ sớm vào đầu tháng Tám...
Tôi đã nhận lời, nghĩ rằng có cơ hội thì cứ mạnh bạo tiếp cận để thăm dò. Có phần mạo hiểm nhưng không có dịp nào tốt hơn để có thể trực tiếp tiếp xúc với những người cầm đầu cao cấp Chính phù Huế.
Vả chăng, vào thời điểm đó cũng có nhiều điều cần phái được làm sáng tỏ. Có tin vua Bảo Đại, qua một huynh trưởng Hướng đạo ở Hà Nội, đang thăm dò nên đánh hay không đánh Việt Minh. Chỉnh phủ đã xin được với quân đội Nhật để thả một số sinh viên mới bị bắt và nói là trong đó có cả Việt Minh1.
Cuộc gập gỡ đã diễn ra trong phòng khách lớn dinh Khâm sai Bắc Bộ với sự có mặt của ông Phan Kế Toại
Ngay từ phút đầu, qua thái độ và vẻ một nhọc hơi khô khan cùa ông Trần Trọng Kim, khi nghe ông Phan Kế Toại giới thiệu tôi linh cảm thấy như cuộc gặp gỡ và cá nhân tôi không được coi trọng đúng mức. Phải chăng vì mình quá trẻ, vả lại đến đây chỉ có một mình nên đã không có được những hình ảnh của nhân vật quan trọng như ý ông thủ tướng mong đợi? Hay, đúng hơn là việc tìm gặp Việt Minh và nói chuyện với Việt Minh đã không phải là một chủ đích trong cuộc hành trình ra Bắc cùa Thú tướng họ Trần? |
|
|
