Từ người chiến sĩ biệt động đến vị tướng tận tâm với Tổ quốc

Thượng tướng Phan Trung Kiên sinh năm 1946 tại xã Tân Phú Trung, huyện Củ Chi, tỉnh Gia Định (nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh). Mồ côi cha từ nhỏ, lớn lên trong hoàn cảnh khó khăn và chứng kiến quê hương bị chiến tranh tàn phá, đồng chí sớm nuôi ý chí cầm súng chiến đấu bảo vệ quê hương. Đầu tháng 5 năm 1965, đồng chí nhập ngũ, được biên chế vào Đội biệt động 67A thuộc T4 (Quân khu Sài Gòn - Gia Định). Trải qua huấn luyện, đồng chí tham gia nhiều trận đánh táo bạo, lập công ngay từ những ngày đầu chiến đấu và được cấp trên khen thưởng.

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, đồng chí trực tiếp tham gia nhiều nhiệm vụ nguy hiểm, tiêu diệt ác ôn, chống càn, xây dựng cơ sở cách mạng và bám dân chiến đấu. Năm 1966, đồng chí được kết nạp vào Đảng Lao động Việt Nam. Năm 1967, trên cương vị Phân đội trưởng Phân đội biệt động, đồng chí cùng đơn vị lập nhiều chiến công tại địa bàn Hóc Môn. Sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, đồng chí đảm nhiệm cương vị Quận đội phó Hóc Môn, tích cực vận động quần chúng, phá thế kìm kẹp của địch và xây dựng phong trào cách mạng tại địa phương.

Sau khi Hiệp định Pari được ký kết năm 1973, đồng chí tiếp tục chỉ đạo các hoạt động bảo vệ địa bàn, giữ vững thế trận cách mạng. Năm 1974, đồng chí được cử đi học tại Trường Trung cấp Chính trị Miền. Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, với cương vị Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 2, Trung đoàn Gia Định, đồng chí chỉ huy đơn vị tiến công Phân chi khu Xuân Thới Thượng, góp phần giải phóng hoàn toàn khu vực này trước ngày đất nước thống nhất.

Sau năm 1975, đồng chí tiếp tục đảm nhiệm nhiều chức vụ trong Quân khu 7. Khi chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam nổ ra, đồng chí tham gia chỉ huy các trận đánh quan trọng trên tuyến biên giới Tây Ninh. Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu và chỉ huy, tháng 11 năm 1978, đồng chí được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Từ năm 1980, đồng chí được đào tạo tại Học viện Quân sự Cao cấp và sau đó lần lượt giữ các cương vị lãnh đạo, chỉ huy quan trọng như Sư đoàn trưởng Sư đoàn 317, Phó Tham mưu trưởng Quân khu 7, Phó Chỉ huy trưởng - Tham mưu trưởng Bộ Chỉ huy quân sự Thành phố Hồ Chí Minh. Trong quá trình công tác, đồng chí luôn chú trọng xây dựng nền quốc phòng toàn dân, nâng cao chất lượng lực lượng vũ trang địa phương và tổ chức nhiều cuộc diễn tập phòng thủ.

Năm 1995, đồng chí được thăng quân hàm Thiếu tướng và giữ chức Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự Thành phố Hồ Chí Minh. Trong thời gian này, đồng chí góp phần chỉ đạo xây dựng nhiều công trình phục vụ quốc phòng, giáo dục truyền thống và phát triển kinh tế - xã hội. Đồng chí cũng đặc biệt quan tâm đến công tác nghiên cứu khoa học quân sự và lịch sử, chỉ đạo hoàn thành nhiều công trình lịch sử có giá trị.

Tháng 12 năm 1997, đồng chí được bổ nhiệm làm Tư lệnh Quân khu 7 và được thăng quân hàm Trung tướng vào năm 1998. Trong gần 5 năm trên cương vị này, đồng chí cùng Đảng ủy và Bộ Tư lệnh Quân khu tập trung xây dựng lực lượng vững mạnh, đầu tư cơ sở vật chất, phát triển kinh tế kết hợp quốc phòng và chăm lo đời sống cán bộ, chiến sĩ. Đồng chí cũng dành nhiều tâm huyết cho việc hỗ trợ đồng bào tại vùng căn cứ cách mạng Tà Thiết, góp phần cải thiện đời sống nhân dân nơi đây.

Tháng 10 năm 2002, đồng chí được bổ nhiệm giữ chức Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, phụ trách các vấn đề liên quan đến Biển Đông, biên giới và hải đảo. Năm 2004, đồng chí được thăng quân hàm Thượng tướng. Trên cương vị mới, đồng chí đề xuất xây dựng hệ thống đồn biên phòng phù hợp với từng địa hình trên cả nước và trực tiếp chỉ đạo nhiều công trình phục vụ nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biên giới, biển đảo. Đồng chí cũng đặc biệt quan tâm cải thiện điều kiện sinh hoạt, chăm sóc sức khỏe và tăng gia sản xuất cho bộ đội trên quần đảo Trường Sa.

Năm 2010, đồng chí nghỉ hưu theo chế độ. Hơn nửa thế kỷ hoạt động cách mạng, chiến đấu và công tác, Thượng tướng Phan Trung Kiên luôn thể hiện phẩm chất của người chiến sĩ kiên cường, người chỉ huy tận tụy và nhà lãnh đạo có trách nhiệm. Với những đóng góp to lớn cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và xây dựng nền quốc phòng toàn dân, đồng chí được Đảng và Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cùng nhiều huân chương cao quý khác.