Từ miền quê Ân Phú đến con đường cách mạng

Trong dòng chảy của lịch sử Hà Tĩnh, có những con người khi nhắc đến, chúng ta không chỉ nhớ về một cá nhân mà còn cảm nhận được khí chất của cả một vùng quê. Cù Huy Cận – nhà thơ Huy Cận – là một người như thế. Ông được biết đến rộng rãi với tư cách là một trong những tên tuổi lớn của phong trào Thơ Mới, nhưng cuộc đời ông không chỉ gắn với thi ca. Từ những năm tháng tuổi trẻ, Huy Cận đã đến với phong trào cách mạng, tham dự Quốc dân Đại hội Tân Trào, trở thành thành viên của Ủy ban Dân tộc giải phóng toàn quốc và đảm nhiệm nhiều trọng trách trong bộ máy chính quyền cách mạng sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám.

Huy Cận tên khai sinh là Cù Huy Cận, sinh ngày 31 tháng 5 năm 1919 tại Ân Phú, Hà Tĩnh. Quê hương ông nằm trong một vùng đất giàu truyền thống văn hóa và cách mạng. Hà Tĩnh là nơi từng chứng kiến nhiều phong trào đấu tranh yêu nước, từ các cuộc khởi nghĩa chống ngoại xâm đến cao trào Xô viết Nghệ - Tĩnh và phong trào đấu tranh giành chính quyền năm 1945. Chính không gian văn hóa và truyền thống ấy đã góp phần nuôi dưỡng trong tâm hồn người thanh niên Cù Huy Cận tình yêu quê hương, đất nước.

Thuở nhỏ, Huy Cận học ở quê, sau đó vào Huế học trung học. Những năm tháng học tập đã mở ra cho ông một thế giới rộng lớn của văn chương và tri thức. Sau khi đỗ tú tài, ông ra Hà Nội học trường Cao đẳng Nông Lâm. Tại đây, bên cạnh việc học, ông tiếp tục sáng tác thơ và tham gia đời sống văn hóa của giới trí thức trẻ. Tập thơ Lửa thiêng xuất bản năm 1940 đã đưa Huy Cận trở thành một trong những gương mặt tiêu biểu của phong trào Thơ Mới.

Nhưng lịch sử dân tộc khi ấy đang bước vào một giai đoạn đặc biệt. Đất nước còn dưới ách thống trị của thực dân, nhân dân khao khát độc lập, tự do. Từ đầu năm 1942, Huy Cận vừa học vừa tham gia hoạt động bí mật và dần đến với phong trào Việt Minh. Đây là bước chuyển quan trọng trong cuộc đời ông. Nếu trước đó, thơ Huy Cận thường mang nỗi buồn trước không gian rộng lớn và thân phận con người, thì những biến chuyển của thời đại đã đưa người thi sĩ đến gần hơn với những vấn đề lớn của đất nước.

Cuộc đời của Huy Cận vì thế là một hành trình không tách rời giữa cá nhân và thời đại. Người thanh niên xuất thân từ một vùng quê Hà Tĩnh đã đi qua những chặng đường học tập ở Huế, Hà Nội, trưởng thành trong môi trường văn hóa mới và rồi lựa chọn đứng về phía cuộc đấu tranh giành độc lập cho dân tộc.

Năm 1945, khi thời cơ tổng khởi nghĩa đến gần, Huy Cận tham dự Quốc dân Đại hội ở Tân Trào. Đại hội đã bầu ông vào Ủy ban Dân tộc giải phóng toàn quốc. Từ đây, người thi sĩ năm nào đã thực sự bước vào một vai trò mới: tham gia trực tiếp vào những sự kiện trọng đại của đất nước.

Nhìn lại hành trình ấy, điều đáng quý ở Cù Huy Cận là ông không chỉ là người chứng kiến lịch sử. Ông đã trở thành một phần của lịch sử. Từ một cậu bé lớn lên nơi miền quê Ân Phú đến một trí thức trẻ tham gia phong trào cách mạng, từ nhà thơ nổi tiếng đến người cán bộ cách mạng, cuộc đời ông cho thấy sự trưởng thành của một thế hệ trí thức Việt Nam trong những năm tháng đất nước chuyển mình.

Ngày nay, nhắc đến Cù Huy Cận, người Hà Tĩnh có thể tự hào về một người con của quê hương đã để lại dấu ấn trên nhiều lĩnh vực. Ông có mặt trong nền thơ ca hiện đại Việt Nam, đồng thời có mặt trong những sự kiện trọng đại của cuộc cách mạng giải phóng dân tộc. Cuộc đời ấy nhắc nhở thế hệ trẻ rằng tình yêu quê hương không chỉ được thể hiện bằng lời nói, mà còn bằng sự lựa chọn sống có trách nhiệm với đất nước.

Từ miền quê Ân Phú, Huy Cận đã đi xa. Nhưng hành trình của ông luôn bắt đầu từ một điểm rất gần gũi: quê hương. Và chính từ mảnh đất ấy, một người thanh niên đã mang theo tình yêu văn hóa, lòng yêu nước và khát vọng được sống có ích để bước vào “thời hoa lửa” của dân tộc.