Từ Ia Boòng vọng về khúc tráng ca Plei Me

Sáu mươi năm trôi qua, chiến dịch Plei Me (19/10 – 26/11/1965) vẫn như mốc son rực sáng trong trang sử vàng chống ngoại xâm của dân tộc. Dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, Bộ Tư lệnh Mặt trận Tây Nguyên đã thể hiện nghệ thuật tổ chức và chỉ huy tài tình, lựa chọn cách đánh sáng tạo, linh hoạt. Lần đầu tiên, ta đương đầu và đánh bại quân Mỹ được trang bị vũ khí tối tân ở vùng Tây Nguyên, làm nức lòng quân dân cả nước, tiếp nối truyền thống “Lấy ít địch nhiều, lấy nhỏ đánh lớn”.Thắp nén hương bên phần mộ các anh hùng, liệt sĩ, bà Đặng Thị Huệ, 83 tuổi, từng là dân công hỏa tuyến ở xã Ia Drang (huyện Chư Prông cũ), rưng rưng kể: “Đây là vùng đất biên giới giáp Campuchia, địa bàn chiến lược của Mặt trận Tây Nguyên – B3 ngày ấy. Bộ đội chủ lực của ta chủ yếu là các Trung đoàn 33, 66, 95, 320; Sư đoàn 1, Sư đoàn 968 và Sư đoàn 10, cùng lực lượng vũ trang Khu 5, dân quân, du kích và Nhân dân địa phương đều từng đứng chân nơi này. Mỗi ngọn đồi, dòng suối đều thấm máu và mồ hôi của bao đồng bào, chiến sĩ. Cả vùng từ Ia Drang, Ia Boòng, Ia Mơr, Ia Puch, Đức Cơ, Bàu Cạn… đâu đâu cũng vang vọng khúc tráng ca năm ấy”.18 hài cốt liệt sĩ được an táng trọng thể tại Nghĩa trang liệt sĩ Chư Prông. Ảnh QUANG HÙNGNgược dòng lịch sử trở về những năm 1965, khi đế quốc Mỹ và quân chư hầu ồ ạt đưa quân xâm lược Việt Nam, thực hiện Chiến lược “Chiến tranh cục bộ”. Cuộc kháng chiến của Nhân dân Việt Nam lúc bấy giờ đứng trước bước ngoặt lớn là đối mặt với kẻ thù có lực lượng, tiềm lực vượt trội ta gấp nhiều lần. Câu hỏi đặt ra: “Liệu Việt Nam nhỏ bé có đương đầu nổi với cỗ máy chiến tranh khổng lồ, hiện đại của Mỹ hay không?”. Câu trả lời từ chính trí tuệ, bản lĩnh, quyết tâm của quân và dân Việt Nam Anh hùng.Nhận định tình hình, Trung ương Đảng chủ trương quyết tâm đánh bại Chiến lược “Chiến tranh cục bộ”, giành và giữ quyền chủ động, đẩy quân địch vào thế bị động. Ta tổ chức 2 trận đánh ở Núi Thành (tháng 5/1965) và Vạn Tường (tháng 8/1965) đã giáng đòn phủ đầu kinh hoàng vào Mỹ, ngụy. Mở ra phong trào “Tìm Mỹ mà đánh, lùng ngụy mà diệt” trên khắp chiến trường Khu 5.Tại An Khê (Gia Lai), tháng 9/1965, Mỹ và chư hầu đưa Sư đoàn Kỵ binh bay số 1 cùng nhiều lữ đoàn tinh nhuệ lên án ngữ, với âm mưu “tìm diệt” quân chủ lực Giải phóng miền Nam, hòng chia cắt Tây Nguyên với vùng đồng bằng. Đồng thời, đánh chiếm Tây Nguyên, Đường 19, khống chế vùng Duyên hải miền Trung, tiến tới làm chủ khu vực Đông Dương. Sư đoàn này được mệnh danh là “đứa con cưng” của McNamara – Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ, “sản phẩm tiêu biểu” của chiến tranh hiện đại Mỹ, với gần 15.800 quân, hơn 430 máy bay lên thẳng, 1.600 xe quân sự, hơn 50 khẩu pháo 105mm, gần 80 dàn rocket và hàng nghìn thiết bị trinh sát tối tân.Trước diễn biến đó, Bộ Tư lệnh Mặt trận Tây Nguyên quyết định mở Chiến dịch Plei Me (từ 19/10 – 26/11/1965) nhằm tiêu diệt bộ phận quân viễn chinh Mỹ, làm suy yếu ý đồ chiếm giữ và cô lập Tây Nguyên, đánh bại kế hoạch tiến công mùa khô năm 1965 của chúng và tạo thế chủ động cho cục diện chiến trường Nam Trung bộ. Thiếu tướng Chu Huy Mân làm Tư lệnh kiêm Chính ủy Mặt trận Tây Nguyên, Thượng tá Nguyễn Hữu An làm Phó Tư lệnh, chỉ huy chiến dịch. Lực lượng của ta tham gia chiến dịch chủ yếu là các trung đoàn bộ binh 320, 33, 66; Tiểu đoàn Đặc công 952, Tiểu đoàn Pháo binh 200, cùng lực lượng vũ trang địa phương và dân công hỏa tuyến. Quán triệt sâu sắc đường lối chiến tranh nhân dân, tư tưởng cách mạng tiến công của Đảng, quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược, các đơn vị bước vào Chiến dịch với tinh thần, khí thế, quyết tâm chiến thắng.Lãnh đạo tỉnh Gia Lai và các đơn vị LLVT viếng hương tại Di tích lịch sử Chiến thắng Pleime. Ảnh HUY BẮCĐồn Plei Me lúc bấy giờ có một tiểu đoàn đặc biệt động quân ngụy đóng giữ, có cố vấn Mỹ chỉ huy. Đây được ta chọn làm “điểm khơi ngòi” để ta buộc quân Mỹ phải tung lực lượng giải cứu, tạo điều kiện cho ta “Vây điểm, diệt viện, lấy tiêu diệt địch ngoài công sự làm chính” mở ra nghệ thuật chiến tranh sáng tạo, độc đáo, phát triển “Vành đai diệt Mỹ” của bộ đội Khu 5 từ đồng bằng lên Tây Nguyên.Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Trung ương Đảng, mà trực tiếp là Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Chiến dịch, đêm 19/10/1965, ta nổ súng tiến công Đồn Plei Me, buộc địch điều 1 chiến đoàn bộ binh và 1 chiến đoàn thiết giáp từ Pleiku đến giải vây. Toàn bộ chúng lọt vào trận địa phục kích và bị ta tiêu diệt hoàn toàn. Hòng cứu vãn tình thế, địch tiếp tục điều Sư đoàn Kỵ binh không vận số 1 mở cuộc hành quân “Lưỡi lê bạc”, nhằm tiêu diệt chủ lực ta ở khu vực phía Tây Plei Me.Nhận định đúng ý đồ của địch, Bộ Tư lệnh Mặt trận quyết định chọn Ia Drang, đây là vùng thung lũng dưới chân dãy núi Chư Prông (cách Plei Me 25 km về phía Tây) làm điểm quyết chiến chiến lược. Nơi đây ngút ngàn núi rừng xanh thẳm, xen lẫn những bãi thảo nguyên rộng và đồi nương của đồng bào, một địa thế thuận lợi cho ém quân và giấu lực lượng ở phía Tây – Nam thị xã Pleiku.Cựu chiến binh Hoàng Viết Hữu (ở phường Thống Nhất, tỉnh Gia Lai) nguyên là chiến sĩ Tiểu đoàn 9, Trung đoàn 66, Sư đoàn 304, Quân đoàn 3 (nay là Quân đoàn 34) kể lại: Sau thời gian ngắn huấn luyện ở Thạch Thành (Thanh Hóa), đơn vị tôi nhận lệnh hành quân vào Tây Nguyên. Chiều tối 13/11/1965, chúng tôi đóng quân dưới tán rừng già ở thung lũng Ia Drăng, ngay dưới chân ngọn Chư Prông. Đỉnh núi cao 732 m, thung lũng có khí hậu rất khắc nghiệt, địa hình hiểm trở. Vì thế, quân Mỹ đã huy động lực lượng quyết chiến đến cùng để chiếm giữ đỉnh núi có ý nghĩa chiến lược này. Mờ sáng hôm sau, đơn vị chúng tôi bất ngờ bị địch pháo kích. Sau những đợt pháo kích là những đợt máy bay B-52 thả bom, rồi địch dùng trực thăng đổ bộ tấn công dữ dội. Đơn vị phối hợp với các đơn vị bạn và lực lượng địa phương đánh trả quyết liệt. Ta đã giành thắng lợi”.Qua lời kể của nhiều cựu chiến binh, từ đêm 14/11/1965 qua nhiều ngày liền ta và địch đọ sức quyết liệt từng trận đánh, nhiều trận giáp lá cà. Địch bị dồn xuống lòng suối cạn, hứng chịu hỏa lực tập trung của ta. Khi bị vây chặt, chúng dùng cả máy bay ném bom, phun xăng đốt rừng, bắn hơn 4.000 quả pháo để cứu nguy… song đều vô hiệu.Sau 38 ngày chiến đấu liên tục, dũng cảm, kiên cường, đến ngày 26/11/1965, ta đã giành thắng lợi trước đội quân được trang bị tối tân, hiện đại bậc nhất, loại khỏi vòng chiến đấu một chiến đoàn thiết giáp ngụy, đánh thiệt hại một tiểu đoàn của Lữ đoàn 3, Sư đoàn không vận số 1 Mỹ (gần 3.000 tên địch, trong đó khoảng 1.700 quân Mỹ), một tiểu đoàn ngụy; phá hủy 89 xe quân sự; bắn rơi và phá hủy 59 máy bay lên thẳng. Trận đánh này, ta cũng chịu nhiều hy sinh, tổn thất. Sau này, Đại tướng Nguyễn Chí Thanh – Bí thư Trung ương Cục miền Nam đã tuyên dương, tặng 2 Huân chương Quân công hạng Nhất cho các đơn vị tham gia chiến đấu và danh hiệu “Dũng sĩ diệt Mỹ cấp ưu tú” cho nhiều cá nhân lập chiến công xuất sắc.Chiến thắng quan trọng này có ý nghĩa quyết định trong trận đầu đánh Mỹ trên chiến trường Tây Nguyên, tạo đà vững chắc cho các chiến dịch tiếp theo để đi đến Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân (năm 1968) và đại thắng mùa Xuân năm 1975. Đây là thắng lợi chính trị, quân sự mang tính chiến lược, khẳng định khả năng dự báo, nghiên cứu đối tượng tác chiến mới và vận dụng cách đánh phù hợp: Khoét sâu chỗ yếu, dụ địch ra ngoài công sự để tiêu diệt. Từ Plei Me, Quân đội ta đã vận dụng linh hoạt hình thức vây lấn, phục kích, tập kích và vận động tiến công; sử dụng chông, mìn làm cạm bẫy… Mở đầu cho nhiều bài học nghệ thuật quân sự “lấy kém hiện đại đánh thắng hiện đại”. Trong đó, bài học về vận dụng cách đánh được nghiên cứu, vận dụng và phát triển sáng tạo trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc sau này.Chiến thắng Plei Me còn là di sản tinh thần to lớn, minh chứng cho sự lãnh đạo sáng suốt, tài tình của Đảng ta, sự phối hợp chặt chẽ giữa bộ đội chủ lực và lực lượng địa phương và tinh thần đoàn kết dân tộc. Di sản của trận đánh được lưu giữ tại Khu di tích lịch sử ở xã Ia Pia (xã Ia Ga, huyện Chư Prông cũ), tỉnh Gia Lai như mạch nguồn bất tận, lan tỏa khí thế cách mạng tiến công, hào hùng của cha ông, nối quá khứ đến hiện tại và tương lai; trở thành “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cho thế hệ hôm nay và mai sau.Khói hương hòa quyện với gió, trong tiếng nhạc trầm hùng như lời nhắn nhủ của những người xưa: “Đất nước còn, Nhân dân còn. Plei Me vẫn mãi là bản hùng ca của lòng yêu nước và niềm tin son sắt vào Đảng, vào Tổ quốc Việt Nam”..

HÀ THANH, CTV

http://baoquankhu5.vn/tu-ia-boong-vong-ve-khuc-trang-ca-plei-me/