Từ lòng đất Đồng Lộc, mọc lên những đóa hoa bất tử

Chủ đề bài viết: Từ lòng đất Đồng Lộc, mọc lên những đóa hoa bất tửLà một người thanh niên sinh ra và lớn lên trong thời bình, tôi đã nhiều lần nghe nhắc đến cái tên Ngã ba Đồng Lộc – biểu tượng bất tử của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam. Nhưng chỉ khi có cơ hội được đặt chân đến nơi đây, tận mắt nhìn thấy từng tấc đất, từng ngọn đồi, từng con đường và lắng nghe những câu chuyện lịch sử bi tráng, tôi mới thực sự cảm nhận được hết ý nghĩa thiêng liêng của mảnh đất này.Ngã ba Đồng Lộc nằm trên tuyến đường Trường Sơn huyền thoại, thuộc địa phận xã Đồng Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh. Toàn khu di tích có diện tích khoảng 50ha, nằm gọn trong một thung lũng hình tam giác, hai bên là đồi núi trọc, ở giữa là con đường độc đạo. Mặt đường ở đây giống như một lòng máng – nơi mà bom đạn địch thả xuống bên nào, đất đá cũng lăn xuống đường, gây cản trở giao thông. Tất cả các con đường từ Bắc vào Nam đều phải vượt qua Ngã ba Đồng Lộc, vì vậy nơi đây được ví như “cổ họng” của tuyến chi viện chiến lược Trường Sơn. Vượt qua được điểm này, những đoàn xe, những đoàn người sẽ toả đi muôn hướng để tiến vào chiến trường miền Nam.Cũng chính vì tầm quan trọng ấy mà Ngã ba Đồng Lộc đã trở thành trọng điểm đánh phá ác liệt nhất trong chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ. Kẻ thù đã điên cuồng trút bom nhằm cắt đứt con đường huyết mạch chi viện sức người, sức của, vũ khí, lương thực của hậu phương lớn miền Bắc cho tiền tuyến lớn miền Nam.Từ trong hội trường di tích, chúng tôi di chuyển về hướng tay trái, đi chừng 200 mét, chúng tôi bắt gặp biểu tượng giao thông được xây dựng ngay giữa ngã ba đường – biểu tượng của Ngã ba Đồng Lộc hôm nay. Con đường chúng tôi đang đứng chính là Quốc lộ 15A, một nhánh chính của đường mòn Hồ Chí Minh huyền thoại năm xưa. Đứng trên con đường ấy, tôi bỗng nhớ đến giai điệu quen thuộc của bài hát “Một khúc tâm tình của người Hà Tĩnh” do nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý sáng tác: “Đi mô cũng nhớ về Hà Tĩnh, nhớ núi Hồng Lĩnh, nhớ dòng sông La, nhớ biển rộng quê ta…” “Đường Đồng Lộc, đường Khe Giao rồi đường Hồng Lam Đèo Ngang Linh Cảm, cùng bao nhiêu con đường ra mặt trận, giặc điên cuồng trút hàng vạn bom rơi,…”. Chính con đường 15A này đã đi vào trong thơ ca, âm nhạc, và trong trái tim của biết bao người con Hà Tĩnh, người con Việt Nam.Từ năm 1964 đến 1972, đặc biệt sau sự kiện Tết Mậu Thân 1968, khi tuyến Quốc lộ 1A bị đánh phá ác liệt và gần như bị chia cắt hoàn toàn, mọi tuyến chi viện từ Bắc vào Nam đều phải đi qua con đường 15A này. Và Ngã ba Đồng Lộc là điểm hiểm trở nhất trên tuyến đường ấy. Địch coi đây là “mạch máu” cần phải triệt hạ, còn ta thì quyết tâm giữ bằng được, dù phải đánh đổi bằng máu và sinh mạng của hàng ngàn con người.Trong vòng 7 tháng, từ tháng 4 đến tháng 10 năm 1968, nơi đây phải hứng chịu gần 50.000 quả bom các loại. Trung bình mỗi mét vuông đất phải gánh chịu hơn 3 quả bom. Đất đá bị cày xới, hố bom chồng lên hố bom, mặt đất nổ tung, không còn bóng cây hay ngọn cỏ nào có thể mọc. Ấy vậy mà giữa biển bom đạn ấy, những lực lượng chiến đấu và phục vụ chiến đấu vẫn hiên ngang, lạc quan, tin tưởng rằng ngày mai Tổ quốc sẽ độc lập, tự do.Khi được nghe hướng dẫn viên đọc lại bức thư của chị Võ Thị Tần – Tiểu đội trưởng Tiểu đội 10 cô gái Thanh niên xung phong, tôi đã không thể kìm được xúc động. Trong lá thư gửi về cho mẹ, chỉ 5 ngày trước khi hy sinh, chị viết: “Ở đây vui lắm mẹ à, ban đêm chúng nó thắp đèn để chúng con làm đường, còn ban ngày thì chúng ném bom giết cá để chúng con cải thiện. Bom đạn của chúng có thể làm rung chuyển cả núi rừng nhưng không thể nào làm rung chuyển được trái tim của chúng con. Mẹ à, thằng Mỹ còn hung hăng thì còn nhiều chuyện để kể cho mẹ nghe về những thất bại của chúng trên mảnh đất nhỏ kiên cường này. Mẹ ơi, thời gian này, mặc dù địch đánh phá ác liệt nhưng bọn con đã tập được nhiều bài hát mới. Cuốn sổ tay mẹ gửi cho con dặm nọ đã gần hết giấy rồi mẹ nhớ gửi thêm cho con ít giấy. Mẹ, mới về thăm mẹ đó mà sao con thấy nhớ mẹ quá, con mong mẹ giữ gìn sức khỏe và đừng lo cho con nhiều”.Những dòng chữ giản dị ấy chứa đựng một tinh thần thép, một niềm lạc quan và niềm tin mãnh liệt vào ngày chiến thắng. Nhưng thật xót xa, chỉ 3 ngày sau, chị Võ Thị Tần cùng 9 đồng đội của mình đã anh dũng hy sinh tại chính mảnh đất này.Người ta tính rằng, trong những năm tháng ác liệt ấy, đã có hơn 16.000 người ngã xuống tại Ngã ba Đồng Lộc – họ là bộ đội, công nhân giao thông, dân công hỏa tuyến, và đặc biệt là những thanh niên xung phong trẻ tuổi. Trong số đó, 10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc đã trở thành biểu tượng bất tử của tuổi trẻ Việt Nam.Các chị đều là người con của Hà Tĩnh, tuổi đời còn rất trẻ – người trẻ nhất là chị Võ Thị Hạ, mới 17 tuổi, còn các chị lớn nhất cũng chỉ 24 tuổi. Họ gồm: Võ Thị Tần (Tiểu đội trưởng) sinh năm 1944, 24 tuổi, quê Thiên Lộc – Can Lộc – Hà Tĩnh; Hồ Thị Cúc (Tiểu đội phó) sinh năm 1944, 24 tuổi, quê Sơn Bằng – Hương Sơn – Hà Tĩnh; Võ Thị Hợi sinh năm 1948, 20 tuổi, quê Thiên Lộc – Can Lộc – Hà Tĩnh; Nguyễn Thị Xuân sinh năm 1948, 20 tuổi, quê Vĩnh Lộc – Can Lộc – Hà Tĩnh; Nguyễn Thị Nhỏ, sinh năm 1944, 24 tuổi, quê Đức Lạng – Đức Thọ – Hà Tĩnh; Trần Thị Hường sinh năm 1949, 19 tuổi, quê Thành phố Hà Tĩnh – Hà Tĩnh; Võ Thị Hạ, sinh năm 1951, 17 tuổi, quê Thị trấn Đức Thọ – Hà Tĩnh; Trần Thị Rạng, sinh năm 1950, 18 tuổi, quê Đức Vịnh – Đức Thọ – Hà Tĩnh; Dương Thị Xuân, sinh năm 1947, 21 tuổi, quê Đức Tân – Đức Thọ – Hà Tĩnh; Hà Thị Xanh, sinh năm 1949, 19 tuổi, quê Đức Hòa – Đức Thọ – Hà Tĩnh.Ngày 24/7/1968, suốt cả buổi sáng hôm đó, trên bầu trời Đồng Lộc, máy bay địch cứ lượn lờ liên tục, còn ở dưới đoạn đường 15A nhơm nhởm những hố bom. Nhưng đêm nay, bằng bất cứ giá nào đoạn đường 15A cũng phải được thông suốt, để một đoàn xe chi viện lớn cho chiến trường miền Nam đi qua được an toàn. Nhận được lệnh, 10 cô gái đúng 12h trưa đã vác cuốc xẻng, họ đã bất chấp cả tính mạng của mình, giữa cái nắng chói chang của Hà Tĩnh để làm đường. Đúng như dự đoán, sau mấy lần máy bay trinh thám, điện tử tìm kiếm mục tiêu của đế quốc Mỹ bay qua, sau khi phát hiện ra mục tiêu ở ngã ba Đồng Lộc có một Tiểu đội nữ đang còn san lấp hố bom, lấp kín mặt đường vào giữa ban ngày. Không lâu sau đó, hàng loạt máy bay đã ồ ạt lao tới trút bom đến 5 lần. Máy bay giặc Mỹ kéo đến trút bom, các chị bị đất đá lấp người, nhưng các chị đã đứng dậy, người đào người xúc, san lấp hố bom. Thế nhưng đến đợt bom thứ 15, vào lúc 16h cùng ngày, khi công việc của các chị đã gần hoàn tất, thì một chiếc máy bay của giặc Mỹ đã bất ngờ trút bom dữ dội. Lần này, do tính chất ác liệt của trận bom, 10 chị em không còn lựa chọn nào khác mà phải tạm lánh vào một căn hầm chữ A, nhưng chẳng may một trong số những quả bom đã rơi trước cửa hầm, làm sập hầm, bao trùm lên tất cả các chị.Ở phía trên quan sát nhìn xuống, cứ 1 phút rồi 5 phút lặng lẽ trôi qua, đồng đội không còn thấy ai trong số 10 cô gái đứng dậy mà chỉ thấy cuốc xẻng nằm trơ trọi trên tuyến đường 15A. Cả trận địa lặng đi và òa lên tiếng khóc nức nở, nghẹn ngào của những người đồng đội.Trời đêm đêm ấy trắng khăn mưaBè bạn dầm sương nước mắt đầyỚn lạnh vầng trăng vòng hoa trắngSao mở mười đống khói hương baySuốt một đêm hôm đó, rồi hai ngày hôm sau, đồng đội đã quay quần tìm kiếm thi thể của các chị, đồng đội vừa đào, vừa khóc, vừa uất ức nghẹn ngào. Nhưng chỉ tìm thấy được 9 chị, còn chị Hồ Thị Cúc thì tìm mãi vẫn không thấy thi thể chị ở đâu. Lúc này tại ngã ba Đồng Lộc có anh Nguyễn Thanh Bình, anh là công nhân giao thông, anh đã cùng với đồng đội dùng 10 ngón tay của mình để lật nhẹ từng mảnh đất tìm kiếm thi thể của chị Cúc. Từ tận đáy lòng mình, anh đã viết lên những vầng thơ để kêu gọi anh linh của chị Cúc đang còn ở đâu đó trong lòng đất sớm về với đồng đội để cùng an táng với đồng đội.Tiểu đội đã về xếp hàng ngangCúc ơi em ở mô sao không về tập hợpChín bạn đã quay quần đủ hếtNhỏ Xuân Hạ Hường Hợi Rạng Xuân XanhA trưởng Võ Thị Tần đã điểm danhChỉ thiếu mình em, chín bỏ làm mười răng được?Bọn anh đã bới tìm vạn cuốcĐất sâu bao nhiêu bọn anh không cần biết, chỉ sợ em đau…Chỉ sợ em đau nên cuốc chùng tayCúc ơi em ở nơi mô, đất sâu lạnh lắmDa em xanh, áo em thì mỏngCúc ơi em ở nơi môVề với bọn anh tắm nước sông ngàn phốĂn quýt đổ Sơn Bằng, chăn trâu cắt cỏBài toán lớp 5 em còn chưa nhớGối còn thêu dở, cơm chiều chưa ănEm ở nơi mô hỡi Cúc, đồng đội tìm em đũa găm cơm úpGọi em, gào em khản cả cổ rồiCúc ơi!Phải chăng sự chính sự linh thiêng của 10 cô gái ngã ba Đồng Lộc, hay linh hồn của chị Hồ Thị Cúc đã thấu hiểu nỗi lòng của những người đồng đội đang còn gào khóc để tìm kiếm thi thể chị. Để rồi chiều tối ngày thứ 3 đến chiều tối ngày thứ 8 đồng đội đã tìm thấy thi thể của chị Cúc cũng ở trong căn hầm chữ A đó, nhưng do thi thể chị nằm ở vị trí sâu hơn nên đồng đội chưa tìm ra được. Được biết, lúc phát hiện ra thi thể chị Cúc, chị cũng đang trong tư thế ngồi, đầu chị đội nón và có một cây cuốc ở bên mình, đầu 10 ngón tay của chị đã bị bầm tím hoàn toàn, và chắc chăn một điều, khi sụp hầm chị Cúc vẫn còn sống, chị đã dùng 10 ngón tay của mình để đào đất tìm kiếm đường ra, ra để làm tiếp công việc của mình, nhưng do hầm sâu quá, đất dày quá nên chị đã không ra được và hy sinh trong căn hầm. Sau khi tìm kiếm được thi thể của chị Hồ Thị Cúc thì 10 chiếc quan tài xếp thành hàng ngang đầy đủ, lễ truy điệu diễn ra trong sự im lặng, đồng đội uất ức nghẹn ngào.Sự hy sinh của 10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc và hàng ngàn thanh niên xung phong trên cả nước đã trở thành biểu tượng bất tử của lòng yêu nước, của tuổi trẻ Việt Nam “sống đẹp – sống dâng hiến”.Đứng giữa di tích hôm nay, giữa những hố bom xưa còn hằn dấu, giữa tiếng chuông gió khẽ ngân nơi Đền tưởng niệm 10 cô gái anh hùng, trong tôi dâng lên niềm xúc động sâu sắc. Những hình ảnh trong bảo tàng, chiếc áo sờn vai, chiếc vali cũ kỹ, những cuốn sổ tay, đôi dép cao su, chiếc cuốc gãy cán… tất cả đều như đang kể lại cho tôi nghe câu chuyện về một thời lửa đạn mà con người Việt Nam vẫn kiên cường, lạc quan, giàu niềm tin đến thế.Rời Ngã ba Đồng Lộc, lòng tôi trĩu nặng nhưng cũng bừng sáng niềm tự hào. Tôi hiểu rằng: Tuổi trẻ hôm nay – chúng tôi được sống, được học tập và cống hiến là nhờ máu xương của bao thế hệ đi trước.Và tôi tự hứa với chính mình: phải sống xứng đáng hơn, phải mang trong tim ngọn lửa kiên cường của 10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc-ngọn lửa của lòng yêu nước, của niềm tin bất diệt vào Tổ quốc Việt Nam anh hùng.