TỪ MIỀN QUÊ NGHỆ AN GIÓ LÀO ĐẾN CON ĐƯỜNG CÁCH MẠNG

Tháng 5 năm 1916, tại một vùng quê nghèo thuộc huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An, cậu bé Nguyễn Côn cất tiếng khóc chào đời trong một gia đình lao động bình dị. Mảnh đất Nghệ An từ lâu vốn nổi tiếng là nơi hun đúc tinh thần hiếu học, ý chí kiên cường và truyền thống yêu nước. Tuổi thơ của Nguyễn Côn lớn lên giữa những cánh đồng khô cháy dưới gió Lào, giữa những tháng ngày người dân lam lũ quanh năm mà cuộc sống vẫn thiếu thốn.

Ngay từ nhỏ, cậu bé Nguyễn Côn đã sớm cảm nhận được nỗi cơ cực của quê hương dưới ách cai trị của thực dân. Những người nông dân một nắng hai sương nhưng vẫn nghèo đói, những tiếng thở dài của cha mẹ mỗi mùa sưu thuế, tất cả như những bài học đầu đời về sự bất công của xã hội.

Dù hoàn cảnh khó khăn, Nguyễn Côn vẫn là một học sinh chăm chỉ và ham học. Ông từng theo học tại trường Kỹ nghệ Thực hành ở Huế. Chính tại nơi đây, người thanh niên Nguyễn Côn bắt đầu tiếp xúc với những tư tưởng tiến bộ và tinh thần đấu tranh của tuổi trẻ yêu nước. Những cuộc trò chuyện bí mật với bạn bè, những tờ truyền đơn được chuyền tay, những bài viết về dân chủ và độc lập đã dần thắp lên trong ông một lý tưởng lớn lao.

Năm 1936, khi mới ngoài hai mươi tuổi, Nguyễn Côn bắt đầu tham gia hoạt động cách mạng. Đó là thời kỳ phong trào dân chủ Đông Dương phát triển mạnh. Ông tích cực tham gia các hoạt động vận động công nhân, học sinh và thanh niên đứng lên đấu tranh đòi quyền sống, quyền lao động, quyền tự do.

Một năm sau, ông làm công nhân cơ khí tại các nhà máy và đồn điền ở miền Nam. Chính môi trường lao động cực nhọc ấy đã giúp ông hiểu rõ hơn cuộc sống của giai cấp công nhân. Ông sống cùng họ, làm việc cùng họ, lắng nghe những câu chuyện về sự áp bức và bóc lột. Từ một thanh niên yêu nước, Nguyễn Côn dần trưởng thành thành một người chiến sĩ thực thụ.

Tháng 10 năm 1937, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Đó là dấu mốc quan trọng, đánh dấu sự lựa chọn dứt khoát của ông với con đường cách mạng. Nhưng cũng từ đây, những thử thách khắc nghiệt bắt đầu.

Những năm hoạt động bí mật ở Sài Gòn và các tỉnh Nam Bộ, ông nhiều lần bị mật thám theo dõi, truy bắt. Có những đêm phải thay đổi nơi ở liên tục, có những lần chỉ một sơ suất nhỏ là có thể bị bắt giam. Nhưng trước hiểm nguy, Nguyễn Côn chưa từng lùi bước.

Nhiều đồng chí sau này kể lại rằng, Nguyễn Côn là người ít nói, sống giản dị, nhưng khi bàn đến công việc thì luôn quyết đoán và đầy bản lĩnh. Trong đôi mắt ông luôn ánh lên một niềm tin rất lớn—niềm tin rằng dân tộc Việt Nam nhất định sẽ giành được độc lập.

Từ một chàng trai của miền quê gió Lào khắc nghiệt, Nguyễn Côn đã bắt đầu hành trình của một người cộng sản kiên trung—một hành trình kéo dài gần cả thế kỷ, gắn liền với những bước chuyển mình lớn lao của đất nước.