Tư lệnh Ủy ban Kháng chiến Hành chính Nam Bộ

Năm 1948, trước những cống hiến đặc biệt xuất sắc và uy tín tuyệt đối trên chiến trường, Nguyễn Bình được Chính phủ bổ nhiệm làm Tư lệnh Bộ Tư lệnh Nam Bộ (bao gồm cả Nam Bộ và một phần Nam Trung Bộ), đồng thời là Phó Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Hành chính Nam Bộ.

Trên cương vị vị chỉ huy tối cao, ông đã thể hiện năng lực điều hành chiến tranh toàn diện: vừa trực tiếp chỉ đạo tác chiến quân sự, vừa lo phát triển kinh tế kháng chiến, sản xuất lương thực, phát hành tiền giấy "Cụ Hồ" tại Nam Bộ, xây dựng hệ thống y tế, giáo dục vùng tự do.

Ông luôn bám sát thực tiễn, thường xuyên đi kiểm tra các chiến trường từ Đông Nam Bộ xuống tận đồng bằng sông Cửu Long (Khu 8, Khu 9). Sự hiện diện của vị Tư lệnh một mắt, quyết đoán và tài ba đã tiếp thêm sức mạnh cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân toàn Nam Bộ. Dưới sự lãnh đạo của ông, cuộc kháng chiến ở Nam Bộ đã vượt qua giai đoạn hiểm nghèo nhất, chuyển sang giai đoạn cầm cự và phản công mạnh mẽ.