Từ Hòn Khoai về đất liền – người chiến sĩ giữa vòng vây truy đuổi
Một chiến thắng có thể kết thúc trong một đêm, nhưng con đường bảo vệ thành quả ấy đôi khi kéo dài bằng những ngày tháng gian nan.
Sau cuộc Khởi nghĩa Hòn Khoai ngày 13 tháng 12 năm 1940, lực lượng cách mạng rời đảo trở về đất liền. Trong kế hoạch ban đầu, chiến thắng trên đảo được kỳ vọng tạo điều kiện để tiếp tục phối hợp với các lực lượng ở khu vực Năm Căn. Tuy nhiên, tình hình thực tế diễn biến phức tạp, việc liên lạc khó khăn khiến các chiến sĩ phải chủ động ứng phó với những tình huống ngoài dự kiến.
Những ngày gian khó sau chiến thắng
Tư liệu lịch sử ghi nhận rằng sau khi trở về đất liền, lực lượng khởi nghĩa tiếp tục di chuyển qua các địa điểm như Rạch Gốc, Xẻo Già và Kinh Ba trong bối cảnh địch tổ chức truy lùng.
Cuộc sống trong những ngày ấy hoàn toàn khác với những sinh hoạt thường ngày. Các chiến sĩ phải tìm cách giữ liên lạc, tránh sự phát hiện của đối phương, đồng thời đối diện với tình trạng thiếu lương thực và nước uống.
Hồ sơ di tích mô tả những ngày hành quân vất vả, trong đó có thời điểm các chiến sĩ phải chịu khát, chịu đói và di chuyển qua nhiều địa hình trước khi bị bao vây tại bãi Khai Long ngày 22 tháng 12 năm 1940. Đỗ Văn Sến nằm trong số những người bị bắt tại đây.
Những chi tiết ấy cho thấy cuộc khởi nghĩa không chỉ đòi hỏi lòng dũng cảm trong thời khắc hành động, mà còn thử thách sức chịu đựng, sự kiên trì và khả năng thích ứng của người chiến sĩ sau khi chiến thắng ban đầu đã đạt được.
Đỗ Văn Sến trong cuộc đấu tranh tại Rạch Gốc
Một chi tiết khác trong hồ sơ di tích giúp làm rõ hơn vai trò chiến đấu của Đỗ Văn Sến.
Ngày 16 tháng 12 năm 1940, khi tàu chở lực lượng của đối phương tiến vào Rạch Gốc, các chiến sĩ khởi nghĩa tổ chức phục kích. Tư liệu ghi nhận tổ của đồng chí Sến nổ súng, tiêu diệt một tên lính trên tàu. Sau đó, lực lượng cách mạng dự đoán đối phương có thể quay lại phản kích nên bố trí người theo dõi tình hình, hướng dẫn người dân sơ tán và rút một bộ phận lực lượng vào rừng để bảo toàn lực lượng.
Đây là một chi tiết đáng chú ý khi viết về Đỗ Văn Sến. Nó cho thấy ông không chỉ góp mặt trong cuộc khởi nghĩa trên đảo mà còn tiếp tục tham gia hoạt động chiến đấu sau khi trở về đất liền.
Tuy nhiên, cần đặt hành động ấy trong bối cảnh của toàn bộ lực lượng khởi nghĩa. Thành quả của cuộc đấu tranh không thuộc về riêng một cá nhân, mà là kết quả của sự phối hợp giữa những người chỉ huy, các chiến sĩ và cơ sở cách mạng tại địa phương.
Câu chuyện về Đỗ Văn Sến vì thế vừa là câu chuyện về một người chiến sĩ cụ thể, vừa phản ánh tinh thần của tập thể đã lựa chọn tiếp tục chiến đấu trong điều kiện đầy bất lợi.
Khi sự hy sinh trở thành một phần lịch sử
Cuộc truy lùng sau khởi nghĩa đã khiến nhiều chiến sĩ rơi vào tay thực dân Pháp. Đỗ Văn Sến bị bắt cùng một số đồng chí tại bãi Khai Long. Sau hơn sáu tháng giam cầm, ông bị hành quyết ngày 12 tháng 7 năm 1941 cùng chín người khác.
Từ Rạch Gốc đến bãi Khai Long, từ những ngày chiến đấu đến lúc bị bắt, cuộc đời cách mạng của Đỗ Văn Sến được ghi dấu bằng một chuỗi sự kiện có thật, chứ không phải bởi những chi tiết được thêm thắt cho ly kỳ.
Chính sự thật ấy làm cho câu chuyện có sức nặng.
Một người chiến sĩ đã tham gia khởi nghĩa, tiếp tục chiến đấu trên đất liền, rồi bị bắt và hy sinh. Những chặng đường ấy là một phần của lịch sử đấu tranh cách mạng Cà Mau, đồng thời nhắc nhở chúng ta rằng sau mỗi chiến thắng đều có những thử thách mà người trong cuộc phải vượt qua.
Ngày nay, khi nhắc đến Đỗ Văn Sến, chúng ta không chỉ tưởng nhớ một người đã ngã xuống. Chúng ta còn nhớ đến một giai đoạn mà những người con của quê hương đã phải sống, chiến đấu và hy sinh trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt.
