TƯ LỆNH GIẢ LÀM Y TÁ LỪA ĐỊCH

TƯ LỆNH GIẢ LÀM Y TÁ LỪA ĐỊCH

***

Đầu năm 1970, khi chiến trường miền Nam đang ở vào thời khắc quyết liệt, cấp trên điều động Sư đoàn 1 do Đại tá Trần Văn Trân làm Tư lệnh rời Tây Nguyên, mở hướng tiến công vào Nam Bộ. Người từng chỉ huy những trận đánh vang dội ở Tây Nguyên, được đồng đội gọi bằng biệt danh “Cọp trắng”.

Để chuẩn bị cho trận đánh lớn, ông cùng tổ trinh sát bí mật luồn sâu, khảo sát địa hình. Đêm xuống, màn đêm đen đặc như đồng lõa, ông quyết định vượt kênh Vĩnh Tế, nơi địch bố trí lính bảo an dày đặc, ca nô tuần tra suốt ngày đêm. Nhưng trong lúc hành động, đội hình ông bất ngờ rơi đúng vào ổ phục kích của một đại đội biệt kích Mỹ. Cuộc chạm trán diễn ra chớp nhoáng nhưng vô cùng khốc liệt. Dù Tư lệnh Trần Văn Trân trực tiếp chỉ huy đánh trả, quân địch quá đông khiến lực lượng ta liên tục thương vong. Ông bị thương nặng, choáng váng giữa tiếng súng và ánh pháo sáng rạch nát bầu trời.

Trong khoảnh khắc sinh tử, ông kịp với lấy túi cứu thương của người y tá vừa ngã xuống, quàng lên người rồi bất tỉnh. Khi lính địch ập đến, thấy một người lính mang theo túi thuốc, giấy tờ ghi tên Nguyễn Văn Thương - Thượng sĩ đông y, chúng lập tức đưa về Cần Thơ, coi ông chỉ là một y tá bị bắt.

Từ đó bắt đầu hơn một ngàn ngày đấu trí căng thẳng. Bất chấp những cuộc thẩm vấn khắc nghiệt, ông vẫn bình thản khẳng định mình chỉ là người chuyên hái lá thuốc Nam, nấu cao hổ, cao khỉ. Địch đem ông ra thử tay nghề y tá, ông vẫn làm trôi chảy. Không khai thác được gì, chúng chuyển ông qua nhiều nhà tù: Cần Thơ, Hố Nai, Biên Hòa… Tại đây, ông lặng lẽ tổ chức lực lượng, được anh em tín nhiệm bầu làm Bí thư Chi bộ nhà tù.

Trong khi đó, ở chiến trường, không thấy tin ông trở về sau trận đánh, đơn vị nghĩ rằng Tư lệnh Trần Văn Trân đã hy sinh. Nhưng rồi một mật báo gửi đến Bí thư Trung ương Cục miền Nam Phạm Hùng: “Trong tù Cần Thơ có người tên Thương, khai có hai em tên Viên và Uynh”. Chỉ một chi tiết ấy đủ để ông Phạm Hùng nhận ra đó chính là Tư lệnh Sư đoàn 1. Để bảo mật thân phận ông, Trung ương Cục quyết định tổ chức lễ truy điệu giả cho đồng chí Trần Văn Trân. Mùa hè 1970, phu nhân của ông, cô giáo Võ Thị Bích Hà, nhận giấy báo tử cùng di vật là chiếc đài bán dẫn. Chiếc đài sau này trở thành kỷ vật lịch sử, được gia đình trao tặng bảo tàng.

Ngày 18-3-1973, theo Hiệp định Paris, ông được trao trả tại sông Thạch Hãn. Khi ông bước lên bờ, đối phương mới bàng hoàng hiểu rằng suốt ba năm qua mình đã giữ một vị tướng lĩnh dưới thân phận… một y tá hái thuốc rừng. Ít tháng sau, ông được bổ nhiệm làm Sư đoàn trưởng Sư đoàn 341.

Mùa xuân 1975, dưới sự chỉ huy của ông, Sư đoàn 341 tiến vào Chiến dịch Hồ Chí Minh, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Những năm sau đó, ở nhiều cương vị khác nhau, được phong quân hàm Thiếu tướng, ông vẫn giữ phong thái thẳng thắn, hào sảng, gần gũi. Người ta nhớ về ông không chỉ là vị tướng dạn dày chiến trận, mà còn là người đàn ông cao lớn, dí dỏm, luôn mang theo nụ cười ấm áp./.