Từ làng Phượng đến nhà tù Phú Quốc: ký ức người cựu tù Phạm Văn Sang

Làng Phượng, xã Nghĩa Xuân, huyện Quỳ Hợp trước đây là một miền quê bình dị của vùng đất miền Tây Nghệ An. Từ những con đường làng, những nếp nhà thân thuộc, nhiều người con của quê hương đã lên đường theo tiếng gọi của Tổ quốc, mang theo tuổi xuân, niềm tin và khát vọng độc lập, tự do.

Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ông Phạm Văn Sang, sinh năm 1947, người con của làng Phượng, đã rời quê hương khi tuổi đời còn rất trẻ để tham gia quân ngũ. Hành trình của người lính trẻ không chỉ có những bước chân hành quân qua chiến trường, mà còn là những tháng ngày chịu đựng gian khổ, kiên trung trong lao tù của địch.

Theo thông tin tư liệu đã được ghi nhận, năm 1967, khi tròn 20 tuổi, ông Phạm Văn Sang lên đường nhập ngũ. Sau thời gian huấn luyện, ông được biên chế vào Tiểu đoàn 9, Đơn vị 304; sau đó được bổ sung về Trung đoàn Bộ binh 27 Triệu Hải, Sư đoàn 390, Bộ Tư lệnh Quân khu 4. Trong quá trình chiến đấu, ông bị địch bắt và lần lượt bị giam giữ tại nhà lao Biên Hòa, sau đó bị đày ra nhà tù Phú Quốc.

Nhà tù Phú Quốc là một trong những nơi giam giữ tù binh, tù chính trị khắc nghiệt trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Nơi đây đã trở thành chứng tích về những đòn tra tấn, sự đày ải và tội ác chiến tranh; đồng thời cũng là nơi thể hiện rõ ý chí bất khuất, tinh thần đoàn kết, lòng trung thành với cách mạng của những người chiến sĩ bị giam cầm.

Trong điều kiện lao tù thiếu thốn, khắc nghiệt và luôn bị đe dọa bởi đòn roi, người chiến sĩ quê Nghệ An vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản, niềm tin vào thắng lợi của dân tộc và tình cảm sâu nặng với đồng đội. Những người tù chính trị đã cùng nhau động viên, che chở, chia sẻ từng miếng ăn, ngụm nước, giữ gìn tinh thần đấu tranh và truyền cho nhau niềm tin về ngày đất nước thống nhất.

Một dấu ấn đặc biệt trong ký ức của ông Phạm Văn Sang là quãng thời gian từng chung buồng biệt giam với đồng chí Trương Tấn Sang, người sau này là Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Trong hoàn cảnh bị giam cầm, những người chiến sĩ cách mạng vẫn giữ vững ý chí, bảo vệ khí tiết và nuôi dưỡng niềm tin vào lý tưởng mà mình đã lựa chọn. Ký ức ấy không chỉ là câu chuyện riêng của một người lính, mà còn phản ánh tinh thần bất khuất của cả một thế hệ đã đi qua chiến tranh.

Sau ngày đất nước thống nhất, ông Phạm Văn Sang trở về quê hương Nghĩa Xuân với thương tật chiến tranh. Cuộc sống thời bình còn nhiều khó khăn, nhưng ông vẫn gìn giữ những ký ức về đồng đội, về những năm tháng trong lao tù và về những người đã không thể trở về. Những bức ảnh, thư từ và tư liệu còn lưu giữ không chỉ là kỷ vật của một đời người, mà còn là những mảnh ghép quý giá của lịch sử.

Câu chuyện của ông Phạm Văn Sang giúp thế hệ trẻ hôm nay hiểu rõ hơn giá trị của độc lập, tự do và hòa bình. Đó không phải là những khái niệm xa xôi, mà được đánh đổi bằng tuổi xuân, máu xương, sự hy sinh và ý chí kiên cường của biết bao thế hệ cha anh.

Đối với đoàn viên, thanh thiếu nhi xã Quỳ Hợp hôm nay, việc lắng nghe, ghi chép và lan tỏa câu chuyện của các nhân chứng lịch sử là một hành động thiết thực để tri ân quá khứ. Mỗi chi đoàn, mỗi đoàn viên cần chủ động tìm hiểu lịch sử quê hương; tích cực tham gia chăm sóc nghĩa trang liệt sĩ, thăm hỏi người có công, số hóa tư liệu, tổ chức sinh hoạt chuyên đề và kể lại những câu chuyện lịch sử bằng ngôn ngữ gần gũi, sáng tạo, phù hợp với thế hệ trẻ.

Từ làng Phượng năm ấy đến nhà tù Phú Quốc, hành trình của người cựu tù Phạm Văn Sang là hành trình của lòng yêu nước, của ý chí không khuất phục và của niềm tin son sắt vào ngày toàn thắng. Câu chuyện ấy sẽ tiếp tục được trao truyền, để ngọn lửa của truyền thống cách mạng luôn được giữ gìn và thắp sáng trong trái tim tuổi trẻ quê hương Quỳ Hợp.