Từ người chiến sĩ dũng cảm đến người anh hùng mất một mắt

Trong lịch sử quân sự Việt Nam, Trung tướng Nguyễn Bình là một hiện tượng đặc biệt. Ông không chỉ là người đầu tiên được Chủ tịch Hồ Chí Minh phong quân hàm Trung tướng vào năm 1948, mà còn là một vị tướng tài ba, mưu lược, người đã có công lớn trong việc thống nhất các lực lượng vũ trang tự phát tại Nam Bộ, tạo nên một khối đoàn kết thép chống thực dân Pháp xâm lược. Cuộc đời ông là một thiên sử thi đầy biến động, oanh liệt nhưng cũng thấm đẫm sự hy sinh thầm lặng.Nguyễn Bình sinh ra tại tỉnh Hưng Yên, tham gia hoạt động cách mạng từ rất sớm trong phong trào yêu nước. Trong một lần bị thực dân Pháp bắt giam và tra tấn dã tàn tại nhà tù Côn Đảo, ông đã bị kẻ thù đánh hỏng một mắt. Thế nhưng, đòn roi của giặc không làm khuất phục được ý chí của người chiến sĩ trẻ; trái lại, nó càng làm bùng cháy ngọn lửa căm thù và quyết tâm giải phóng dân tộc. Bí danh "Nguyễn Bình" và hình ảnh vị chỉ huy một mắt oai nghiêm bắt đầu xuất hiện từ đó, trở thành nỗi khiếp sợ của quân thù.Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Nam Bộ kháng chiến bùng nổ. Trước tình hình các lực lượng vũ trang tại miền Nam còn phân tán, mang tính chất tự phát và chưa có sự thống nhất chỉ huy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tin tưởng cử Nguyễn Bình vào Nam với sứ mệnh lịch sử: Thống nhất các lực lượng kháng chiến.

Bằng uy tín cá nhân, sự quyết đoán và nghệ thuật thu phục lòng người đỉnh cao, Nguyễn Bình đã làm được một điều tưởng chừng như không thể. Ông lặn lội qua khắp các chiến khu, thu phục các giáo phái, các lực lượng Bình Xuyên, biến những nhóm vũ trang riêng lẻ thành các Chi đội Vệ quốc quân chính quy dưới sự lãnh đạo của Đảng. Dưới sự chỉ huy của ông, chiến trường Nam Bộ đã tổ chức nhiều trận đánh vang dội, bẻ gãy các cuộc càn quét lớn của quân Pháp, giữ vững vùng căn cứ kháng chiến.Ghi nhận những công lao vĩ đại của ông đối với cách mạng miền Nam, năm 1948, trong đợt phong quân hàm đầu tiên của quân đội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh phong quân hàm Trung tướng cho Nguyễn Bình. Ông trở thành vị Trung tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam khi mới 40 tuổi.

Năm 1951, Trung tướng Nguyễn Bình nhận lệnh ra Bắc để báo cáo tình hình chiến trường với Trung ương Đảng và Bác Hồ. Chuyến đi hành quân bộ xuyên qua các vùng kiểm soát của địch vô cùng gian khổ và hiểm nguy. Trên đường băng qua vùng rừng núi tỉnh Stung Treng (Campuchia), đoàn của ông bị quân Pháp phục kích. Trong trận chiến không cân sức ấy, Trung tướng Nguyễn Bình đã anh dũng hy sinh vào ngày 29/9/1951. Sự ra đi của ông là một tổn thất vô cùng lớn lao cho quân đội và nhân dân ta.