TỪ “NGƯỜI ĐÃ HY SINH” ĐẾN NGÀY TRỞ VỀ – CÂU CHUYỆN CỦA ANH HÙNG MAI VĂN BÉ

Năm 1968, trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân, Mai Văn Bé bị thương.

Sau đó, đơn vị mất liên lạc với ông.

Thông tin được chuyển về gia đình khiến người thân tin rằng ông đã hy sinh.

Gia đình lập bàn thờ. Rồi năm này qua năm khác, người thân vẫn làm giỗ cho ông. Một năm. Hai năm. Ba năm.

Đến lễ giỗ lần thứ năm, gia đình vẫn nghĩ rằng người thân của mình đã nằm lại đâu đó giữa chiến trường.

Nhưng đúng vào thời điểm ấy, một tin tức hoàn toàn khác đã đến.

Mai Văn Bé vẫn còn sống.

Ông đang bị giam giữ tại Trại giam tù binh cộng sản Việt Nam/Phú Quốc.

Ngày ông được trao trả là năm 1973.

Đó cũng là thời điểm gia đình đang làm lễ giỗ lần thứ năm cho ông.

Tin người thân còn sống sau nhiều năm được xem là đã hy sinh khiến gia đình không khỏi mừng đến rơi nước mắt. Câu chuyện này được chính ông Mai Văn Bé kể lại trong hồi ức về ngày trao trả tù binh.

Nhưng để có ngày trở về ấy là một chặng đường dài.

Sau khi bị bắt, người chiến sĩ phải sống trong điều kiện giam cầm khắc nghiệt.

Trại giam tù binh Phú Quốc là một trong những nơi giam giữ tù binh khét tiếng trong chiến tranh. Những người bị giam tại đây phải chịu đựng chế độ hà khắc và nhiều hình thức tra tấn.

Nhưng họ vẫn giữ niềm tin.

Mai Văn Bé là một trong những người đã đi qua những năm tháng như thế.

Năm 1973, ông được trao trả.

Từ một người mà gia đình đã lập bàn thờ và làm giỗ suốt nhiều năm, ông trở về bằng chính đôi chân của mình.

Đó là một cuộc trở về mà có lẽ cả đời gia đình ông không thể quên.

Sau khi trở về, ông tình nguyện ở lại Phú Quốc chiến đấu. Sau đó, ông tiếp tục được điều động đi nhiều nơi và từng giữ chức Phó Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự huyện Vĩnh Thuận trước khi nghỉ hưu.

Ngày 27/4/2012, Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho những chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày tại Trại giam tù binh cộng sản Việt Nam/Phú Quốc, trong đó có những người đã dành cả tuổi trẻ cho cuộc đấu tranh trong nhà tù.

Câu chuyện của Mai Văn Bé đặc biệt ở chỗ ông đã trải qua hai lần “mất tích” trong ký ức gia đình.

Lần thứ nhất là khi ông bị thương trong Tết Mậu Thân và đơn vị mất liên lạc.

Lần thứ hai là những năm tháng bị giam cầm tại Phú Quốc, khi người thân ở quê nhà không biết ông còn sống hay đã hy sinh.

Gia đình đã lập bàn thờ.

Đã làm giỗ.

Đã sống với nỗi đau mất người thân.

Rồi một ngày, người được cho là đã chết lại trở về.

Chiến tranh đôi khi để lại những câu chuyện kỳ lạ như thế.

Có những gia đình chờ đợi người thân hàng chục năm.

Có những người lính trở về nhưng đồng đội đã không còn.

Có những người đã trở thành liệt sĩ trong hồ sơ của đơn vị, nhưng nhiều năm sau mới có tin còn sống.

Với Mai Văn Bé, ngày trở về năm 1973 không chỉ là ngày ông gặp lại gia đình.

Đó còn là ngày một người lính được trở về từ một nơi mà rất nhiều đồng đội của ông đã không bao giờ có cơ hội bước ra.

Sau này, khi kể lại câu chuyện ấy, ông nhớ rõ nhất khoảnh khắc gia đình biết tin ông còn sống.

Năm năm làm giỗ cho một người chưa chết.

Đó là một câu nói ngắn nhưng chứa đựng cả một phần lịch sử chiến tranh.

Một cuộc chiến không chỉ có những trận đánh ngoài chiến trường.

Nó còn có những gia đình ở hậu phương sống trong chờ đợi.

Có những người mẹ chờ con.

Có những người vợ chờ chồng.

Có những người cha chờ con.

Và có những bàn thờ được lập lên khi chưa chắc người thân của mình đã thực sự nằm xuống.

Mai Văn Bé đã may mắn trở về.

Nhưng câu chuyện của ông cũng nhắc người ta nhớ đến hàng nghìn người lính khác đã bị bắt, bị giam cầm và có những người mãi mãi không trở lại.

Đó là một phần của lịch sử chiến tranh cần được ghi nhớ bằng những câu chuyện cụ thể của con người.

Không phải bằng những con số khô khan.

Mà bằng khoảnh khắc một gia đình đang làm giỗ cho người thân thì bất ngờ biết rằng:

Người ấy vẫn còn sống.