Tú Nghệ Phạm Văn Ngôn – chí sĩ phong trào Đông Du dâng hiến trọn đời cho đất nước

Phạm Văn Ngôn, hiệu Tùng Nham, quê ở làng Việt Yên Hạ, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh. Ông đỗ tú tài Hán học nên thường được gọi là Tú Nghệ.

Bước sang những năm 1900, ông cùng Đặng Thái Thân tích cực hoạt động trong phong trào Đông Du. Mục tiêu là tuyển chọn học sinh sang Nhật Bản, chuẩn bị lực lượng trí thức cho công cuộc giải phóng và chấn hưng đất nước.

Năm 1905, ông để em trai là Phạm Dương Nhân theo chí sĩ Phan Bội Châu sang Nhật Bản. Bản thân ông tiếp tục hoạt động ở vùng thượng du miền Bắc và các vùng núi Nghệ Tĩnh.

Theo thỏa thuận giữa Phan Bội Châu và Hoàng Hoa Thám, cuối năm 1906, ông liên kết với lãnh tụ này lập một đồn gần Phồn Xương thuộc Yên Thế, gọi là đồn Tú Nghệ.

Năm 1909, trong một đêm tháng 4, ông âm thầm trở về hoạt động ở Nghệ An nhưng bị lộ. Thực dân Pháp bắt giam, đày ra Côn Đảo, và ông qua đời tại nơi đây vào năm 1910.

Sinh thời, ông còn để lại thơ văn bày tỏ chí hướng. Huỳnh Thúc Kháng ghi lại hai tác phẩm của ông trong Thi tù tùng thoại, gồm câu đối khóc Đặng Thái Thân và bài thơ nhớ chuyện cũ ở núi Vụ Quang.

Cuộc đời Phạm Văn Ngôn là tấm gương về lòng yêu nước, sẵn sàng hy sinh vì sự nghiệp chung. Với thế hệ trẻ hôm nay, ông nhắc nhở về trách nhiệm học tập, tự lập và dấn thân vì tiền đồ dân tộc.

Nguồn tham khảo: Wikipedia tiếng Việt – "Phạm Văn Ngôn" (https://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%E1%BA%A1m_V%C4%83n_Ng%C3%B4n), nội dung được biên soạn lại theo giấy phép CC BY-SA 4.0.