Tư lệnh Trường Sơn huyền thoại

Nhắc đến đường Trường Sơn – con đường Hồ Chí Minh huyền thoại đã in sâu vào trong ký ức của biết bao chiến sỹ, đồng bào ta trong cuộc kháng chiến trường kỳ chống đế quốc Mỹ, có lẽ ai ai trong chúng ta đều không thể quên được hai câu thơ:

“Xe dọc Trường Sơn, đi cứu nước

Mà lòng phơi phới dậy tương lai!”

(Theo chân Bác – Tố Hữu)

Và mỗi khi đề cập đến cung đường rất đỗi thân thương ấy, hình ảnh Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên – vị kiến trúc sư trưởng của Binh đoàn Trường Sơn một thời luôn được nhìn nhận là một trong những vị tướng tài ba nhất trên trận địa khói súng thời kỳ bấy giờ.

Theo các tài liệu lịch sử kể lại, trong 10 năm làm Tư lệnh Binh đoàn Trường Sơn (giai đoạn 1967-1976) – thời kỳ chiến đất ác liệt nhất trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Bộ đội Trường Sơn phải đối mặt không chỉ với những âm mưu, thủ đoạn tinh vi, tàn bạo, mà còn với những vũ khí tối tân, hiện đại nhất trên chiến trường từ phía kẻ địch. Tuy vậy, với trí tuệ, bản lĩnh và tầm nhìn, ông cùng đồng đội đã làm nên kỳ tích Trường Sơn - một bản anh hùng ca bi tráng, bất diệt với một kiểu tổ chức vận tải chiến lược độc đáo, một binh đoàn binh chủng hợp thành lấy bộ đội vận tải làm trung tâm, ghi dấu ấn sắc nét trong dòng chảy lịch sử thời đại. Cụ thể,

Với những sáng kiến táo bạo, kịp thời, Tư lệnh Đồng Sỹ Nguyên đã cùng Bộ Tư lệnh chỉ đạo tạo mạng lưới đường - cầu nhiều trục dọc Bắc - Nam; Đông - Tây Trường Sơn xuyên cả ba nước Đông Dương; nhiều trục ngang nối hai sườn Đông - Tây, nối tất cả các chiến trường, tạo nên một hệ thống giao thông liên hoàn và đồng bộ, đa dạng và kỳ hình. Từ đây, tuyến giao thông chiến lược Trường Sơn không còn là những con đường đơn lẻ, mà đã trở thành một hệ thống giao thông chằng chịt như một mạng nhện khổng lồ, với nhiều trục dọc, trục ngang có độ dài 17.000 km, hệ thống đường ống dẫn xăng dầu dài 1.400 km, đường sông dài 600 km; có đường giao liên hành quân bộ và tải thương dài 1.200 km, mạng thông tin đường dây tải ba dài 1.350 km,...

Bên cạnh đó, Trung tướng đã chỉ thị xây dựng hệ thống thông tin tải ba, thông tin vô tuyến sóng ngắn và hệ thống dây thông tin dây bọc đến tất cả các đơn vị trên toàn tuyến 559. Đến đầu năm 1971, hệ thống thông tin liên lạc đã được nối thông suốt đến tất cả các hướng của chiến trường Đông Dương, bảo đảm sự chỉ huy từ tổng hành dinh tới tận chiến trường Nam Bộ. Hệ thống điện thoại đã được trang bị đến tận cấp đại đội và tương đương, tới các trọng điểm, các trạm phẫu thuật... của toàn chiến trường.

Ngoài ra, nhận thấy khâu cung ứng xăng dầu là yếu tố then chốt trong cuộc chiến, ông đã vạch ra kế hoạch xây dựng tuyến đường ống xuyên suốt Trường Sơn từ cửa khẩu vào tới chiến trường Nam Bộ với chiều dài khoảng 1.400km. Trên cơ sở đó, một hệ thống đường ống xăng dầu hoàn chỉnh đã hình thành, kéo dài từ đông sang tây Trường Sơn, cùng với một hệ thống kho tàng phục vụ cấp phát suốt dọc tuyến với gần 50 kho lớn, nhỏ có trữ lượng 27.000m³, 114 trạm bơm đẩy có sức bơm 600- 800m³/ngày đêm trên một hướng. Nhờ vậy, việc cung ứng xăng dầu cơ bản đã đáp ứng nhu cầu không chỉ đối với lực lượng vận tải của Bộ đội Trường Sơn, của 2 nước bạn Lào và Cam – pu- chia, mà còn cả lực lượng hành quân khác trên đường Trường Sơn.

Có thể nói: Cung đường hoa lửa đó đã chứng kiến tinh thần, ý chí chiến đấu không ngừng nghỉ, quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh của hàng chục, hàng trăm, hàng vạn chiến sỹ, thanh niên xung phong sẵn sàng hy sinh vì sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Đường Trường Sơn đã làm tròn sứ mạng chuyển tải cơ sở vật chất, vũ khí, cơ động các lực lượng quân binh chủng của quân đội ta với quy mô lớn, góp phần quan trọng trong thắng lợi của đại thắng mùa xuân năm 1975, thống nhất đất nước. Đường Trường Sơn chính là một phát kiến hào hùng trong lịch sử vẻ vang của dân tộc Việt Nam.

10 năm là chặng đường không dài, nhưng được xem là quãng đời tuyệt đẹp nhất, thăng hoa nhất, làm nên cho tên tuổi của Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên. Bởi thế mà ông còn được mệnh danh là "Tư lệnh của Trường Sơn huyền thoại". Với những đóng góp không thể xóa nhòa ấy, ông đã được Nhà nước truy tặng Danh hiệu “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân” vào năm 2024.